Nieuwsbank

Schrijft, screent en verspreidt persberichten voor journalistiek, search en social media. Hét startpunt om uw nieuws wereldkundig te maken. Ook voor follow-ups, pitches en korte videoproducties.

Bijdrage PvdA overleg bezuiniging woninggebonden subsidies

Datum nieuwsfeit: 30-06-1999
Vindplaats van dit bericht
Bron: Razende Robot Reporter
Zoek soortgelijke berichten
Den Haag, 30 juni 1999

BIJDRAGE VAN ADRI DUIVESTEIJN (PVDA) AAN HET ALGEMEEN OVERLEG OVER BEZUINIGING BESLUIT WONINGGEBONDEN SUBSIDIES (24 508 nr. 50)

VOORAF
Het vorige kabinet heeft besloten tot het afbouwen van het instrument Besluit Woninggebonden Subsidies (BWS). Een besluit dat overigens nooit door de Tweede Kamer is geaccordeerd. Bij de kabinetsformatie is overeengekomen om op de BWS-subsidie te bezuinigingen onder gelijktijdige vastlegging van het feit dat "De sociale huursector zal worden verzocht om voor 1 januari 2000 te komen met een sluitend stelstel voor een 'revolving fund' waarin de onderlinge solidariteit tussen 'rijke' en 'arme' woningcorporaties en rechtsgelijkheid binnen de doelgroep van de volkshuisvesting is gewaarborgd. Indien een dergelijk stelsel niet binnen de gestelde tijd is geëffectueerd zullen in het kader van de beleidsnota Wonen voorstellen worden gedaan om door middel van de toepassing van bestaande dan wel nieuwe instrumenten te komen tot een gewenste vorm van 'onderlinge solidaritei' ". Bij de bezuinigingen op de BWS gaat het om een bedrag van 120 miljoen en 170 miljoen in het verplichtingenbudgetten van 1998 en 1999 en een bedrag van respectievelijk 60 en 145 miljoen aan opbouw van uitgaven die zijn ingeboekt voor de jaren 2001 en 2002. Daarbij wordt ervan uitgegaan dat er voldoende tijd zou zijn om middels het 'sluitend stelsel' te komen tot een veilig stellen van de afgesproken sociale woningbouw op de Vinex-locaties.

Oktober 1998
Bij de begroting 1999 moest worden vastgesteld dat de regering de bezuinigingen naar voren heeft gehaald zonder tegelijkertijd te komen met een garantie dat de woningcorporaties de financiering van de sociale woningbouw zou overnemen. Het is daarom dat tijdens de begrotingsbehandeling VROM de fractie van de PvdA (lid Duivesteijn) een amendement heeft ingediend om de bezuiniging op het verplichtingenbudget BWS voor het jaar 1999 ongedaan te maken met 170 miljoen gulden teneinde de realiseringskansen van de sociale woningbouw op de Vinex-locaties zeker te stellen. De letterlijke toelichting van het amendement "De regering heeft in het regeerakkoord, onder vermelding van het versneld afbouwen van de woninggebonden subsidies, voor de jaren 2001 en 2002 een bezuiniging (in kassfeer) opgenomen van respectievelijk f 60 en f 145 mln. Dit heeft geleid tot een verlaging van de verplichtingenbudgetten in artikel 03.37 met respectievelijk f 120 mln. en f 170 mln. voor de jaren 1998 en 1999. Dit impliceert een forse daling van de beschikbare middelen voor de programmajaren 1999 en 2000. Hiermee wordt de taakstelling voor de sociale woningbouw op de Vinex-locaties in gevaar gebracht en wordt vooruitgelopen op de effectuering van de afspraken in het regeerakkoord die strekken tot het veiligstellen van de beoogde taakstelling door de gezamenlijke corporaties zelf. Met dit amendement wordt bewerkstelligd dat het niet in het regeerakkoord beoogde effect ongedaan wordt gemaakt. Tot een daadwerkelijke vermindering van de BWS-gelden kan worden overgegaan, indien er zekerheid bestaat over de daadwerkelijke realiseringskansen van beoogde sociale woningbouw. Teneinde deze zekerheid te verkrijgen is het gewenst dat de regering, in overleg met de VNG en Aedes, komt tot de zekerstelling van het beoogde programma sociale woningbouw op Vinex-locaties. Ondergetekende acht het wenselijk dat hiervan verslag wordt gedaan vóór het uitbrengen van de voorjaarsnota 1999."

