Nieuwsbank

Schrijft, screent en verspreidt persberichten voor journalistiek, search en social media. Hét startpunt om uw nieuws wereldkundig te maken. Ook voor follow-ups, pitches en korte videoproducties.

Opening expositie Weegschaal & Zwaard

Datum nieuwsfeit: 30-03-1999
Vindplaats van dit bericht
Bron: Razende Robot Reporter
Zoek soortgelijke berichten

OPENBAAR MINISTERIE

OM: Expositie Weegschaal & Zwaard

OM: Expositie Weegschaal & Zwaard

EXPOSITIE IN HET HAAGS HISTORISCH MUSEUM

WEEGSCHAAL & ZWAARD, DE VERBEELDING VAN RECHT EN GERECHTIGHEID IN

NEDERLAND

Den Haag, 19 februari 1999

Het Haags Historisch Museum opent op 30 maart 1999 haar deuren voor de expositie 'Weegschaal & Zwaard, de verbeelding van recht en gerechtigheid in Nederland'. De tentoonstelling wordt georganiseerd op initiatief van het Openbaar Ministerie naar aanleiding van de herziening van de Wet op de Rechterlijke Organisatie en de viering van 200 jaar justitie. Ook verschijnt er een bijzonder boek met een catalogusgedeelte en een aantal rechtshistorische inleidingen. Tijdens een officiële plechtigheid op 29 maart 1999 zal Zijne Koninklijke Hoogheid de Prins van Oranje de openingshandeling van de tentoonstelling verrichten.

Recht en gerechtigheid hebben in het verleden talrijke malen tot onderwerp gediend voor kunstwerken. Schilders en beeldhouwers brachten - vaak in opdracht van het stadsbestuur - rechtslegenden, bijbelse gerechtigheid en gerechtigheidstaferelen uit de Klassieke Oudheid in beeld, die interieurs en gevels van gebouwen sierden waar recht werd gesproken. Een aantal daarvan is nog steeds op locatie te vinden, andere zijn in museale collecties terecht gekomen. Voor het eerst worden ze nu bijeen gebracht in een representatieve selectie.

Vrouwe Justitia
Wie aan 'de verbeelding van recht en gerechtigheid' denkt, denkt al snel aan Vrouwe Justitia. In de loop van de tijd is zij dé personificatie van het recht geworden. Met haar weegschaal weegt zij de argumenten voor en tegen, en scheidt ze met haar zwaard. Vrouwe Justitia is, gezeten op een leeuw, te zien op het doek 'De menselijke wet op de Goddelijke gegrondvest', van Jacob Jordaens uit 1664. Het schilderij is een bruikleen uit het Koninklijk Museum voor Schone Kunsten te Antwerpen.

Gerechtigheidsverhalen
Uit de Klassieke Oudheid stamt het verhaal van de Romeinse legeraanvoerder Scipio die na de verovering van Carthago als oorlogsbuit een meisje krijgt aangeboden. Hij is zeer onder de indruk van haar schoonheid, maar geeft haar toch weer terug aan haar verloofde. J. Antiquus schilderde het voor het stadhuis in Breda. Ook de geschiedenis van Cambyses, Koning der Perzen, die in de zesde eeuw voor Christus de omkoopbare rechter Sisamnes liet villen stamt uit die tijd. Cambyses liet zelfs de zoon van Sisamnes, Otanes, die ook rechter was, als waarschuwing op de huid van zijn vader plaatsnemen.
Bekend uit de bijbel zijn de gerechtigheidsvoorstellingen Salomo's Oordeel en Het Laatste Oordeel, die vaak boven de stoelen van de rechters hingen.

Deze kunstwerken fungeerden als aansporing voor de rechter om rechtvaardig te zijn, als vermaning voor de verdachte en als waarschuwing voor de mensen die het proces bijwoonden.

De rechtsgang
In de expositie wordt ook uitgebreid aandacht besteed aan de 'rechtsgang', vanaf de dagvaarding tot en met de uitvoering van het vonnis. Hierbij wordt onder meer gebruik gemaakt van illustraties uit juridische boeken. Ook de rol van de verschillende functionarissen in het recht, zowel het civiele als het strafrecht, komt aan bod. Er zijn schilderijen waarop een rechter, een advocaat en een notaris staan afgebeeld. Het laatst genoemde werk is speciaal voor deze expositie in bruikleen gegeven door de Hermitage in Sint Petersburg. De bruikleen werd in januari van dit jaar bevestigd door plaatsvervangend directeur George Villinkbakhov, tijdens diens bezoek aan het Haags Historisch Museum.

Naast vele afbeeldingen over de 'rechtsgang' zijn ook bijzondere voorwerpen te zien, die ons vertellen van allang vergeten gebruiken uit het Nederlandse (straf)proces. Zo droeg de deurwaarder die iemand een dagvaarding ging brengen, een deurwaardersroede bij zich, een korte, houten stok, die er uit ziet als een afgeknotte tak met een knop van zilver. En de rechter, die het doodvonnis moest uitspreken, had een zogeheten bloedband los over de linker schouder hangen, waaraan de verdachte al kon zien dat hem de dood wachtte, nog voordat de rechter zijn uitspraak had gedaan. Overspelige vrouwen werden in een schandhuik, een soort ton, te kijk gezet. Wanneer iemand slaags was geraakt met een overheidsdienaar, kon hij een symbolische straf opgelegd krijgen: hij moest dan een tot vuist gebalde hand laten maken, deze door de stad dragen, zodat iedereen het kon zien, en de vuist tenslotte laten ophangen in een openbare ruimte, zoals het stadhuis of de kerk.

De tentoonstelling 'Weegschaal & Zwaard' geeft letterlijk en figuurlijk een beeld van hoe men in vroeger tijd dacht over recht en gerechtigheid, thema's die aan actualiteit niets hebben ingeboet. ~Weegschaal & Zwaard~ is van 30 maart tot en met 13 juni
1999 te zien in het Haags Historisch Museum, Korte Vijverberg 7 in Den Haag. De openingstijden zijn: di t/m vrij 11.00 - 17.00 uur en za en zo 12.00 tot 17.00 uur.

Publikatie
Bij de expositie verschijnt een catalogus, waarin alle tentoongestelde objecten worden beschreven en afgebeeld. Een achttal inleidingen over rechtshistorische ontwikkelingen gaat aan het catalogusgedeelte vooraf. Het boek verschijnt bij uitgeverij Jongbloed in Den Haag en kost bij voorintekening tot 29 maart 1999 / 39,50 (softcover) en / 59,50 (hardcover). Daarna zijn de prijzen respectievelijk / 47,50 en / 69,50. Het boek is zowel in het museum als in de boekhandel verkrijgbaar.

Tentoonstelling en catalogus komen mede tot stand dankzij financiële bijdragen van de Stichting Cultuurfonds Bank Nederlandse Gemeenten, het Prins Bernhard Fonds en de M.A.O.C. Gravin van Bylandt Stichting.

Noot voor redacties

reageer via disqus

Nieuwsbank op Twitter

Gratis persberichten ontvangen?

Registreer nu

Profiteer van het gratis Nieuwsbank persberichtenfilter

advertentie