Nieuwsbank

Schrijft, screent en verspreidt persberichten voor journalistiek, search en social media. Hét startpunt om uw nieuws wereldkundig te maken. Ook voor follow-ups, pitches en korte videoproducties.

Promotie: Ambtelijk taalgebruik noodzakelijk kwaad

Datum nieuwsfeit: 11-03-1999
Vindplaats van dit bericht
Bron: Razende Robot Reporter
Zoek soortgelijke berichten
Universiteit van Utrecht


5 maart 1999

Faculteit Letteren

‘Ambtelijk’ taalgebruik in nota’s is noodzakelijk kwaad

Beleidsschrijvers zijn ware woordkunstenaars

Iedereen weet het: beleidsnota’s zijn te dik, onduidelijk en slecht geschreven. En beleidsschrijvers bezigen omslachtig en ambtelijk taalgebruik. Uit het onderzoek van drs. Niels van der Mast blijkt echter dat dit - allerlei goed bedoelde tekstadviezen ten spijt - vaak moeilijk anders kan. "Beleidsnota’s zien er uit zoals ze eruit zien omdat de totstandkoming van een beleidsnota meer is dan het schrijven van een tekst. Beleidsnota’s zijn de neerslag van een ingewikkeld sociaal proces, waarin de schrijvers voor de moeilijke taak staan verschillende meningen in één tekst te verwerken. En dat zie je terug in het taalgebruik." Op 5 maart zal Van der Mast zijn proefschrift verdedigen aan de faculteit Letteren van de Universiteit Utrecht.

Gericht op consensus
Beleidsnota’s zijn doorgaans het resultaat van een ingewikkeld sociaal proces waarin de betrokkenen consensus proberen te bereiken. Van der Mast: "Dat maakt dat beleidsschrijvers strategisch moeten schrijven: ze goochelen met woorden om ervoor te zorgen dat de relevante, vaak tegengestelde meningen van alle betrokkenen op de een of andere manier in de tekst terug te vinden zijn. Uit mijn onderzoek blijkt dat dit dikwijls resulteert in formuleringen en zinsneden die als ‘ambtelijk taalgebruik’ te boek staan. Ambtelijk taalgebruik is dus - in tegenstelling tot wat door velen wordt verondersteld - vaak niet het gevolg van de beperkte schrijfcapaciteiten van de schrijvers. Integendeel: beleidsschrijvers zijn juist vaak ware woordkunstenaars."

Dikke beleidsnota’s
Van der Mast ging na hoe beleidsschrijvers te werk gaan als ze commentaren van andere betrokkenen op een concept proberen te verwerken in een volgende versie van de nota. "Om tegemoet te komen aan het commentaar voegen de schrijvers vooral tekst toe aan het bestaande concept," aldus van der Mast. "Daarom worden nota’s vaak zo dik. Verder blijkt dat schrijvers doorgaans een heel arsenaal aan middelen tot hun beschikking hebben om de tekst zo te maken dat alle betrokkenen zich er uiteindelijk in kunnen vinden. Daarvoor gebruiken ze bijvoorbeeld bijwoorden als ‘eventueel’, ‘waar mogelijk’ en ‘in beginsel’, onbepaalde voornaamwoorden als ‘in een deel van’ en ‘enige’ en modale (hulp)werkwoorden als ‘kunnen’ en ‘zullen’. Met deze formuleringen creëert de schrijver onderhandelingsruimte tussen de betrokken partijen."

Schrijfadviezen
Naar aanleiding van zijn onderzoek heeft van der Mast ook een advies aan schrijfadviseurs: "In veel schrijfadviesboeken en cursussen wordt beginnende schrijvers geadviseerd ambtelijk taalgebruik in hun teksten zo veel mogelijk te vermijden. Dit advies zou - zeker waar het gaat om beleidsnota’s - op zijn minst genuanceerd en in een context geplaatst moeten worden. Het is een logisch advies als je naar beleidsnota’s kijkt vanuit het perspectief van een buitenstaander die een afgeronde beleidstekst te lezen krijgt. Inderdaad, die ziet vaak een onleesbare tekst. Maar als je ernaar kijkt vanuit het perspectief van de schrijver en je bedenkt dat hij consensus moet zien te bereiken, dan is dat advies minder vanzelfsprekend."


5 maart 1999 om 14.30 uur
Academiegebouw, Domplein 29, Utrecht
Promotie drs. N.P. van der Mast, Faculteit Letteren: "Woordenwisselingen. Een onderzoek naar de manier waarop schrijvers consensus over beleidsteksten bewerkstelligen"

Voorlichter Dominique de Vet (030) 253 63 57 / 6106

Communicatie Service Centrum, Heidelberglaan 8, 3584 CS Utrecht, Telefoon (030) 2533550 of 2532572 Mediavragen per Email: (UUmedia@csc.usc.uu.nl)

reageer via disqus

Nieuwsbank op Twitter

Gratis persberichten ontvangen?

Registreer nu

Profiteer van het gratis Nieuwsbank persberichtenfilter

advertentie