Nieuwsbank

Schrijft, screent en verspreidt persberichten voor journalistiek, search en social media. Hét startpunt om uw nieuws wereldkundig te maken. Ook voor follow-ups, pitches en korte videoproducties.

'Hou beelden en foto's uit de buurt van Justitie'

Datum nieuwsfeit: 13-02-1999
Vindplaats van dit bericht
Bron: Razende Robot Reporter
Zoek soortgelijke berichten

Nederlandse Vereniging van journalisten

Hou beelden en foto's uit de buurt van Justitie De rechtbank in Amsterdam heeft 21 januari een ongunstige uitspraak gedaan voor programmamakers en fotografen. Beelden en foto's van rellen mogen in beslag worden genomen als er sprake is van een ernstig misdrijf. De NVJ adviseert materiaal niet af te staan.

De rechtbank geeft in de belangenafweging tussen vrijheid van nieuwsgaring en opsporing, de voorrang aan opsporing op het moment dat het gaat om ernstige misdrijven. Als deze belangenafweging tot norm wordt verheven dan blijft het bonje tussen justitie en journalistiek. Bij elke demonstratie die uitmondt in een rel, en bij elke voetbalwedstrijd waar supporters elkaar te lijf gaan kan de journalist die opnames gemaakt heeft een telefoontje van justitie verwachten.

De NVJ ondersteunt SBS6 in cassatie tegen deze uitspraak en is bereid door te gaan tot het Europese Hof. In de tussentijd blijft het mogelijk dat justitie journalistiek materiaal gebruikt. Fotografen en programmamakers beslissen zelf of ze hieraan meewerken of niet. De NVJ adviseert de rug recht te houden, het materiaal niet af te staan en desnoods het elders onder te brengen.

Juridische achtergrond
De Nederlandse wetgeving kent geen 'verschoningsrecht' voor journalisten. Senator Jurgens heeft daar geruime tijd geleden een wetsvoorstel voor gemaakt dat het (nog) niet heeft gehaald. De actualiteit lijkt dat wetsvoorstel voor een deel overbodig te maken, omdat op Europees niveau bronbescherming voor journalisten is erkend. Het Goodwin arrest heeft ervoor gezorgd dat de bescherming van journalistieke bronnen valt onder artikel 10 van het Europese verdrag tot Bescherming van de rechten van de Mens (EVRM). In beginsel hoeft een journalist zijn bron niet te onthullen tenzij er sprake is van een overwegend algemeen belang, noodzakelijk in een democratische samenleving, om dat wel te doen.

De vraag is of beeldmateriaal ook onder de bronbescherming kan worden geschaard. Een 'bron' die een journalist informatie toevertrouwt is iets anders dan een relschopper die op straat wordt gefotografeerd. Op Europees niveau gaat men er bij de uitleg van het Goodwin-arrest vanuit dat journalistiek materiaal daar inderdaad onder moet vallen. Rechter-commissaris Korthals Altes weigerde een dwangbevel af te geven voor inbeslagneming van banden van AT5 over dezelfde rellen, mede op basis van dit Goodwin-arrest. Ook de rechtbank heeft de belangenafweging overgenomen, maar kwam tot een andere eindconclusie. Een daar wringt nu de schoen.

De rechtbank vindt te snel dat er inbreuk op het recht van nieuwsgaring mag worden gemaakt. In het ene geval (14 december) waren er ongeregeldheden, waarbij weliswaar politieagenten letsel opliepen, maar waar geen sprake was van ernstige misdrijven. Inbeslagname was niet toegestaan. In het andere geval, op 20 december, was er volgens de rechtbank sprake van poging tot zware mishandeling omdat op korte afstand met straatstenen naar agenten werd gegooid. Daarom mochten de banden van 20 december wel in beslag worden genomen. De uitspraak van de rechtbank brengt de bescherming van de journalistiek weer terug bij af. In de affaire van het Nieuwsblad van het Noorden werd een stap in de goede richting gezet toen justitie erkende dat ze ten onrechte gebruik had gemaakt van telefoonprints van een journalist en diens regiokantoor te Emmen. Procureur-generaal Ficq heeft na twee jaar praten met de NVJ naar aanleiding van deze zaak in een brief van 7 december 1998 alle hoofdofficieren van justitie gewaarschuwd dat zij, vanwege het Goodwin arrest niet zo maar bij journalisten mogen aankloppen voor hulp bij opsporing. Maar als de belangenafweging van de rechtbank in Amsterdam algemeen gaat worden dan stelt deze belangenafweging feitelijk weinig voor.

Hoe kijkt de NVJ hier tegenaan?
De NVJ is van mening dat de meetlat van de rechtbank onwerkbaar is. Ook NRC Handelsblad- redacteur Frank Kuitenbrouwer heeft zich op 22 januari zeer kritisch uitgelaten: "Bij misdrijven waar journalisten over schrijven, bij foto's of beelden die gemaakt worden van rellen, moet het niet mogelijk zijn dat justitie daar beslag op kan leggen. Journalistiek en opsporing volgen gescheiden sporen. Dat is ook nodig voor de onafhankelijkheid en betrouwbaarheid van de journalistiek, en voor de veiligheid van fotografen en cameramensen."

Hoe voortaan te handelen?
De vraag of materiaal moet worden afgegeven dient allereerst door de journalist in samenspraak met de hoofdredactie te worden beantwoord. De NVJ adviseert in beginsel niet mee te werken aan afgifte. De NVJ verwacht dat hoofdredacties het ook opnemen voor de materiaalbescherming van hun freelance-medewerkers. Het is wat al te gemakkelijk om naar de freelancer door te verwijzen als de politie voor de deur staat. Mocht er sprake zijn van een dwangbevel dan zal, als de hoofdredactie niet meewerkt, sprake zijn van een strafbaar feit. Theoretisch kan gijzeling volgen, maar dat zal snel buiten proportioneel worden gevonden. In de praktijk zal het eerder uitdraaien op een strafrechtszaak.
Het is natuurlijk ook mogelijk risico-vol materiaal te wissen of elders onder te brengen.
Bij twijfel is de NVJ 24 uur per dag bereikbaar voor overleg.

Inge Brakman
Amsterdam, 12-02-99

reageer via disqus

Nieuwsbank op Twitter

Gratis persberichten ontvangen?

Registreer nu

Profiteer van het gratis Nieuwsbank persberichtenfilter

advertentie