Nieuwsbank

Schrijft, screent en verspreidt persberichten voor journalistiek, search en social media. Hét startpunt om uw nieuws wereldkundig te maken. Ook voor follow-ups, pitches en korte videoproducties.

Uitspraken Herfkens over Jubilee 2000

Datum nieuwsfeit: 06-05-1999
Vindplaats van dit bericht
Bron: Razende Robot Reporter
Zoek soortgelijke berichten
Ministerie van Buitenlandse Zaken

Uitspraak van de Minister van Ontwikkelingssamenwerking 06-05-1999

UITSPRAKEN VAN MINISTER HERFKENS IN DE UITZENDING VAN EO TIJDSEIN

Bericht van Ministerie van Ontwikkelingssamenwerking

JUBILEE 2000 - Uitspraken van minister Herfkens in de uitzending van EO Tijdsein, radio 1, 6 mei 1999, 11.00 - 12.00 uur

Onderwerp: Jubilee 2000 campagne voor schuldenkwijtschelding aan de armste landen.

Quotes:

"Wie betaalt, wie profiteert?"

"Schuldverlichting moet aan de armen ten goede komen"

"Het is tijd dat de keizers kleren kopen; ook de G-7 landen moeten meebetalen"

"HIPC is te laat, te weinig, niet ver en niet snel genoeg"

"Waarom zou ik geld kwijtschelden aan een dictatuur die de vrijvallende middelen vervolgens kan gebruiken om wapens te kopen om de bevolking verder te kunnen onderdrukken?"


1. Wie betaalt, wie profiteert?

Tijdsein: Als u een handtekeningenlijst zou krijgen voor de handtekeningenactie van Jubilee 2000, zou u daar dan voor tekenen, als u geen minister was?

Herfkens: Ik teken niet voor dingen waar ik niet vierkant achter sta. Er is een mate van schuldkwijtschelding aan regeringen die niet deugen. Er zijn twee punten in dat hele debat.

Eén is: wie betaalt? Dat mogen niet andere arme ontwikkelingslanden zijn. Want de G-7 legt de rekening neer bij het Internationaal Monetair Fonds, en bij de Wereldbank. Dat betekent dat in feite andere arme landen opdraaien, die wel altijd op tijd betaald hebben. Dat vind ik fout.

Maar de tweede vraag is: wie profiteert? Ik constateer dat over de jaren de schuldenproblemen zijn opgebouwd, en dat van de leningen die zijn aangegaan nog nooit een arme in de Derde Wereld heeft geprofiteerd. Er is een crisis ontstaan doordat men de schulden niet kan terugbetalen. De eersten die daar de prijs voor betaald hebben zijn de armsten in diezelfde landen.

Dus, kortom, ik vind schuldverlichting alleen kunnen onder voorwaarde dat je zeker kan stellen dat het aan de armen ten goede komt. En dat het niet weer in de zak wordt gestoken van de elite. Dat betekent dat je het onder een aantal voorwaarden moet doen. Daar is discussie over mogelijk.

Tijdsein: Alle fracties in de Tweede Kamer stemden er in elk geval mee in. Wat gaat udoen met dat signaal van de Kamer?

Herfkens: Ik heb tot dusver in mijn gesprekken met Kamerleden nooit weerstand gevonden tegen de twee eisen die ik stel aan wie betaalt en wie profiteert: Betalen niet door andere arme landen, en profiteren door de armsten in die landen zelf. Dat betekent dat je technisch invulling moet geven aan het voorstel op een wijze die iets stricter is dan Jubilee 2000 met totale kwijtschelding voor iedereen, want dan komt een deel terecht in zakken van de regeringen, en niet automatisch in zakken van de armste mensen.

De G-7-leden in Washington, waarmee ik uitgebreid heb gesproken, waren allemaal van mening dat het van groot belang is dat schuldkwijtschelding alleen maar komt als zeker gesteld wordt dat de daarmee vrijkomende middelen gebruikt worden voor armoedebestrijding.


2. Kunt u meer doen? Wat doen andere landen?

Tijdsein: Als de hele Tweede Kamer daar om vraagt, bent u dan bereid om uw beleid te veranderen? U zou zelf al het een en ander kunnen doen, bijvoorbeeld door bij de negentien landen die u heeft uitgekozen alle bilaterale schulden kwijt te schelden.

Herfkens: Ieder jaar schelden wij alle schuldverplichtingen kwijt van de lopende schulden. We doen dat bij landen die een goed beleid voeren, in landen waarvan we wel zeker zijn dat het bij de armen terecht komt. Dat doen we al jaren in een heleboel landen. Andere landen maken goedkope gebaren over dingen die Nederland al 10 jaar doet.

Tijdsein: En dat is dus ook bij die negentien landen zo, want die hebben een goed bestuur?

Herfkens: Ja, dus jaar in jaar uit schelden wij iedere keer deze schuldverplichting kwijt.

Tijdsein: Wat gaat u voor concrete stappen ondernemen om toch tot een ruimhartiger schuldverlichting te komen, ook internationaal?

