Nieuwsbank

Schrijft, screent en verspreidt persberichten voor journalistiek, search en social media. Hét startpunt om uw nieuws wereldkundig te maken. Ook voor follow-ups, pitches en korte videoproducties.

Brief Defensie over F-16 luchtverkenningsapparatuur

Datum nieuwsfeit: 31-05-1999
Vindplaats van dit bericht
Bron: Razende Robot Reporter
Zoek soortgelijke berichten
Ministerie van Defensie

Brieven van de minister/staatssecretaris van Defensie aan de Eerste/Tweede Kamer der Staten-Generaal

Aan: de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal In afschrift aan: de Voorzitter van de Eerste Kamer der Staten-Generaal

Ons nummer M99002813

Datum 31 mei 1999

Onderwerp F-16 luchtverkenningsapparatuur

Inleiding

Met de brief van 9 mei 1996 (Kamerstuk 24 400 X, nr. 96) bent u geïnformeerd over de resultaten van een gedeelte van de gecombineerde voorstudie/studiefase van het project luchtverkenningsapparatuur voor de F-16. In de brief van 9 mei 1996 werd aangekondigd dat een aanvullende voorstudie/studie zou worden uitgevoerd om verschillende componenten te beproeven en een definitieve "short list" vast te stellen. Met deze brief informeer ik u over de voltooiing van de B/C-fase van dit project.

Behoefte

Luchtverkenningen, zowel overdag als 's nachts, zijn van belang ter ondersteuning van militaire operaties van alle krijgsmachtdelen. Vanuit de lucht kan informatie worden verzameld door diverse platforms met uiteenlopende sensoren. Zo maken landen van de Navo gebruik van satellieten, vastvleugelige vliegtuigen die op grote hoogte opereren, tactische (jacht)vliegtuigen en "Unmanned Aerial Vehicles". Deze middelen hebben elk hun sterke punten en vullen elkaar aan. Een belangrijke Nederlandse bijdrage aan Navo betreft luchtverkenning met jachtvliegtuigen. Dit is een essentiële taak omdat met jachtvliegtuigen, in vergelijking met andere middelen, op snelle en flexibele wijze kwalitatief hoogwaardige beeldinformatie kan worden verzameld. Het gaat daarbij vooral om het verkennen van potentiële doelen om de eigen middelen doeltreffend te kunnen inzetten en om het resultaat daarvan vast te stellen. Tevens kan bij vredesoperaties met luchtverkenningen de naleving van bestanden worden geverifieerd. In het voormalige Joegoslavië bleek de inzet van F-16 vliegtuigen met luchtverkenningsmiddelen vanaf middelbare hoogte noodzakelijk. Omdat het bestaande Orpheus-systeem niet geschikt is voor gebruik op middelbare hoogte, zijn in 1997 als interim-oplossing vier Per Udsengondels ingevoerd die zijn uitgerust met daglichtcamera's van de firma Recon Optical. De investering voor deze zogenoemde "Medium Altitude Reconnaissance Systemen" (MARS) bedroeg f 5,9 miljoen (prijspeil 1997). De MARS worden na invoering van nieuwe luchtverkenningsapparatuur uitgefaseerd. De onderdelen daarvan worden zoveel mogelijk hergebruikt.

De Hoofdlijnennotitie voorziet in de opheffing van een squadron F-16-gevechtsvliegtuigen. In dat kader zou de luchtverkenningstaak van het 306 squadron op de vliegbasis Volkel vanaf 1 januari 2001 worden verdeeld over de drie squadrons van de Koninklijke luchtmacht die zijn ingedeeld bij de "(Rapid) Reaction Forces" van de Navo. De behoefte aan luchtverkenningsapparatuur is onafhankelijk van de opheffing van een squadron jachtvliegtuigen.

Als aanvulling op de luchtverkenning met jachtvliegtuigen is in het materieelprojectenoverzicht 1999 de behoeftestelling aangekondigd voor "Unmanned Reconnaissance Aerial Vehicles". Deze kunnen langdurige missies uitvoeren waarbij de "surveillance" van een gebied centraal staat. Mede in verband hiermee is de kwantitatieve behoefte aan luchtverkenningssystemen teruggebracht van 24 tot 18 en de behoefte aan grondstations van vier tot drie.

