Nieuwsbank

Schrijft, screent en verspreidt persberichten voor journalistiek, search en social media. Hét startpunt om uw nieuws wereldkundig te maken. Ook voor follow-ups, pitches en korte videoproducties.

KPN koopt om in Indonesië: Tweede Kamer wil opheldering

Datum nieuwsfeit: 29-03-1999
Vindplaats van dit bericht
Bron: Razende Robot Reporter
Zoek soortgelijke berichten

Geschrokken Kamermeerderheid wil onderste steen boven.

KPN koopt om in Indonesië

HILVERSUM - KPN heeft de afgelopen jaren via ingenieuze constructies omgekocht in Indonesië. Dat blijkt zondag uit een uitzending van Netwerk, de actualiteitenrubriek van Nederland-1. Een Kamermeerderheid van PvdA, CDA en GroenLinks wil nu van staatssecretaris Monique de Vries van Verkeer en Waterstaat volledige openheid van zaken. Zo niet dan willen de partijen een onafhankelijk onderzoek. Ze willen ook dat er gekeken wordt of er mogelijk strafbare feiten gepleegd zijn.

Uit de uitzending van Netwerk blijkt dat KPN in 1994 -ondanks een waarschuwing van de eigen account - voor minimaal 25 miljoen gulden aan nep-rekeningen in Hong Kong betaalde Anonieme bronnen vertellen dat KPN dat deed om invloedrijke personen om te kopen om zo toegang te krijgen tot de Indonesische telecommunicatiemarkt.

Verder blijkt dat KPN in 1996 bereid was om een risico van minimaal 200 miljoen gulden te lopen voor een vriend van de minister van Telecommunicatie in Indonesië. Dat bedrag is meer dan 10% van KPN's jaarwinst. Deze garant-stelling is volgens experts een manier van omkopen die in Indonesië voorkomt.

Het onderzoek van Netwerk komt voort uit een eerdere publicatie in januari. Toen beschuldigden twee oud-bewindslieden in Tsjechië KPN van het omkopen van twee politieke partijen uit de regering-Klaus. KPN ontkende toen in alle toonaarden ooit iets met omkoping te maken hebben gehad. Staatssecretaris De Vries nam deze lezing over en zag toen geen enkele aanleiding voor verder onderzoek.

In de uitzending van Netwerk reageert een aantal politici. Een Kamermeerderheid eist onmiddelijk opheldering van Staatssecretaris Monique de Vries van Verkeer en Waterstaat. PvdA-Kamerlid Marjet van Zuijlen is verontrust door de nieuwe gegevens en vindt "dat moet worden gekeken of er sprake is van strafbare feiten."

PvdA en CDA hebben gezamenlijk de bewindsvrouw Kamervragen gesteld, waarin ze spoedige reactie eisen op de beschuldigingen in Indonesië en Tsjechië. CDA-parlementariër Hans Hillen vindt dat staatssecretaris DE Vries "goed aan de tand gevoeld moet worden "Hij vindt dat de staatssecretaris nu verder moet gaan, dan in haar eerste reactie op de beschuldigingen vanuit Tsjechië. Hillen vindt dat "een onafhankelijk onderzoek van hetzij de FIOD of de Algemene Rekenkamer". Ook fractieleider Paul Rosenmuller van GroenLinks wil "dat de regering haar passieve houding verlaat". Hij roept op tot een spoed debat en wil daarna een onafhankelijk onderzoek naar de zaak in Tsjechië en de twee kwesties in Indonesië.

De BEC-case (deal 1).

In 1994 nam KPN voor 90 miljoen dollar een aandeel van 30% in de Indonesische onderneming BEC. BEC staat voor Bakrie Electronic Communication en is een dochter van het Indonesische bedrijfsconglomeraat Bakrie and Brothers. Van die 90 miljoen dollar is minimaal 13,5 miljoen naar dubieuze rekeningen in Hong Kong gesluisd. Dat blijkt uit anonieme verklaringen van betrokkenen bij die operatie, in combinatie met rapporten van Coopers & Lybrand, de accountant van KPN. Deze rapporten toont Netwerk in zijn uitzending van 28 maart. 13,5 miljoen ging naar rekeningen waar deze accountant de echtheid van in twijfel trok. Coopers & Lybrand schrijft dat er twijfels kunnen ontstaan over "de echtheid van de geleverde diensten." Nog voor de investering in BEC stelde hetzelfde accountants kantoor vast, dat de waarde van deze onderneming "nul" was. Inmiddels is de deelneming in BEC, ter waarde van 90 miljoen dollar, mislukt. in 1997 schreef KPN deze onderneming volledig af. Volgens voormalig KPN-manager Luc Steegman wilde KPN de deelneming BEC alleen gebruiken om een goede entree te krijgen in de Indonesische markt. Als reactie op de vraag of er in deze deal miljoenen aan privé personen zijn betaald, antwoord KPN schriftelijk: "KPN heeft uitsluitend geld betaald aan het Bakrie-concern"

Telkomsel (deal 2).

