Nieuwsbank

Schrijft, screent en verspreidt persberichten voor journalistiek, search en social media. Hét startpunt om uw nieuws wereldkundig te maken. Ook voor follow-ups, pitches en korte videoproducties.

Landbouwakkoord EU met voorbehoud van Nederland

Datum nieuwsfeit: 11-03-1999
Vindplaats van dit bericht
Bron: Razende Robot Reporter
Zoek soortgelijke berichten
Europa van Morgen

Landbouwakkoord EU met voorbehoud van Nederland Onverwacht hebben de Europese landbouwministers in de vroege uren van 11 maart in Brussel een voorlopig akkoord bereikt over Agenda 2000. Kern van het compromis is dat de door de Europese Commissie voorgestelde ingrijpende hervorming van het beleid grotendeels doorgang vindt, maar dan in een lager tempo.

Minister Haijo Apotheker namens Nederland, plus zijn Franse, Britse en Zweedse collega hebben ter plekke aangekondigd namens hun regering een voorbehoud te maken bij de kosten van het akkoord. Tegelijk kwamen de vijftien ministers uiteindelijk dicht in de buurt van de beoogde bevriezing van de uitgaven voor de komende zeven jaar met een jaarlijkse 2 procent aanpassing voor inflatie. Volgens minister Apotheker kost het compromis over de periode 2000 tot 2006 ruim elf miljard gulden teveel. De Duitse voorzitter van het beraad, minister Karl-Heinz Funke, kwam even later op zijn persconferentie nog 4,5 miljard gulden hoger uit. Funke wees er op dat in zijn calculatie de uitgaven over de jaren 2000 tot 2006 op in totaal twee procent na, worden bevroren op het niveau van 1999.
Via vaak onderbroken onderhandelingen die al op 21 februari waren begonnen, kwamen de ministers overeen de garantieprijs die akkerbouwers voor granen krijgen volgend jaar en in 2001 met telkens tien procent te verlagen. De melkprijs (met name roomboter en melkpoeder) gaat vanaf 2003 gedurende drie jaar elke keer vijf procent omlaag. De garantieprijs van het rundvlees daalt vanaf volgend jaar in drie jaarlijkse etappes met totaal twintig procent. De boeren worden ten dele voor de inkomensdaling gecompenseerd. Dat gebeurt via toeslagen op hun inkomen. Het zijn die toeslagen die de kosten van de landbouwpolitiek van de Unie de komende jaren verder opstuwen. Tenslotte komt er een nieuw stelsel voor wijn, extra geld voor plattelandsontwikkeling, en steunverlening aan agrariërs wordt gekoppeld aan hun milieu-inspanningen. Het plan om een limiet te leggen voor zeer grote boerenbedrijven, die soms jaarlijks miljoenen steun opstrijken, heeft het niet gehaald.

Geen ‘nulgroei’

Een meerderheid van de ministers, waaronder de Nederlandse, zette op aandringen van hun regering in op ‘reële nulgroei’ van de begroting. Dit betekent het limiteren van de EU-uitgaven ten behoeve van de landbouw op het niveau van 1999, dat is 89,25 miljard gulden. De totale kosten van het landbouwbeleid op basis van zo’n ‘nulgroei’ tot 2006 belopen 676,5 miljard gulden. Volgens Funke gaat het pakket echter 692 miljard kosten, ofwel 15,5 miljard gulden meer. Minister Apotheker en zijn eveneens protesterende Britse, Franse en Zweedse collega’s hadden deze kostenstijging overigens kunnen blokkeren door het op een stemming te laten aankomen. Zij beschikken over de daartoe vereiste ‘blokkerende minderheid’. Volgens Apotheker is dat niet gebeurd omdat de meerderheid toch niet was over te halen tot bevriezing van de uitgaven.
De regeringsleiders van de vier landen die een voorbehoud maakten, brengen deze kwestie volgende week ter sprake bij de Top van Berlijn op 24 en 25 maart. Daar wil kanselier Gerhard Schröder, voorzitter van de Europese Raad, totale besluitvorming over Agenda 2000. Dit pakket voorstellen van de Europese Commissie omvat behalve de landbouwhervormingen een ingrijpende herverdeling van de regionale steun, afspraken over de financiering van de Unie tot 2006 en over de lastenverdeling tussen de EU-landen onderling. Op 26 februari heeft premier Wim Kok na de Europese Raad op de Petersberg bij Bonn onderstreept, dat wat de landbouwministers besluiten ‘met potlood wordt opgeschreven’. Een meerderheid van de staatshoofden en regeringsleiders vond toen ‘dat de uitkomsten van het landbouwberaad moeten passen in het totale pakket van Agenda 2000’, aldus Kok.