De nieuw te verwerven luchtverkenningssystemen voor de F-16 vervangen de Orpheus-gondels uit de jaren zestig, die operationeel en technisch verouderd zijn. Door de geringe verkrijgbaarheid van reservedelen ontstaan stilaan problemen met de instandhouding en komt de operationele taakuitvoering onder druk te staan. De kwalitatieve eisen zijn sinds de brief van 9 mei 1996 onveranderd gebleven. De luchtverkenningsapparatuur moet bij dag en nacht, op lage en middelbare hoogte, hoogwaardige doelinformatie verzamelen en "near real time" versturen aan grondstations.

Uitkomsten van de aanvullende voorstudie/studiefase

De luchtverkenningsapparatuur bestaat uit grondstations en uit gondels die onder het vliegtuig worden bevestigd. In de gondels wordt een aantal deelsystemen ingebouwd. Het betreft daglicht- en infraroodsensoren, data-opslagapparatuur, een datalink en een "reconnaissance management system". In de voorstudie/studie bleek dat een aantal in aanmerking komende deelsystemen nog niet geheel was uitontwikkeld zodat prestaties en risico's nog onvoldoende bekend waren. Daarom is een aanvullende voorstudie/studie uitgevoerd, waarbij in samenwerking met de Amerikaanse, Deense en Duitse luchtmacht een aantal deelsystemen onder operationele omstandigheden is beproefd. In diverse scenario's zijn testvluchten uitgevoerd. Het Nationaal Lucht- en Ruimtevaartlaboratorium (NLR) was betrokken bij het opstellen van de testplannen en de evaluatie van de beproevingsresultaten. Met name is vastgesteld of de beschikbare deelsystemen aan de operationele en technische eisen voldoen. Daarnaast heeft het NLR een risico-analyse uitgevoerd.

Lockheed Martin en Stork Aerospace Group (voorheen Fokker) hebben besloten geen gondel meer aan te bieden. Voor de verwerving van de gondel komt derhalve alleen de Deense firma Terma Industries Grenaa in aanmerking, die de firma Per Udsen heeft overgenomen. In de aanvullende voorstudie/studie is voorts vastgesteld dat er noch thans noch op korte termijn sensoren beschikbaar zijn die aan de eisen voor zowel lage als middelbare hoogte voldoen. Daarom zullen zes (universele) gondels worden uitgerust voor gebruik op lage hoogte en twaalf gondels voor gebruik op middelbare hoogte. Verder is vastgesteld dat de daglichtsensoren van de Amerikaanse firma Recon Optical en de infraroodsensoren van de Amerikaanse firma Northrop Grumman (voorheen Westinghouse) en de Duitse vestiging van het Amerikaanse Honeywell voldoen aan de eisen. Sensoren van andere bedrijven voldoen niet aan de eisen of konden niet worden getest. Zo heeft het Israëlische bedrijf Elop geen sensoren ter beschikking gesteld en heeft het Nederlandse Signaal Usfa afgezien van de verdere ontwikkeling van een infraroodsensor. Voor de data-opslag voldoet het product van de Franse firma Enertec (voorheen Schlumberger). Door een aanpassing van een Navo-standaard op dit gebied komt ook het Amerikaanse bedrijf Ampex voor data-opslag in aanmerking. Ook de Amerikaanse firma Orbital Science komt in aanmerking met een nieuw systeem dat berust op geheugenchips. Voor de datalink komt alleen de Amerikaanse firma L-3 Communications (voorheen Loral) in aanmerking omdat alleen zijn product voldoet aan de toekomstige Navo-standaard.

Met de aanvullende voorstudie/studie is aangetoond dat van elk deelsysteem minstens één product bestaat dat thans aan de eisen voldoet. Verder zijn de samenvoeging van deelsystemen in de Per Udsengondel en de integratie met de F-16 - in beperkte vorm - gedemonstreerd. Om de risico's zo klein mogelijk te houden, is gekozen voor een verwervingsstrategie waarbij complete systemen worden geleverd door één hoofdaannemer. Deze is verantwoordelijk voor de verwerving van de deelsystemen, de samenvoeging ervan en de integratie met de F-16. Het projectrisico wordt daarom beperkt geacht. Acht bedrijven hebben laten weten in aanmerking te willen komen voor het hoofdaannemerschap. Het betreft de Amerikaanse firma's Lockheed Martin Fairchild Systems, Recon Optical en Northrop Grumman, de Britse firma Vinten, de Duitse vestiging van de firma Honeywell, de Deense firma Terma Industries Grenaa, de Israëlische firma Elop en de Nederlandse firma Stork Aerospace Group. Aan deze bedrijven zal in de verwervingsvoorbereidingsfase een offerte worden gevraagd. De ontwikkeling, met name op sensorgebied, gaat dermate snel dat niet geheel is uitgesloten dat ook andere dan in deze brief genoemde deelsystemen in aanmerking kunnen komen. In dat geval wordt van de hoofdaannemer geëist dat het deelsysteem aan de operationele en technische eisen voldoet en tevens dat het zich heeft bewezen in vliegtesten.