Herfkens: Nederland pleit al vele jaren voor drastische schuldverlichting in de armste landen. Mede door ons is het gekomen tot een internationaal voorstel van het Internationaal Monetair Fonds en van de Wereldbank voor landen die veel schulden hebben.

Tijdsein: Dat is het programma HIPC, voor 'Highly Indebted Poor Countries'?

Herfkens: HIPC is van jaren terug. Nederland is van dat voorstel altijd verreweg de grootste donor geweest. De G-7, de grote landen, geven daar dus helemaal niets aan tot dusver. Wat ik zo goed vind aan Jubilee 2000 is dat het vooral aanslaat in die landen waar nog niets gebeurde: Frankrijk, Engeland, Duitsland, de Verenigde Staten. Het heeft inderdaad geleid tot de ene uitspraak na de andere van Clinton, Blair, Schròder, dat er iets aan die schuldverlichting gedaan moet worden. Dat is enorme vooruitgang.

Probleem daarbij is alleen, wie betaalt daar dan voor? En wij hebben hier vanuit Nederland, omdat we vooroplopen in dit debat, met enorm veel spanning gekeken naar al die verschillende voorstellen die kwamen van de Britten en de Amerikanen en deDuitsers. Maar hoe ik ook dit bestudeerde, nergens heb ik kunnen vinden wat het prijskaartje is en wie het zou betalen.

Wij hebben vorige week in Washington een vergadering gehad van Wereldbank en het IMF. In die vergadering heb ik gezegd tegen Ruben, de minister van Financiën van de Verenigde Staten, dat het toch echt tijd werd dat de keizers nu ook kleren kochten, en daar zelf ook voor zouden betalen.

Want ik vind het nogal goedkoop dat nu allerlei uitspraken worden gedaan door Blair, Clinton, Schròder, zonder dan men ook maar een cent op tafel legt. Ik heb de indruk van mijn Britse en Duitse collega dat zij dit doorhebben. Zij hebben mij verzekerd dat in de aanloop naar Keulen, waar de G-7-ontmoeting plaatsvindt in juni, wel geld op tafel zou komen. Ik kijk daar met grote spanning naar uit.

We zijn in hoge mate afhankelijk van wat daar uit Keulen komt, daarom heb ik ook zo van harte de boot van Jubilee 2000 meegefinancieerd die naar Keulen opstoomt om daar aandacht voor het probleem te vragen. Ik vind de Jubilee-campagne zo fantastisch, omdat hij met name aanslaat in die landen die echt gewoon twintig jaar achterliepen bij Nederland. Wij hebben al die jaren vooropgelopen, we lopen nog steeds voorop in wat we doen aan schuldenverlichting. Het is tijd dat de andere groten dat ook gaan doen. Want anders scheldt Nederland schulden kwijt waardoor die landen meer economische ruimte hebben om die grote jongens wel te betalen. Dat kan natuurlijk niet de bedoeling zijn. Dus het is van belang dat Duitsland omgaat, Engeland omgaat, en Japan, Frankrijk, de Verenigde Staten.

Tijdsein: En zijn ze enthousiast voor Jubilee?

Herfkens: Ze zijn daardoor nu bereid om serieus naar schuldkwijtschelding te kijken. De mate waarin ze akkoord gaan met een blanco cheque voor de armste landen...

Tijdsein: Een 'blanco cheque' is toch wat al te cru gesteld....

Herfkens: Als u mij 500 gulden schuldig bent die u deze maand zou moeten terugbetalen, en ik zeg "ik hoef het niet te hebben", dan is dat een 'blanco cheque'. U kunt die 500 gulden dan geheel naar eigen oordeel elders besteden.


3. De voorwaarden zijn niet streng genoeg

Tijdsein: Ja, maar er zijn natuurlijk wel bepaalde voorwaarden?

Herfkens: Ja, maar de Jubilee-campagnelijst van voorwaarden zijn mij niet sterk genoeg om te garanderen dat het geld inderdaad besteed wordt aan armoedebestrijding, aan onderwijs, aan gezondheidszorg. En dat je niet landen zoals Birma, zoals Afghanistan ruimte geeft om meer wapens te kopen om de eigen bevolking te onderdrukken.

Tijdsein: U vindt de voorwaarden die HIPC nu heeft gesteld ook te streng?

Herfkens: Die zijn véél te streng. Voordat de Jubilee-campagne georganiseerd werd, zat ik in de raad van bewindvoerders in de Wereldbank. Wij hebben altijd gezegd dat HIPC te laat was, te weinig was, dat de schuldverlichting niet diep genoeg ging, dat schuldverlichting niet snel genoeg ging. Wij hebben dat altijd gevonden en wij in Nederland hebben ook de centen erbij geleverd om het te kunnen financieren. Maar zoalsik het precieze voorstel van Jubilee 2000 zie, is er een mate van snelle schuldkwijtschelding ook aan landen waarin niet de voorwaarde kan worden vervuld dat het aan de armoedebestrijding ten goede komt.

