Nieuwsbank

Schrijft, screent en verspreidt persberichten voor journalistiek, search en social media. Hét startpunt om uw nieuws wereldkundig te maken. Ook voor follow-ups, pitches en korte videoproducties.

Onderwijsbeleidsbrief 1999/2000 geeft richting aan debat

Datum nieuwsfeit: 21-09-1999
Vindplaats van dit bericht
Bron: Razende Robot Reporter
Zoek soortgelijke berichten
Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen

Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen, directie Voorlichting
Datum: 21-09-1999 Home
Zoeken
Reageren

Persbericht
Nummer: 119

Onderwijsbeleidsbrief 1999/2000 geeft richting aan debat:

Sterke instellingen en een overheid met ruggegraat

Sterke onderwijsinstellingen en een verantwoordelijke overheid, dat is de koers waar het onderwijsbeleid op vaart en in de komende jaren op zal varen. Hoge kwaliteit van het onderwijsaanbod voor iedereen en optimale toegankelijkheid, publiek ondernemerschap van instellingen, en bestuurlijke netwerkvorming met maatschappelijke organisaties staan daarbij centraal. De overheid schrijft niet voor, maar laat ruimte voor interactie met de omgeving voordat het beleid definitief vorm krijgt. Dit schrijven minister Hermans en staatssecretaris Adelmund van OCenW in de onderwijsbeleidsbrief 1999/2000 `Sterke instellingen, verantwoordelijke overheid'. Met de brief willen de bewindslieden richting geven aan het debat over de uitdagingen waar het onderwijs op middellange en lange termijn voor staat.

De brief beslaat het hele onderwijs; van basisschool tot en met universiteit. In de brief laten de bewindslieden zien hoe zij aankijken tegen hun verantwoordelijkheid om te komen tot een kwalitatief, hoogwaardig en toekomstgericht onderwijs. Hermans en Adelmund schetsen richtingen die zij willen inslaan en voor een deel al zijn ingeslagen. De bewindslieden signaleren een aantal trends en (complexe) thema's in het onderwijs uit het afgelopen jaar, waar zij niet onmiddellijk pasklare antwoorden op hebben maar die zij in debat willen brengen. Er zijn geen gemakkelijke oplossingen. Goede oplossingen voor dilemma's in het onderwijs kunnen alleen tot stand komen in nauwe samenspraak met alle betrokkenen. De brief bevat dan ook geen ultieme standpunten en nieuwe regels, maar laat juist ruimte voor kritische inbreng. Daarmee hopen de bewindslieden het maatschappelijke debat over onderwijs te intensiveren. Hermans en Adelmund nodigen dan ook iedereen binnen en buiten het onderwijs uit te reageren. In het najaar zal de brief worden besproken met de Tweede Kamer en de onderwijsorganisaties. Ook worden er onder andere rondetafelgesprekken georganiseerd met vertegenwoordigers van grote maatschappelijke organisaties, gemeenten en andere departementen.

Nadruk op zelfregie
Veranderingen in het onderwijs zijn vaak een reactie op maatschappelijke ontwikkelingen. Goede antwoorden op ontwikkelingen moeten vooral komen van de onderwijsinstellingen zelf. Instellingen hebben daarvoor meer bewegingsvrijheid nodig, moeten een zelfstandige en sterke positie innemen en vraaggericht te werk gaan. Dit betekent dat het zelfsturend vermogen van de spelers in het onderwijs nog nadrukkelijker aangesproken moet worden: van de instellingen, leraren, ouders en deelnemers.
De overheid moet goede kaders en structuur bieden voor sterke instellingen: een overheid die zorgt voor kansen voor iedereen. Er is een overheid met ruggengraat nodig om veranderingen tot stand te brengen, maar tegelijkertijd moet die overheid zich niet met details willen bemoeien. Daarmee loopt zij de instellingen voor de voeten. Er zijn vier ijkpunten voor de rol van de overheid: kwaliteit, toegankelijkheid, doelmatigheid en de verantwoordelijkheid voor het bestel.
Goede oplossingen komen tot stand door goed samenspel en samenwerking, bijvoorbeeld van scholen met gemeenten, universiteiten met hogescholen en ouders met leraren. Wanneer er sprake is van ongelijkheid, moet de overheid `zwakkere' partijen in positie brengen.

Kwaliteit
De overheid moet borg staan voor een gegarandeerd kwaliteitsniveau van alle instellingen. Instellingen bewaken echter zelf de kwaliteit van het eigen onderwijs en actualiseren hun opvattingen over kwaliteit voortdurend. Inspelen op de variëteit en dynamiek in de samenleving, is ook een onderdeel van kwaliteit. Stevig inspectietoezicht moet een stimulans zijn voor scholen om zelf kwaliteit te bieden. `Kwaliteit' kent veel aspecten, zoals aandacht voor leraren, kleine klassen, informatie- en communicatietechnologie, huisvesting en ouderparticipatie. Zowel door scholen als de overheid moeten deze maatregelen zo worden ingevuld dat ze elkaar versterken en daarmee leiden tot hogere kwaliteit.

