Nieuwsbank

Schrijft, screent en verspreidt persberichten voor journalistiek, search en social media. Hét startpunt om uw nieuws wereldkundig te maken. Ook voor follow-ups, pitches en korte videoproducties.

Toespraak minister Van Boxtel bij opening Overheid.nl

Datum nieuwsfeit: 02-09-1999
Vindplaats van dit bericht
Bron: Razende Robot Reporter
Zoek soortgelijke berichten
Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties

Toespraak minister Van Boxtel bij de opening van Overheid.nl

2 september 1999
Den Haag
We zeggen het vaak: we leven in een snel veranderende samenleving. Iets wat zeker grote veranderingen teweeg brengt en nog talloze mogelijkheden tot verandering in zich draagt, is de informatie- en communicatietechnologie (ICT). Het feit dat het zo goed gaat met de Nederlandse economie is voor een groot deel te danken aan deze booming bedrijfstak. Er is in de ICT-sector in de VS zelfs sprake van een productiviteitsstijging van 30 tot 40% per jaar. Er is geen enkele bedrijfstak die een dergelijke expansieve groei laat zien. ICT neemt de laatste jaren een belangrijke plaats in in onze maatschappij: het Internetgebruik in ons land stijgt jaarlijks met 100%.
De overheid kan niet achterblijven als het gaat om het stimuleren en gebruiken van deze nieuwe mogelijkheden. Stimuleren in termen van economische mogelijkheden, gebruiken in termen van maatschappelijke toepassingen, bijvoorbeeld het toegankelijker maken van overheidsinformatie.
Burgers zijn de afgelopen decennia steeds zelfbewuster en actiever geworden en vragen om een overheid die daar bij past, een overheid die midden in onze snel veranderende samenleving staat. Burgers spreken de overheid steeds meer aan op zaken als de doelgerichtheid van beleid en uitvoering, op doelmatigheid en afrekenbaarheid. Burgers willen een overheid die betrokken is, transparant, betrouwbaar en aanspreekbaar. Men wil weten wat de overheid doet, wat de overheid voor hen kan doen. Niet alleen tijdens en net na verkiezingen, niet alleen op de derde dinsdag van september, niet alleen in termen van voornemens en budgetten, maar ook actief, wanneer het van pas komt, wanneer de vraag rijst, wanneer een burger het wil weten. Wanneer een burger het moet weten. Want over één ding kan geen misverstand bestaan: informatie is een zeer groot goed in onze samenleving. Het belang van de toegankelijkheid van informatie die bij de overheid berust kan dan ook moeilijk worden overschat. Burgers hebben informatie nodig over onderwijs, werkgelegenheid, de kwaliteit van hun leefomgeving, hun rechten en plichten. Ze hebben informatie nodig om er hun voordeel mee te kunnen doen, om hun leven verstandig te kunnen inrichten en om belangrijke beslissingen verantwoord te kunnen nemen, om te kunnen participeren in de democratische besluitvorming, om instellingen en organisaties waarvan zij afhankelijk zijn ter verantwoording te kunnen roepen, om samen met anderen van gedachten te wisselen over zaken die het algemeen belang betreffen, kortom: om een volwaardig lid van de informatiesamenleving te kunnen zijn.
Daarbij is het van groot belang dat de informatierijkdom aan allen gelijkelijk ten goede kan komen en dat er geen kloof ontstaat tussen informatiearm en informatierijk, tussen surfers en drenkelingen. De overheid moet de informatie daarom niet alleen beschikbaar maken, maar heeft ook de verantwoordelijkheid om burgers gelijke kansen te bieden om die informatie ook echt te kunnen benutten. Kleine informatieverschillen kunnen immers grote gevolgen hebben.