Oktober 1998
Staatssecretaris Remkes geeft ten tijde van de begrotingsbehandeling aan geen aanwijzingen te hebben dat de realisatie van de afgesproken sociale woningbouw op de Vinex-locaties in gevaar zou komen als gevolg van de versnelde afbouw van het BWS. Tegelijkertijd meldt hij bereid te zijn "indien, maar dan alleen nadat BWS, spaarsaldi, matching en WSDV-mogelijkheden zijn benut, er alsnog knelpunten optreden bij het realiseren van sociale nieuwbouw op Vinex-locaties, en onder knelpunten versta ik het niet kunnen nakomen van op dit moment bestaande afspraken tussen budgethouder en corporatie inzake de realisatie van sociale woningbouw op Vinex-locaties, wil ik in 1999 de mogelijkheden bezien om de nodige middelen te verschaffen. Alsdan zullen eventuele financiële gevolgen worden voorzien van dekking vanuit de ISV-middelen". Hij ontraadde dan ook het amendement.

November 1998
Niet overtuigd van argumentatie van de staatssecretaris heeft de fractie van de PvdA (lid Van Dok) een motie ingediend waarin zij de regering verzoekt vóór het uitbrengen van de Voorjaarsnota een inventarisatie op te stellen van de knelpunten alsmede oplossingen voor te stellen "constaterende, dat de rijksoverheid met de gemeenten in de Vinex-akkoorden is overeengekomen dat er binnen het aldaar te realiseren bouwprogramma ruimte is voor sociale woningbouw (maximaal 30%); overwegende, dat er door de versnelde afschaffing van de woninggebonden subsidies onderzekerheid bestaat over de haalbaarheid van het voorgenomen programma voor sociale woningbouw; verzoekt de regering voor het uitbrengen van de voorjaarsnota, in overleg met de gemeenten een inventarisatie op te stellen van de programma's voor sociale woningbouw met name op de afzonderlijke Vinex-gemeenten, daarin aan te geven op welke wijze de financiering hiervan is geregeld; verzoekt de regering tevens om daar waar zich knelpunten in de financiering voordoen in overleg met Aedes te komen tot een oplossing hiervan dan wel voorstellen te doen in de voorjaarsnota."

Remkes geeft aan dat bij hem de volop de bereidheid bestaat om aan de motie uitvoering te geven. "De Vinex-contracten zijn afgesloten en die kunnen niet eenzijdig door het kabinet worden opgezegd. Dat is bepaald ook niet de bedoeling. De Vinex-contracten worden ook op dit punt onverkort uitgevoerd. (...)De bereidheid tot inventarisatie van knelpunten wordt bevestigd. Ook wordt een financiële dekking gegarandeerd voor de oplossing van eventuele knelpunten. (...) Bij mij bestaat volop de bereidheid om aan deze motie uitvoering te geven. Laten wij niet, zoals ik bij enkele afgevaardigden beluister, vervallen in de vraag kip en ei. Moet er eerst een dekking zijn of inzicht in de knelpunten? Ik geef er voorkeur aan, om de reden die ik in tweede termijn heb aangegeven, eerst inzicht te verschaffen in de knelpunten. (...) Ik kan op dit moment niet helemaal overzien of gemeenten alles tot het einde van de Vinex-periode zelf al in kaart hebben. Ik heb het in die zin verstaan dat het zich moet concentreren op de eerstkomende paar jaar - in die periode speelt de BWS-discussie - in het zicht van de vraag: wordt de Vinex-doelstelling van maximaal 30% sociale woningbouw in gevaar gebracht? (...)"