Internationale samenwerking

Er zijn verschillende Navo-landen met een behoefte aan tactische luchtverkenningssystemen en er is een ontwikkeling waar te nemen van conventionele film naar electro-optische sensoren en datalinks. Diverse landen beschikken naast tactische luchtverkenningssystemen over andere middelen om beeldinformatie te verkrijgen. Mede daarom verschillen de taken voor de tactische luchtverkenningsystemen per land en is sprake van een verschil in operationele en technische eisen. Mede afhankelijk van de beschikbare systemen en componenten verschilt voorts het tijdpad waarbinnen de diverse landen hun volledige behoefte invullen. Een gezamenlijke verwerving is daarom niet mogelijk gebleken.

De Engelse en Franse luchtmacht ontwikkelen systemen voor gebruik op grote hoogte. Duitsland ontwikkelt een systeem voor de Tornado waarbij beperkt gebruik wordt gemaakt van een electro-optische sensor. België, Denemarken en de Verenigde Staten hebben reeds opdrachten voor verkenningssystemen geplaatst. Met Denemarken, Duitsland en de Verenigde Staten is in de aanvullende voorstudie/ studie-fase intensief samengewerkt op het gebied van het testen van de diverse deelsystemen. De deelsystemen die in de luchtverkenningssystemen van deze landen worden toegepast komen grotendeels ook in Nederland in aanmerking. Zo maken België, Denemarken en de Verenigde Staten gebruik van de Per Udsengondel. In de verwervingsvoorbereidingsfase worden overige samenwerkingsmogelijkheden nader bezien, onder meer op het gebied van onderhoud.

Inschakeling Nederlandse industrie

Er zijn geen deelsystemen uit Nederland die in aanmerking komen voor het luchtverkenningssysteem. De firma Stork Aerospace Group is een van de acht bedrijven die om een offerte worden gevraagd voor het hoofdaannemerschap. Samen met het ministerie van Economische Zaken worden in de verwervingsvoorbereidingsfase de mogelijkheden onderzocht voor directe of indirecte inschakeling van de Nederlandse industrie.

Personeel

Het nieuwe luchtverkenningssysteem zal personeelsneutraal worden ingevoerd. Ten opzichte van het huidige Orpheus-systeem is enerzijds sprake van een besparing omdat het ontwikkelen en afdrukken van films vervalt. Anderzijds is gebleken dat het nieuwe luchtverkenningssysteem per missie aanzienlijk meer gegevens verzamelt dan het huidige Orpheussysteem, waardoor meer personeel nodig is voor de interpretatie van de gegevens.

Financiën

Zoals eerder vermeld is de kwantitatieve behoefte verminderd tot achttien verkenningsgondels en drie grondstations. Het budget is dienovereenkomstig aangepast. Thans is voor het project f 203,8 miljoen uitgetrokken. Tot nu toe is daarvan f 3,5 miljoen uitgegeven aan onderzoek, ondersteuning en de uitvoering van het beproevingsprogramma.

Voortzetting project

In de verwervingsvoorbereidingsfase van het project luchtverkenningsapparatuur voor de F-16 wordt aan de acht eerder genoemde bedrijven een offerte gevraagd voor het hoofdaannemerschap voor drie grondstations en achttien gondels (zes gondels voor gebruik op lage hoogte en twaalf gondels voor middelbare hoogte). De evaluatie van de aanbiedingen zal vooral berusten op het voldoen aan de operationele en technische eisen en op een nadere analyse van het projectrisico. Voor de verwervingsvoorbereidingsfase wordt ongeveer een jaar uitgetrokken. De luchtverkenningsapparatuur kan vervolgens vanaf 2002 worden ingevoerd.

Slot

Na de aanvullende voorstudie/studie is thans voldoende informatie beschikbaar over de in aanmerking komende deelsystemen en hoofdaannemers. Verder is aangetoond dat sprake is van een beperkt risico. Ik ben voornemens, indien gewenst na overleg met u, dit project voort te zetten met de verwervingsvoorbereidingsfase.

DE STAATSSECRETARIS VAN DEFENSIE,

H.A.L van Hoof

reageer via disqus

Nieuwsbank op Twitter

Gratis persberichten ontvangen?

Registreer nu

Profiteer van het gratis Nieuwsbank persberichtenfilter

advertentie