Een actief en sociaal informatiebeleid van de overheid, dat de mogelijkheden benut die de nieuwe media bieden, draagt zodoende bij aan een revitalisering van de economie, de reconstructie van het publieke domein, en werkt aan de voorwaarden voor een rechtvaardige informatie-samenleving met gelijke kansen voor burgers. De nieuwe ICT-mogelijkheden zijn dus ontegenzeggelijk van grote betekenis voor de verdieping van de democratie. Afgelopen vrijdag hebben we in de Ministerraad gesproken over de kansen en bedreigingen van deze nieuwe technologieën, naar aanleiding van het advies van de Rob over de grenzen aan de Internetdemocratie. Het kabinet is van mening dat het beter beschikbaar maken van informatie voor de burger een voorname bijdrage van ICT aan de democratische besluitvorming is. Nieuwe media bieden mogelijkheden voor het opzoeken, combineren en visualiseren van informatie die met traditionele media niet te evenaren zijn. Deze mogelijkheid moet daarom meer benut worden dan nu het geval is.
De overheidssite die vandaag geopend wordt: www.overheid.nl is bedoeld om deze mogelijkheden te vergroten en te stroomlijnen, een portal site die overheidsinformatie toegankelijker zal maken voor alle burgers. Dit project is een onderdeel van het Actieprogramma Elektronische overheid dat - met inzet van ICT - moet zorgen voor een effectievere, efficiëntere en meer toegankelijke overheidsorganisatie.
Www.overheid.nl moet zorgen dat geïnteresseerde burgers zo eenvoudig mogelijk toegang hebben tot voor hen relevante overheidsinformatie. Maar www.overheid.nl is niet alleen een website, het is ook een helpdesk die moet bevorderen dat overheidsorganisaties bestuurlijke informatie via het Internet beschikbaar stellen. Maar met de introductie van www.overheid.nl zijn we er zeker nog niet. De site is een begin, een volledig aanbod van overheidsinformatie vraagt om nog een flink aantal inspanningen.
Ten eerste de toegankelijkheid in termen van hardware: heel Nederland moet aan Internet, of moet er makkelijk aan kunnen komen, anders kan er een onevenwichtigheid ontstaan in de representativiteit van digitale interactie tussen burger en bestuur.
Op dat punt gaat het goed met Nederland, ons land wordt langzaam maar zeker een echte digitale delta. Er zijn momenteel zon vijf miljoen mobiele bellers, steeds meer huishoudens hebben een pc, en volgens de Elsevier van afgelopen week zijn er naar schatting 2,3 miljoen internetgebruikers in Nederland. Helaas zijn die gebruikers niet evenredig verdeeld over alle lagen van de bevolking, zijn het nog - whats new - voornamelijk witte, hoogopgeleide mannen. De witte, hoogopgeleide vrouwen zijn - ook weer: whats new - bezig aan een sterke inhaalslag op dit gebied. Maar een aantal groepen in onze samenleving blijft achter en zo ontstaat er een kloof tussen cyberburgers en internots, een kloof die, als we er niet snel wat aan doen, steeds dieper en breder wordt. Ik zei het al: de voordelen van de informatiemaatschappij moeten beschikbaar zijn voor alle burgers, voor rijk en arm, nieuwkomer en autochtoon, oud en jong, werkend en werkloos. Zoveel mogelijk mensen moeten laagdrempelig toegang hebben tot het net. Door het gebruik van Internet in het onderwijs en door het ter beschikking stellen van internet-PCs in openbare ruimten wordt de toegang tot dit medium verruimd. Op dit moment zijn we druk bezig om alle openbare bibliotheken in Nederland te voorzien van pcs en van internetaansluitingen, en worden er in die bibliotheken cursussen gegeven om burgers wegwijs te maken op internet, hen te leren hoe ze kunnen chatten en surfen én hoe ze bijvoorbeeld bepaalde overheidsinformatie kunnen vinden via het net. In Utrecht hebben ze een wijkmediacentrum waar allochtone jongeren aan bewoners van achterstandswijken leren om met de nieuwe media om te gaan. Een prachtig project dat wat mij betreft in veel meer steden kan worden gerealiseerd! Ik kom spoedig met nadere voorstellen hierover.