Maart 1999
Terwijl het onderzoek loopt, laten de wethouders van de vier grote steden Remkes in een brief weten dat door de bezuiniging op de BWS bijna de helft van de sociale huurwoningen in Wateringse Veld, vrijwel alle sociale huurwoningen in Ypenburg, een groot aantal huurwoningen in IJburg, Nesselande en Leidsche Rijn niet gebouwd kunnen worden. Alleen al in 1999 kampen zij met een financieel knelpunt bij de ontwikkeling van nieuwbouwplannen en particuliere woningverbetering van 43,3 miljoen. Voor de komende jaren verwachten zij dat dit oploopt dit op tot zo´n 318 miljoen. Zij voorzien problemen met de realisatie zo'n 10.000 woningen in de Vinex en ruim 5.000 woning binnen de stad. Ook signaleren zij een knelpunt voor de verbetering van ruim 5.000 woningen in particulier bezit. De door Remkes aangedragen oplossingen gaan voor de vier grote steden niet op: spaarsaldo BWS schieten tekort, niet elke BWS-budgethouder beschikt over spaarsaldi, middelen uit het SV/fonds zijn reeds belegd in aangegane verplichtingen. Zij spreken dan ook de verwachting uit dat de concrete BWS-knelpunten in het frictiejaar 1999 zullen worden bevestigd in het onderzoek, en vinden dat dit een financiële oplossing bij de budgettaire beraadslagingen aan de orde moet komen. Voor de problemen die de vier steden voor de periode na 1999 signaleren geven zij aan dat een voeding in het ISV-budget dringend gewenst is.

April 1999
Tijdens het algemeen overleg over het investeringsbudget stedelijke vernieuwing (ISV) beschikt de Kamer nog niet over de resultaten van het onderzoek. Reden voor de fractie van de PvdA (lid Van Dok) om te waarschuwen voor 'oude' hypotheken waar het ISV geheel onbedoeld mee belast zou kunnen worden, waaronder het lopende knelpuntenonderzoek naar aanleiding van het versneld afschaffen van het BWS.

Mei 1999
Het knelpuntenonderzoek is afgerond (uitgevoerd door Kolpron Consultants) en aan de Kamer aangeboden. Op basis van de onderzoeksresultaten schrijft de staatssecretaris aan de Kamer dat de bezuinigingen op het BWS slechts weinig problemen opleveren. De reactie van Aedes is van een vergelijkbare strekking. De Vereniging Sociale Verhuurders Haaglanden heeft in een schrijven te kennen gegeven zich te distantiëren van de opvatting van Aedes.

HET ONDERZOEK
Het aangeboden onderzoek is niet het onderzoek waar met de motie om is gevraagd. In de motie werd verzocht om "in overleg met de gemeenten een inventarisatie op te stellen van de programma's voor sociale woningbouw met name op de afzonderlijke Vinex-gemeenten (...)". Het onderzoek voldoet op een aantal punten niet:
Ten eerste: het onderzoek heeft zich alleen gericht op de sociale woningbouw "waarover op de datum van de brief (2 november 1998) afspraken tussen budgethouder (dan wel gemeente) en corporaties zijn gemaakt". Programma's waarvoor nog geen afspraken bestaan, zijn kennelijk buiten beschouwing gelaten. In het kader van de vraagstelling naar knelpunten in realisatiemogelijkheden had verwacht mogen worden dat het onderzoek zich daar juist op zou concentreren. Bovendien ontstaat er een scheef beeld omdat gemeenten die hun sociale woningbouwprogramma in tijd naar achteren hebben geschoven geen beroep kunnen doen op BWS-subsidies, in tegenstelling tot gemeenten die direct zijn gestart met de uitvoering van hun sociale programma. Ten tweede: de onderzoeksopdracht heeft zich beperkt zich tot de weerslag van de BWS-gelden voor de jaren 2001 en 2002 zonder de ombuigingen van het BWS voor de programmajaren 1999 en 2000 en de overgang naar het ISV erbij te betrekken. Het onderzoeksrapport geeft aan dat hiervoor gekozen is omdat "voor eerdere BWS-jaren door de Kamer geen mogelijk knelpunt is gesignaleerd, voor het jaar 2000 en verder wordt het BWS-regime vervangen door het ISV." De Kamer had juist verzocht om inzicht in de sociale woningbouwprogramma's, met name in de afzonderlijke Vinex-gemeenten. Daarbij gaat het om een periode tot 2005. Het verzoek om inzicht in de knelpunten voor de jaren 1999 en 2000 is inherent geweest aan het indienen van het amendement gevolgd door de motie in het kader van de behandeling van begroting van VROM. Ten derde: de effecten op de bestaande stedelijke voorraad, welke ook gefinancierd worden uit de BWS-gelden, zijn niet in het onderzoek meegenomen. Weliswaar is daar in de motie niet zo expliciet om gevraagd, maar de constatering van het onderzoeksbureau Kolpron "dat een aanzienlijk aantal gemeenten heeft aangegeven dat zij de problematiek veel ruimer zien dan in dit onderzoek is gedefinieerd. In het algemeen wordt door de gemeenten gesteld dat het met minder BWS-gelden steeds lastiger wordt om de sociale woningbouw te realiseren (...)" spreekt in dit verband boekdelen en had al tijdens de loop van het onderzoek tot een bijstelling van de onderzoeksopzet moeten leiden, dan wel in de brief van de staatssecretaris niet onvermeld mogen blijven. Ten vierde: de VNG is niet betrokken geweest bij de voorbereiding en de begeleiding van het onderzoek. De VNG heeft ervoor gekozen niet aan het onderzoek te conformeren omdat zij zich vanaf het begin niet konden vinden in de - verschraalde - onderzoeksopzet. De leden van de PvdA-fractie betreuren het dat de staatsecretaris heeft nagelaten tezamen met de VNG te komen tot een onderzoeksopzet die wel een objectief had gegeven in de knelpunten.