Apotheker tevreden

Nederland heeft bij het marathonberaad op diverse punten zijn zin gekregen. Zo wordt op aandringen van minister Apotheker de start van de melkprijsverlaging, voorgesteld vanaf 2000, uitgesteld tot 2003. De melkquotaregeling blijft zeker tot 2006 bestaan. Daarvoor moesten de voorstanders, waaronder Nederland, wel toestaan dat Spanje volgens het ministerie van LNV 11 procent meer melk mag gaan produceren, Italië 6 procent, Griekenland 10 en Ierland 5 procent. Deze landen zijn met Groot-Brittannië, Zweden en Denemarken tegen melkquotering. Zij hadden gedreigd het quotastelsel op te blazen. De Nederlandse veehouders zijn er tegen dat andere landen hun productie mogen opdrijven. Om dat verzet te beperken wordt voor alle veehouders het quotum met anderhalf procent verhoogd. De Nederlandse kalverhouderij krijgt de premie per dier van 110 gulden die men had geëist. Telers van fabrieksaardappelen voor zetmeel ontvangen voor 75 procent compensatie voor hun inkomstenverlies. De Europese Commissie had aanvankelijk geen middelen uitgetrokken voor de kalverhouderij. Zij wilde de telers van aardappelen voor zetmeelbereiding maar voor 44% tegemoet komen.
De Nederlandse landbouw moet de concessies die haar minister loskreeg wel zelf betalen, opdat zij het budget van de EU niet verhogen. Voor de zetmeelsector betekent dit een quotumverlaging van 7,8%. Minister Apotheker vindt dat niet erg. ‘Het bevordert de motivatie van de telers om fabrieksaardappelen te blijven leveren’, zei hij. De genoemde kalverpremie wordt betaald via een korting op de premie op melkkoeien die de veehouders in Nederland jaarlijks 110 miljoen gulden zal kosten. Belangrijk is tenslotte dat de Nederlandse veehouder voor zijn volledige melkquotum wordt gecompenseerd. Apotheker kreeg met Franse steun ook nog gedaan dat de verlaging met twintig procent van de minimumprijs die akkerbouwers ontvangen voor hun graan in twee etappes verloopt, in 2000 en 2001.

Wereldmarkt kompas

Belangrijk element van het akkoord is dat het systeem van de prijsgaranties wordt doorbroken die boeren aanzetten tot overproductie. Sedert de ingrijpende wijziging van het landbouwbeleid van 1992 (de MacSharry-hervorming) ligt bij de akkerbouw en de vleesveehouderij de nadruk op directe inkomenssteun aan boeren in plaats van onbeperkte prijsondersteuning van hun producten. Nu trekken de ministers die lijn door naar de melkveehouderij, dat is politiek de meest gevoelige agrarische tak. Voor granen en vleesvee wordt de in 1992 ingeslagen weg definitief voortgezet. Dit wil zeggen dat de EU voortaan over de hele lijn de agrarische ondernemers aanzet om te produceren tegen de traditioneel lagere wereldmarktprijzen. De Europese Unie gaat aldus mondiaal concurreren. Voor een traditioneel belangrijk exporterend land met een omvangrijke agribusiness als Nederland is dat een belangrijke ontwikkeling. Het nieuwe systeem heeft nog andere voordelen. De samenleving wordt ontlast van dure overschotten aan melk, wijn, granen en rundvlees. Die overschotten moeten tot nu toe tegen afbraakprijzen via zogenaamde ‘exportrestituties’ elders worden gedumpt. Het geleidelijk aan loslaten van dit systeem is een handreiking naar onze partners in de Wereldhandelsorganisatie WTO, naar sommige Derde Wereldlanden en naar de tien kandidaatlidstaten in Oost-Europa. De Oost-Europese boeren kennen geen garantieprijzen. Zij kunnen zich pas aansluiten nadat de EU haar beleid intern heeft hervormd. Daartoe is nu een belangrijke stap gezet.