Ten tweede moeten we ook in de digitale wereld rekening houden met de uitspraak van de Engelse wetenschapper Marshall McLuhan: "The medium is the message". Hij bedoelde daarmee dat het medium, het gebruikte communicatiemiddel, grote invloed heeft op de inhoud en het effect van een boodschap. Een persoonlijke brief heeft een andere impact dan een reclamefolder, een toneelstuk komt anders over dan een film naar hetzelfde script. Ieder (nieuw) medium creëert zijn eigen omgeving, zijn eigen sfeer, zijn eigen impact. Dat geldt zeker ook voor het medium Internet. Niet alleen in termen van software, programmeertalen en ontwerpschemas, maar ook als het gaat om de visuele vormgeving van een site, de manier waarop we informatie selecteren, presenteren en rangschikken. De vormgeving van het medium bepaalt voor een groot gedeelte de toegankelijkheid en ook de effectiviteit van het medium. Dat geldt dus ook voor www.overheid.nl en alle overheidssites die via deze poort kunnen worden aangeklikt. De websites van
overheidsorganisaties beperken zich helaas nog te vaak tot een soort gedigitaliseerde folderkast, papieren boodschappen die zonder aanpassing op de site worden gezet. Dat moet anders. Ik weet dat het maken en onderhouden van een website veel inspanning vraagt, niet alleen van techneuten, maar ook van communicatiemensen, niet alleen het opzetten ervan, maar ook het beheer en het onderhoud. Dat is allemaal zeker de moeite waard als we daardoor meer mensen informatie kunnen leveren, als mensen kunnen vinden wat ze nodig hebben, als mensen met plezier, met interesse overheidsinformatie opzoeken. Informatie voor iedereen is dus ook: voor elk wat wils. De vorm en inhoud van het medium hebben natuurlijk tot nu toe ook vorm gekregen door de wensen en eisen van de voornaamste gebruikers: de witte, hoogopgeleide mannen. Om ook voor de nieuwe gebruikers, voor vrouwen, ouderen, jongeren en allochtonen het web the place to be te maken, zouden er ook speciale sites voor deze doelgroepen kunnen worden ontwikkeld. Sites waar specifieke informatie voor deze doelgroep te vinden is, met eigen adresjes, chatboxen en andere informatie. In de VS wordt daar al druk mee geëxperimenteerd. Toegankelijkheid zit hem tenslotte niet alleen in het weghalen van de fysieke en technische drempels.
Het gebruik van ICT is inmiddels flink ingeburgerd in de werkwijze van de overheid. Daar ligt ook de basis voor verdere toepassingsmogelijkheden voor Internet. Bijvoorbeeld richting directe vormen van burgerparticipatie, interactieve informatie-uitwisseling, voor het organiseren van inspraak en instemmingprocedures en het houden van een referendum. Elektronische debatten kunnen, onder voorwaarden, een belangrijke bijdrage leveren aan ons democratisch bestel, maar er moet op dit gebied wel gewaakt worden voor al te hoge verwachtingen. Dat blijkt ook uit het in opdracht van het ministerie van BZK verrichte onderzoek Elektronische burgerconsultatie; eerste ervaringen. Maar nieuwe experimenten met digitale interactie tussen burgers en bestuur moeten zeker verder gestimuleerd worden en de daarmee opgedane ervaringen moeten worden verzameld, gestructureerd en verspreid.
Op het terrein van het grotestedenbeleid zal de komende periode, in overleg met de betrokken steden, gebruik worden gemaakt van digitale interactie. Betrokkenheid van burgers, bedrijfsleven en andere maatschappelijke en bestuurlijke partners is juist op dit terrein van cruciaal belang. Ik denk hierbij aan de fase ná de ondertekening van de stedelijke convenanten, wanneer we de maatwerkconvenanten met de gemeenten verder gaan uitwerken en uitvoeren.
We moeten er wel voor zorgen dat alle vormen van elektronische interactie en informatie-uitwisseling minstens zo betrouwbaar zijn als het huidige papieren verkeer. Dit betreft ten eerste de identificatie (van wie is het bericht afkomstig?) bijvoorbeeld door het ontwikkelen van een digitale handtekening, een procedure die een leidende standaard kan worden voor de hele samenleving, ook als het gaat om commerciële toepassingen. Ten tweede is authenticiteit van belang voor de betrouwbaarheid van elektronisch berichtenverkeer. Ten derde is er het punt van de betrouwbaarheid door objectiviteit. Overheidsinformatie mag nooit verworden tot ordinaire politieke propaganda, tot onheuse beïnvloeding door partijdigheid en selectiviteit.
