Nieuwsbank

Schrijft, screent en verspreidt persberichten voor journalistiek, search en social media. Hét startpunt om uw nieuws wereldkundig te maken. Ook voor follow-ups, pitches en korte videoproducties.

Promotie: Levensgeschiedenisbeslissingen van scholeksters

Datum nieuwsfeit: 22-03-1999
Vindplaats van dit bericht
Bron: Razende Robot Reporter
Zoek soortgelijke berichten
Rijks Universiteit Groningen

Levensgeschiedenisbeslissingen van scholeksters

Geboren met een zilveren lepel

Scholeksters kunnen de sociale status van hun ouders overerven: ze worden #met een zilveren lepel# geboren. Of hun dit uiteindelijk een beter bestaan garandeert, is de vraag. Ook blijken scholekster-vrouwtjes in sommige gevallen bij mannetjes #veelwijverij# af te dwingen. Op korte termijn levert dat niets op, maar ze vergroten wel hun kansen op een betere toe- komst. Gedragsbioloog Dik Heg komt tot deze conclusies in zijn onderzoek naar de scholeksterpopulatie op Schiermonnikoog. Hij promoveert op 22 maart 1999 aan de Rijksuniversiteit Groningen.

Waar moet ik me vestigen? Met wie moet ik jongen maken? Hoeveel moet ik in mijn jongen investeren? Het zijn beslissingen over de levensgeschiedenis in de dieren- en mensenwereld. In de natuur bestaat een enorme diversiteit aan mogelijke oplossingen. De scholekster blijkt zijn eigen - en steeds nieuwe -levensgeschiedenisbeslissingen te nemen. De vogels proberen hun levens- stijl aan te passen aan de locale omstandigheden om een zo groot mogelijk nageslacht op de wereld te zetten.

Zilveren lepel
Scholeksters broeden op de kwelder en eten op het wad. De veelal monogame paartjes werken eendrachtig samen om hun territorium te verdedigen, eieren uit te broeden en jongen te voeren. Belangrijk is de kwaliteit van hun territorium. Vlak naast het wad is de beste plek. Dit heet een #hokkerter- ritorium#. Zo#n territorium garandeert ongeveer 0,65 jongen per paar per jaar. Een #wipper-territorium# ligt verder op de kwelder en levert een scholeksterpaar 0,20 jongen per jaar. Jongen blijken de sociale status van hun ouders te overerven. Heg: #Ze worden, zoals de Britten het zeggen, met een zilveren lepel geboren#. Jonge hokkers veroveren vaak een hokkerterri- torium. Maar als je als wipper geboren bent, word je bijna nooit een hokker.

#Veelwijverij#
Vrouwtjes die weduwe geworden zijn of nooit tot broeden zijn gekomen, proberen met geweld hun buurvrouwen te verjagen. Deze bloedige gevechten eindigen soms in een #patstelling#: ze kunnen niet van elkaar winnen, maar geven geen van tweeen op. De man heeft nu twee vrouwtjes. Bij #agressieve polygynie# maken beide vrouwtjes elk een nest. In andere gevallen stoppen de vrouwtjes hun vijandelijke acties en gaan met het mannetje op een nest verder: #cooperatieve polygynie#. In beide gevallen gaan de legsels groten- deels of helemaal verloren. De eieren koelen af of vallen ten prooi aan rovers. #In het eerste seizoen levert de #veelwijverij# geen van de drie vogels voordeel op. Maar de indringster heeft een volgend seizoen wel meer kans op een betere territoriumplek,# aldus de promovendus.

Lesbische relaties
Scholeksters copuleren vaak en opzichtig met elkaar. In het geval van een trio gaan ook de beide vrouwtjes een lesbische relatie met elkaar aan. #Ik heb ontdekt dat dit copuleren meer een signaalfunctie heeft dan een voort- plantingsfunctie. Het moet indringers afschrikken,## verklaart de promoven- dus. #Copuleren betekent zoiets als #Eendracht maakt macht#. Wij horen bij elkaar en zullen onszelf, indien noodzakelijk, verdedigen.#

#Fingerprints# en koperen eieren
Dik Heg voerde zijn onderzoek uit onder vrijlevende scholeksters op wad en kwelders van Schiermonnikoog. De vogels werden gekleurringd en vijftien jaar lang geobserveerd (1983-1997). De scholekster wordt gemiddeld vijftien jaar oud en kan de hoge leeftijd van 44 jaar bereiken. Heg maakte gebruik van innovatieve technieken als DNA-fingerprinting. Op deze manier kon hij vaststellen of kuikens bastaarden waren of niet. Scholekstermannetjes blijken soms - meestal op initiatief van de vrouwtjes - buiten het eigen nest te paren. Ook kon zo de variatie op andere waddeneilanden en de vaste wal vergeleken worden met die op Schiermonnikoog. Heg ontwierp een eigen experimentele methode om broedgedrag te onderzoeken: koperen eieren met binnenin een thermometer geplaatst. #Volgens deskundigen een zeer creatieve en innovatieve onderzoeksmethode,# aldus Heg.

Curriculum vitae
Dik Heg, geboren 1967 te Boxmeer, studeerde van 1986 tot 1992 biologie aan de Rijksuniversiteit Groningen. Zijn onderzoek naar de scholeksters op Schiemonnikoog is mede gefinancierd door NWO-ALW. Zijn onderzoek kreeg eerder al uitgebreid aandacht van de media in binnen- en buitenland. De volledige titel van zijn proefschrift luidt: Life history decisions in Oystercatchers, ISBN 90-367-1027-8. Heg voerde het onderzoek uit onder begeleiding van prof.dr. R.H. Drent (promotor) en dr. J.B. Hulscher (refe- rent).

Nadere informatie: Dienst Interne en Externe Betrekkingen, tel. (050)363 54 46

reageer via disqus

Nieuwsbank op Twitter

Gratis persberichten ontvangen?

Registreer nu

Profiteer van het gratis Nieuwsbank persberichtenfilter

advertentie