Cofinanciering

Diverse regeringen hadden tegelijk een begin willen maken met het afbouwen van de genoemde agrarische inkomenstoeslagen. Dat kan bijvoorbeeld door ze met enkele procenten per jaar te verlagen, de zogenaamde ‘degressiviteit’. Duitsland en vooral Nederland wilden met de steun van de Europese Commissie daarentegen een andere noviteit inbouwen,
‘cofinanciering’. Dit betekent dat iedere nationale regering voortaan een kwart van de Brusselse toeslagen uit eigen zak betaalt. Voordeel daarvan is dat landen met een moderne landbouw als Nederland dan niet meer opdraaien voor de agrarische sector elders. Onze hoge contributie aan de Unie zou via cofinanciering met zeker 400 miljoen jaarlijks teruglopen. Cofinanciering stuitte vanaf het begin op verzet van Parijs dat er dan flink op achteruit zou gaan. En degressiviteit, de afbouw van toeslagen vóórdat zij zijn gaan werken, is voor de agrarische sector onverteerbaar. Heel vernuftig hebben de ministers in enkele nachtelijke uren dit dilemma (waarbij Frankrijk en Duitsland tegenover elkaar stonden) doorbroken. Zij kozen ervoor de beoogde hervorming te faseren en tegelijk wat minder diepgang te geven. Uitstel van de zuivelhervorming van 2000 naar 2003 levert bijna tien miljard gulden op. Vertraging van de graanprijsverlaging scheelt ook nog ruim twee miljard. Zo komt men dan toch dicht bij de beoogde bevriezing van de landbouwuitgaven tot 2006. In de finale uren was alleen Portugal helemaal tegen. Bijkomend voordeel van deze benadering is dat de EU-landbouwpolitiek nu klaar is voor de WTO Millenniumronde. Vanaf 2000 zullen de Verenigde Staten en andere agrarische exporteurs aandringen op liberalisering van ons beleid. Landbouwcommissaris Fischler wees er na afloop van het beraad op dat dankzij de melkprijsverlaging de Unie over enkele jaren massaal kaas kan exporteren zonder exportsubsidies. De twintig procent verlaging van de graanprijs betekent volgens de Commissie dat de telers gaan werken op basis van wereldmarktprijzen. Niettemin heeft de Amerikaanse minister van landbouw Dan Glickman op 11 maart in Washington DC gezegd dat deze hervorming ‘te minimalistisch92' is voor het WTO-beraad.

Plattelandsontwikkeling

Landbouwcommissaris Franz Fischler wijst er daarentegen op, dat het om de meest ingrijpende hervorming van de landbouwpolitiek tot nu toe gaat. ‘Nooit was er een hervorming die zoveel sectoren tegelijk omvat. Bovendien krijgt het landbouwbeleid een tweede pijler voor plattelandsontwikkeling. Derde aspect van belang is dat de hervorming geleidelijk gaat, zodat zowel de landbouwers als de agribusiness zich daarop tijdig kunnen instellen’, aldus Fischler. De landbouworganisaties reageren kritisch. De federatie van boerenorganisaties uit de EU, Copa, verwacht dat de agrarische inkomens met ruim 14 miljard gulden dalen. Ook LTO Nederland voorziet op termijn voor de boeren een forse inkomensdaling. Tegelijk prijzen LTO en anderen uit de agrarische wereld minister Apotheker voor zijn inzet gedurende de marathon. Jan Werts

reageer via disqus

Nieuwsbank op Twitter

Gratis persberichten ontvangen?

Registreer nu

Profiteer van het gratis Nieuwsbank persberichtenfilter

advertentie