CONCLUSIES
De fractie van de PvdA heeft op zich geen principiële bezwaren tegen de bezuinigingen op het BWS omdat de sociale sector met haar verzelfstandiging- zoals Heerma beoogde - de zelfregulering ter hand diende te nemen; binnen de sector is voldoende kapitaal aanwezig is om ingezet te worden voor de verwezenlijking van de sociale huisvestingsdoelen. De afbouw van de rijkssubsidies werd al door de vorige regering gerechtvaardigd vanuit de gedachte dat de sector financieel in staat is om in haar sociale taken te voorzien. Daarom is de afspraak gemaakt dat er vanaf 1 januari 2000 een 'revolving fund', een vereveningsfonds tussen de armlastige en rijkere corporaties, dient te bestaan. Dit vereveningsfonds, dat een sluitend stelsel en rechtsgelijkheid moet garanderen, is voor de fractie van de PvdA altijd een essentiële voorwaarde geweest om in het beleid tot de verzelfstandiging van de sociale sector in gang te zetten. De PvdA heeft altijd nadrukkelijk een koppeling gemaakt tussen de bezuinigingen en het vereveningsfonds. Het eerste deel - de bezuinigingen - is inmiddels door de staatssecretaris in gang gezet. Over het tweede deel - de verevening - bestaat nog geen enkele duidelijkheid c.q. zekerheid.

De inventarisatie van de knelpunten is niet conform de intenties van de motie van de Kamer uitgevoerd, de resultaten en de conclusies die de staatssecretaris verbindt aan het onderzoek zijn inmiddels al door direct betrokkenen aangevochten en bevestigen juist de vrees die ten grondslag lag aan het amendement en de motie. Tegelijkertijd heeft de staatssecretaris nagelaten een sluitend stelsel overeen te komen met Aedes om de sociale woningbouw veilig te stellen. De mogelijkheden die hij wel ziet om te komen tot financiering van de sociale woningbouw zijn voor de betrokken gemeenten een sigaar uit eigen doos. De enige duidelijkheid die wij hebben verkregen met de knelpunteninventarisatie is dat de sector het onderling niet eens is. Aedes oordeelt dat er vanuit de corporaties gezien geen problemen zijn te verwachten binnen de door de staatssecretaris aangegeven knelpuntendefinitie. De VNG, de Vereniging Sociale Verhuurders Haaglanden, de vier grote gemeenten en inmiddels ook de gemeente Barendracht (Vinex-locatie Carnisselande) schatten het vraagstuk naar de realisatiemogelijkheden van de sociale woningbouw anders in. Inmiddels heeft ook de gemeente Barendrecht aangegeven dat door het vervallen van de BWS het realiseren van bereikbare woningen in de Vinex-locatie Carnisselande voor de corporaties onhaalbaar is.

De zorg van de fractie van de PvdA die aanleiding was tot het amendement en de motie bestaat nog steeds. De staatssecretaris geeft er naar de mening van de fractie van de PvdA onvoldoende blijk van dat hij de signalen van de Kamer, de gemeenten en corporaties serieus neemt dat hij de zorg over het halen van de taakstelling in de sociale woningbouw deelt, dat hij begaan is met de noodzaak van het bestrijden van een ruimtelijke tweedeling in de steden.

reageer via disqus

Nieuwsbank op Twitter

Gratis persberichten ontvangen?

Registreer nu

Profiteer van het gratis Nieuwsbank persberichtenfilter

advertentie