Nieuwsbank

Schrijft, screent en verspreidt persberichten voor journalistiek, search en social media. Hét startpunt om uw nieuws wereldkundig te maken. Ook voor follow-ups, pitches en korte videoproducties.

GroenLinks: Bestrijding fraude EU nog lang niet effectief

Datum nieuwsfeit: 15-03-1999
Vindplaats van dit bericht
Bron: Razende Robot Reporter
Zoek soortgelijke berichten
GroenLinks

Bestrijding fraude EU is nog lang niet effectief

Brussel gaat spannende dagen tegemoet. Maandag verschijnt het eerste rapport van een Comité van Wijzen dat de beschuldigingen over fraude, wanbeheer en vriendjespolitiek bij de Europese Commissie onderzoekt. Waarschijnlijk zal dat rapport fnuikend zijn voor Europees Commissaris Edith Cresson. Als zij niet zelf aftreedt, is de kans groot dat het Europees Parlement het vertrouwen opzegt in deze Franse politica. Er zijn aanwijzingen dat haar socialistische geestverwanten in het EP haar niet nog een keer de hand boven het hoofd zullen houden. En de pogingen van de Franse regering om steun te krijgen van het Duitse EU-voorzitterschap voor de actie 'Red Cresson' lijken vooralsnog vergeefs.

Het zou jammer zijn als het fraudedebat dat de afgelopen maanden is opgelaaid niet meer oplevert dan het aftreden van Cresson en mogelijk nog andere Commissarissen - hoe belangrijk ook - plus de tot nu toe door Commissievoorzitter Jacques Santer aan het EP gedane toezeggingen over beter financieel beheer. Een verdergaande hervorming is noodzakelijk.
Democratische verantwoording en controle zijn nog altijd onvoldoende gewaarborgd. Het publieke draagvlak voor de EU is wankel - juist daarom mag op de doorzichtigheid en de doelmatigheid van de Europese bestedingen niets aan te merken zijn.
Laten Europese en nationale politici gaan werken aan het volgende
10-puntenprogramma. Dat is niet uitputtend, wel ambitieus. Sommige voorstellen zijn eenvoudig uit te voeren, door een besluit van de Commissie of een verandering van het reglement van orde van de Raad van Ministers, andere voorstellen vergen een verdragswijziging. Toevallig zetten de regeringsleiders van de EU-landen in juni, op de Top van Keulen, de marsroute uit voor de herziening van het Verdrag van Amsterdam. Ook voor hen geldt: smeed het ijzer nu het heet is.


1. Maximale openheid. Politici en ambtenaren moeten zich in de gaten gehouden weten. Dat is de beste garantie tegen wanbestuur. De huidige geheimhoudingsdrift in Brussel bevoordeelt de kapitaalkrachtige lobby's - alleen die hebben de menskracht om zelf alle informatie te ontfutselen aan het ambtenarenapparaat. Er moet snel een 'EuroWOB' komen, analoog aan de Nederlandse Wet Openbaarheid van Bestuur (WOB): openbaarheid wordt de regel, geheimhouding is alleen bij hoge uitzondering toelaatbaar. Bovendien moet de Raad van Ministers in het openbaar gaan vergaderen, zeker wanneer hij wetten maakt en de begroting behandelt. Openbaar debat moet in de plaats komen van koehandel achter gesloten deuren.


2. Individuele verantwoordelijkheid voor Eurocommissarissen. Santer dient ondubbelzinnig te erkennen dat Commissarissen die niet langer het vertrouwen van een meerderheid van het EP genieten moeten opstappen. Eenmaal de facto ingevoerd, kan dat individuele ontslagrecht in het volgende verdrag worden geformaliseerd. Daarbij dient de drempel voor een motie van wantrouwen tegen de hele Commissie te worden verlaagd tot de helft van het aantal Europarlementariërs.


3. Gedragscodes aanscherpen. De gedragscodes die de Commissie deze week heeft vastgesteld sluiten nog niet alle belangenconflicten uit. Commissarissen zouden verplicht moeten worden om, net als Nederlandse ministers, het beheer van hun financiële belangen over te laten aan anderen. De persoonlijke kabinetten van de Commissarissen dienen kleiner te worden en internationaler van samenstelling. Maximaal drie landgenoten, zou ik zeggen. Een teveel van dit soort adviseurs leidt tot talloze interventies achter de schermen teneinde de besluitvorming om te buigen ten gunste van regeringen, regio's of vriendjes in eigen land.