Www.overheid.nl is een ambitieuze stap naar betrouwbare, volledige informatievoorziening via Internet. Door via www.overheid.nl te zoeken aan de hand van themas, organisaties of eigen trefwoorden (via een zoekmachine) wordt iedere gebruiker verwezen naar de juiste website. Dit kan de website zijn van een departement, een gemeente, een provincie, een waterschap of een adviesorgaan. Kortom, van iedere willekeurige overheidsorganisatie in Nederland. Verder zijn ook actuele onderwerpen, parlementaire informatie, wet- en regelgeving en officiële staatspublicaties via dit portaal te vinden. Dit maakt van www.overheid.nl een sterk vervolg op de al een aantal jaren bestaande site van Postbus 51. Www.postbus51.nl is een voorlichtingssite die specifieke informatie opzoekt en ontsluit en direct vragen beantwoord via e-mail. Www.overheid.nl ontsluit de sites van allerlei overheidsinstanties, en is daarom nog meer een soort wegwijzer richting de gezochte informatie. Beide sites geven de garantie dat de toegankelijke informatie inderdaad overheidsinformatie is. Maar goed, ik zal u niet langer in spanning houden en u laten zien hoe www.overheid.nl nu eigenlijk werkt.
De mogelijkheden om via de site een bepaalde overheidsinstantie te zoeken zijn er nu, maar zoals ik net heb laten zien wil dat nog niet zeggen dat al die instanties een site hebben, en zelfs niet dat alle informatie die u wilt hebben via die sites beschikbaar is. Daar moet nog aan gewerkt worden. Niet alleen door het projectbureau overheid.nl, maar ook door alle betrokken overheidsorganisaties. Deze portal site creëert een opening tot vele mogelijkheden, maar www.overheid.nl kan alleen alle overheidsinformatie daadwerkelijk toegankelijk maken als deze informatie door de relevante overheidsinstanties ter beschikking wordt gesteld. En dat is zeker nog niet over de hele linie het geval. Om van www.overheid.nl een succes te maken moet iedereen voluit meedoen, zonder voorbehoud, zonder reserves, zonder geheime deurtjes. Dat wil zeggen dat niet alleen alle
overheidsorganisaties een eigen site moeten hebben, maar ook dat deze sites moeten openstaan voor de zoekmachine van www.overheid.nl. Want als dat niet zo is, lopen zoekopdrachten van burgers dood.
U begrijpt het, wat ik vandaag open is het beginportaal van een hoop mogelijkheden, maar ook van een hoop werk. Om iedere indruk weg te nemen dat het vanaf dit moment allemaal van één kant moet komen, heb ik twee dingen om u te helpen: een subsidieregeling en een handboek. De subsidieregeling, die u als het goed is allemaal al kent, is bedoeld om overheden een financieel steuntje in de rug te geven bij het ontsluiten van bestuurlijke informatie via Internet. Het handboek Eén loket op Internet is nieuw en bedoeld om overheidsorganisaties inhoudelijk te helpen bij het maken of verbeteren van de eigen website.
U kunt nu niet alleen op het scherm hiernaast zien hoe het er uit ziet, maar u krijgt straks ook allemaal een exemplaar mee naar huis.
Dit handboek is geschreven vanuit de één-loketgedachte: één loket waar je met al je vragen terecht kunt. Daarbij wordt uitgegaan van de vragen van burgers en niet van het aanbod van de overheid. Dit betekent dat informatie niet zomaar op het Internet kan worden gezet, maar dat bij de selectie en rangschikking rekening moet worden gehouden met de logica van de zoekende burger. Een werkwijze die ook past in wat ik zo-even heb gezegd over de macht van het medium over de boodschap.
Ik weet dat er haken en ogen zitten aan deze nieuwe vormen van communicatie. Maar in de informatiemaatschappij moet óók de overheid zich - met vallen en opstaan - openstellen voor de nieuwe burger!

reageer via disqus

Nieuwsbank op Twitter

Gratis persberichten ontvangen?

Registreer nu

Profiteer van het gratis Nieuwsbank persberichtenfilter

advertentie