Tijdsein: Ja, maar het gaat juist om die voorwaarde niet vooraf te stellen?

Herfkens: Er staat ongelooflijk veel geld van een dictator als Mobutu nu op rekeningen van Zwitserse banken. Degene die hem opgevolgd heeft, Kabila, vertrouw ik ook niet echt. Als ik hem dan schuldkwijtschelding geef, komt dan het geld terecht bij de armsten? Het gaat hier ook om belastinggeld. We moeten zekerstellen dat iedere cent schuldverlichting wordt uitgegeven aan armoedebestrijding daar, en niet aan regeringen, elites, de kleptocraten die het vervolgens weer in hun zak steken.


4. Alleen de allerarmste landen dan?

Tijdsein: De Kamer wil dus dat de hoogste schulden van de armste landen worden kwijtgescholden. Zijn de Kamerleden dan gek?

Herfkens: De allerarmste landen, daar vallen dus landen onder als Afghanistan of Birma. Birma, daar zit natuurlijk een gruwelijke dictatuur. Ze hebben schuld aan Nederland. Waarom zou ik geld kwijtschelden aan een dictatuur die de vrijvallende middelen vervolgens kan gebruiken om wapens te kopen om de bevolking verder te kunnen onderdrukken? Ik vind dat genuanceerd naar die groep van armste landen moet kijken; er zit een groot aantal landen onder waar regeringen zitten die niet deugen.

Tijdsein: Dat is zo, maar waarschijnlijk blijven die regeringen daar ook zitten als die armoede daar blijft bestaan. Is het niet een kip/ei situatie?

Herfkens: Zo simpel ligt dat niet. In het geval van Birma vindt diezelfde Kamer dat Nederland moet proberen te stimuleren dat er geen investeringen in dat land plaatsvinden. Daar hebben de armen ook last van. Desalniettemin roept de oppositie in Birma op inderdaad het land niet economisch te ondersteunen.

Schuldkwijtschelding is hetzelfde als een blanco cheque; dat is dus echt nog sterker ondersteunen dan investeringen.

Tijdsein: Maar die schulden zijn vaak ontstaan door de schuld van het Westen in de jaren '70. Is het niet meer dan redelijk om die schulden dan kwijt te schelden? Wat Jubilee 2000 wil, dat gaat toch met name om die schulden?

Herfkens: Ja nogmaals, dan geef je toch een blanco cheque aan een dictatuur, in het geval van Birma bijvoorbeeld. Inderdaad zijn ongelooflijk veel schulden opgebouwd met mede-verantwoordelijkheid van het Westen, maar ook dat is niet altijd zo simpel en zwart/wit. Er zijn ontzettend veel, hele arme landen, zoals Nepal, Bangladesh, armer dan vele van de schuldenlanden, die altijd op tijd hebben betaald. Daarom zijn ook niet-gouvernementele organisaties in bijvoorbeeld Zuid-Azië helemaal niet zo'n voorstander van radicale schuldkwijtschelding. Die zien wel dat hun land ervoor moet betalen.

Tijdsein: Verwacht u dan dat het ergens tussen het Jubilee 2000 en het HIPC-initiatief uitkomt?

Herfkens: Dat denk ik ja.

Tijdsein: En dat wordt in juni beslist?

Herfkens: Dat wordt in juni beslist door de G-7, waar ik zelf helaas natuurlijk niet bij ben, maar wat ik wel in de aanloop ernaar zo veel mogelijk probeer te beïnvloeden.

Tijdsein: U heeft nu een lijstje voor u met allerlei landen die Nederland wat geld schuldig zijn. Ziet u er een schuldbedrag tussen dat kwijtgescholden kan worden?

Herfkens: Ik constateer dat als het gaat om Honduras en Nicaragua, dat zijn twee landen die op dit lijstje van Jubilee 2000 staan, dat Nederland al voor de komende drie jaar deze schuldverplichtingen heeft kwijtgescholden in het kader van de hulp na orkaan Mitch. Daar is dus de komende drie jaar geen probleem voor ons.

Kameroen en Kenya, ook op dit lijstje, behoren tot de corruptste landen ter wereld. Als ik 100 miljoen aan Kenya moet geven, dan geef ik dat liever aan niet-gouvernementele organisaties daar, die iets doen voor armen, en niet aan de regering door middel van kwijtschelding.

In Angola is ongeveer de burgeroorlog weer aan het oplaaien. Dat is een van de plekken waar op dit moment de meeste wapens gekocht worden ter wereld. Die ga ik dan toch niet een cheque van 81 miljoen geven?

Kameroen? Op de lijst van Transparency International staat het als het meest corrupte land ter wereld. Zelfs niet-gouvernementele organisaties vinden het moeilijk om in Kameroen te werken, vanwege de corruptie die de hele samenleving doordrenkt.

© 1998 (minbuza@minbuza.nl)

reageer via disqus

Nieuwsbank op Twitter

Gratis persberichten ontvangen?

Registreer nu

Profiteer van het gratis Nieuwsbank persberichtenfilter

advertentie