4. Hervorming van het ambtenarenapparaat. De Commissie moet een vlakkere hiërarchie krijgen. Vooral het grote aantal plaatsvervangende directeuren-generaal moet omlaag. Leidende posities mogen alleen toevallen aan personen met aantoonbare management-ervaring. Zij krijgen een proeftijd. Salarissen en toeslagen moeten in lijn gebracht worden met de ambtenarensalarissen in de lidstaten. Dat voorkomt dat ambtenaren louter vanwege de riante beloning blijven plakken in Brussel.
Er moet een verbod komen op de 'parachutage' van kabinetsmedewerkers; wanneer hun Commissaris vertrekt, krijgen deze persoonlijk adviseurs nu vaak een vast dienstverband als hoge ambtenaar. Zij zouden gedurende twee jaar na hun vertrek uit het kabinet geen andere functie bij de Commissie mogen vervullen.


5. Betere boekhouders. Er moeten meer ambtenaren komen die goed zijn opgeleid in financieel beheer en controle, met name bij de buitenlandse hulpprogramma's van de EU. Alternatieven, zoals het inhuren van particuliere bureaus voor het verdelen van EU-subsidies, zijn bepaald niet fraudebestendig, zo is gebleken bij het Leonardo-programma van Cresson.


6. Onafhankelijke fraude-onderzoekers. Het EP heeft gevraagd om een fraudebestrijdingsbureau (OLAF) dat immuun is voor doofpotpolitiek. Zo'n bureau, dat losstaat van de Commissie, moet er snel komen. Het dient de justitiële autoriteiten volledig op de hoogte te houden van zijn onderzoeken, opdat tijdig strafrechtelijke procedures worden opgestart.


7. Betere fraudebestrijding in de lidstaten. Daar vindt 80% van de onregelmatigheden plaats. De EU-landen zijn al verplicht om misbruik van Europese gelden even energiek te bestrijden als misbruik van nationale overheidsgelden. De Commissie moet daar strenger op toezien, en niet aarzelen om nalatige regeringen aan te klagen bij het Europees Hof. Naast boetes en terugvordering van subsidies dient ook de mogelijkheid te bestaan om overtreders - particuliere organisaties én overheden - uit te sluiten van Europese subsidies.


8. Enquêterecht versterken. Het Europees Parlement moet getuigen onder ede kunnen horen. We weten uit de Bijlmerenquête hoe belangrijk dat is. Het betekent dat de lidstaten meineed in het EP strafbaar moeten stellen. Zowel Europese als nationale politici en ambtenaren, alsmede anderen die betrokken zijn bij de uitvoering (of sabotage) van Europees beleid, moeten een verschijningsplicht krijgen. Een vérgaand voorstel, maar zo kunnen ze alvast wennen aan het idee. De commissie begrotingscontrole van het EP moet het recht krijgen om zichzelf op elk gewenst tot enquêtecommissie te promoveren.


9. Klokkenluiders beschermen. Op het doorgeven van informatie over (vermoedens van) financiële onregelmatigheden aan het EP, aan OLAF of aan justitie mag geen sanctie volgen. Laat Van Buitenen de laatste zijn die een schorsing aan z'n broek kreeg als dank. Indien nodig dient aan klokkenluiders een passende nieuwe functie te worden aangeboden.


10. Hervorming Europees Parlement voortzetten. Hoewel het EP uit de vuurlinie is gekomen door een vuist te maken naar de Commissie, dient het de andere hand in eigen boezem te blijven steken. Het
10-puntenprogramma voor de versobering van de parlementaire zeden dat mijn voorgangster Nel van Dijk anderhalf jaar geleden in deze krant ontvouwde is nog niet verwezenlijkt. Door een Statuut voor de Europarlementariër op te stellen heeft het EP enige vooruitgang geboekt op het gebied van vergoedingen, pensioenen en dubbelfuncties, maar dat mag niet het eindpunt zijn. Een parlement dat niet alleen extra bevoegdheden opeist, maar ook zijn gezag versterkt, kan des te beter controle uitoefenen.

Joost Lagendijk
lid van het Europees Parlement voor GroenLinks

reageer via disqus

Nieuwsbank op Twitter

Gratis persberichten ontvangen?

Registreer nu

Profiteer van het gratis Nieuwsbank persberichtenfilter

advertentie