In 1996 nam KPN voor 300 miljoen dollar een aandeel van 17,28% in het Indonesische mobiele netwerk Telkomsel. Tegelijkertijd kwam er nog een aandeelhouder bij, het bedrijf Setdco, dat een belang kreeg van 5% kreeg. Voor de intrede van KPN en Setdco was Telkomsel volledig in handen van twee nauw met de Indonesische overheid gelieerde bedrijven: PT Telkom en Indosat. Om deze onderneming te krijgen, had KPN steun van Joop Ave, de toenmalige minister van telecommunicatie nodig. Anonieme bronnen verklaren dat minister Ave zware druk op KPN uitoefende om Setdco, het bedrijf van zijn vriend Setiawan Djody aan een aandelen pakket van 5% te helpen, ter waarde van 91 miljoen dollar. KPN ging volgens deze bronnen in op die sterke wens. Netwerk ontdekte dat Setdco, het bedrijf van Setiawan Djody, het belang van 5% niet zelf hoefde te financieren. Dat deed een bank in Jakarta. Dat deed deze bank niet zo maar. Want voor een lening van 91 miljoen dollar wilde de bank uiteraard zekerheid. Daarom gaf KPN een garantie af voor de lening van 91 miljoen dollar en de bijkomende rente die inmiddels in de miljoenen loopt. In een gunstig scenario zou Djody veel geld krijgen, zonder dat het KPN al te veel kostte. Dat zou het geval zijn geweest als de Indonesische economie was blijven door groeien in het tempo van voor 1997. Dan zou het aandeel -Telkomsel zijn gestegen, en zou Djody zijn lening aan de bank plus rente kunnen betalen van zijn koerswinsten.

Het element van omkoping zit in het risico dat KPN bereid is voor zijn rekening te nemen in een minder gunstig economische klimaat. Djody loopt dan geen enkel risico. Want als het slecht gaat verliest hij niets: de kosten van de koersdaling zijn voor rekening van KPN. Plus alle rente kosten, die Djody met zijn lening heeft gemaakt. Die loopt inmiddels in de miljoenen dollars. Dit ongunstige scenario werd met het uitbreken van de Azië-crisis werkelijkheid.

Een risico van 91 miljoen dollar plus rente is volgens Peter Paul de Vries, directeur van de Vereniging van Effectenbezitters (VEB) "zeer substantieel voor een bedrijf als KPN". De Vries stelt dat het risico meer dan 10% van de jaarwinst van KPN bedraagt. De Vries zegt: "De jaarwinst van KPN ligt op anderhalf miljard, vorig jaar twee miljard, en dat betekent dat het ruim meer dan 10% is" Hoewel de afspraak met Djody voor aandeelhouders van KPN een groot risico is, meldde KPN de afspraak niet in het jaarverslag van 1996. Terwijl het risico toen al bestond. Hierover zegt De Vries van de VEB: "De Transactie is aangegaan in 1996, dat betekent dat die informatie aan de aandeelhouders ook op dat moment zou moeten worden gemeld en niet pas later."Pas in het jaarverslag van 1997, na het uitbreken van de Azië-crisis, deed KPN het wel. KPN moet nu garant staan voor aandelen die in waarde gekelderd zijn. De dreiging dat KPN tientallen, zo niet honderden miljoenen guldens verliest met de Djody-afspraak is nu groot. KPN schrijft in antwoord op vragen van Netwerk: "De Gebeurtenissen in Indonesië, begin 1998, maakten het noodzakelijk om deze garantie - en de daaraan verbonden risico's - voor de lezer van het jaarverslag expliciet toe te lichten." De garantie die KPN aan de bank geeft, heeft de vorm van een put-optie met een uitoefen prijs van 91 miljoen dollar. De uiterste uitoefen datum voor de bank is zomer 2001.

Gevraagd om een reactie geeft KPN het bestaan van de Put-optie constructie toe. Het bedrijf schrijft: 'De bank van de lokale partner had zekerheid nodig ten aanzien van de waarde van de aan haar in zekerheid - op lening - gegeven aandelen. Door middel van de put optie heeft KPN die zekerheid gegeven. Voor KPN bestaat nu de kans dat haar belang t.z.t. met 5% wordt uitgebreid. Bij de door KPN verwachte stijging van de waarde van Telkomsel betreft die kans een oppertunity, bij een sterke daling van de waarde een risico.' Overbodig te vermelden dat sinds de Azië crisis sprake is van een daling en dus een risico. Op onze vraag wat op dit moment de hoogte van het bedrag is dat KPN riskeert, antwoordt KPN:'Lening + kosten + interest ultimo 1998 ca. fl. 200 miljoen.' Opvallend is dat KPN de naam van de aandeelhouder waar KPN voor garant staat, niet wil noemen. Op de vraag van Netwerk wie die andere aandeelhouder was, antwoordde KPN: 'Nooit disclosed, dus ook nu niet.'

Peter Eigen is voorzitter van Transparency International, de organisatie die wereldwijd corruptie aan de kaak stelt. In de uitzending zegt Eigen over constructies waar een bedrijf via een bank lening garant staat voor de waarde van de aandelen van een derde (zoals in het geval van Setdco en KPN): "Dat is geen haar beter dan directe omkoping."

reageer via disqus

Nieuwsbank op Twitter

Gratis persberichten ontvangen?

Registreer nu

Profiteer van het gratis Nieuwsbank persberichtenfilter

advertentie