Publiek ondernemerschap
Instellingen moeten snel en creatief kunnen inspelen op ontwikkelingen. Dat betekent dat de overheid selectiever moet worden in het stellen van regels. Publiek ondernemerschap van instellingen betekent vooral eigen keuzen maken. Daarom moeten instellingen mee kunnen praten over de besteding van (publiek) geld en ruimte krijgen voor vernieuwing. Anderzijds dragen ze ook verantwoordelijkheid voor het oplossen van problemen zoals onveiligheid en vandalisme in de schoolomgeving en vervangings- en wervingsproblemen van personeel. Er zijn wel grenzen aan de mogelijkheden om instellingen zelf te laten beslissen. Zelfstandigheid staat soms op gespannen voet met bijvoorbeeld toegankelijkheid of kwaliteit. In het zoeken naar de juiste balans kan soms ook regulering doelmatig zijn. Dat de vraag naar grenzen speelt, blijkt uit recente ervaringen met de 1000 uren-norm in het beroepsonderwijs, ouderbijdragen of lestijden in het primair onderwijs. Basisscholen die om de week op vrijdag geen les geven in de eerste vier groepen overtreden op zich geen regels. De vraag is echter of het ook wenselijk is in het licht van de kwaliteit van onderwijs en aansluiting van schooltijden op werktijden in andere sectoren. De effectiviteit van onderwijs moet voorop staan. Staatssecretaris Adelmund zal hierover met de scholen en andere betrokkenen overleggen.
School in de samenleving, samenleving in de school Onderwijsinstellingen moeten vaker onderdeel uitmaken van bestuurlijke netwerken. Dat kan hun effectiviteit vergroten. Denk aan samenwerking met andere maatschappelijke organisaties, overheden en bedrijven (zoals bij technocentra en bij het opzetten van `brede' scholen). Scholen die regionaal of lokaal iets tot stand willen brengen, moeten niet worden gehinderd door beleid van verschillende overheden, maar juist worden ondersteund en gestimuleerd. Daarom moet er op verschillende niveaus van het openbaar bestuur worden `ontkokerd'. Ook moeten geldstromen van verschillende overheden maar met vergelijkbare doelen, beter op elkaar aansluiten (bijvoorbeeld bij de bestrijding van voortijdig schoolverlaten). In de toekomst zal beleid vaker tot stand komen in samenspraak met alle betrokkenen (interactieve beleidsvorming). De onderwijsbeleidsbrief agendeert hiervoor de eerste thema's.

Startkwalificatie
Iedereen heeft recht op een startkwalificatie voor de arbeidsmarkt. Dat recht is voor de bewindslieden zo essentieel dat eventuele sociale en financiële belemmeringen - ook op latere leeftijd - waar nodig en mogelijk zouden moeten worden gecompenseerd. Zoveel mogelijk mensen moeten kansen krijgen om hun talenten te ontwikkelen. Naast het voltijds dagonderwijs zouden er andere, gelijkwaardige mogelijkheden moeten komen. Zo'n benadering vereist vormen van financiering, die leren op andere plekken (in de praktijk) of op wat latere leeftijd voldoende aantrekkelijk maken, zoals training-credits of leerrechten.

Onderwijs en arbeidsmarkt
Er zijn tekorten aan mbo-, hbo- en wo-gekwalificeerden. Daarom is er een grote behoefte aan flexibele en op maat gesneden opleidingen en combinaties van leren en werken. De overheid moet ruimte bieden voor veel grotere flexibliteit in de opleidingstrajecten in de bve-sector en in het hoger onderwijs.

Grenzen aan publiek en privaat
De behoefte uit de samenleving aan onderwijs zal altijd groter zijn dan de overheid kan betalen. Het staat individuele burgers en bedrijven vrij om geld uit te geven aan het onderwijs. Het mag echter de kansen van jongeren en kwaliteit en toegankelijkheid van onderwijs niet negatief beïnvloeden. De bewindslieden handhaven het eerder afgesloten convenant over sponsoring.

Diversiteit in de samenleving
De diversiteit in de samenleving neemt toe (samenlevingsvormen, levensstijlen, immigratie). Van scholen in het primair en voortgezet onderwijs wordt steeds vaker verlangd dat ze meer doen dan lesgeven. De druk op scholen om extra taken te vervullen is met name in de grote steden voelbaar. Op veel plaatsen wordt gewerkt aan de `brede school', een netwerk in en om de school waarbij mensen en middelen van buiten de school oplossingen bieden die nu te veel aandacht van de leraar vergen. De leraar kan daardoor worden ontlast. Daarnaast moet bijvoorbeeld ook het organiseren van een doorlopende ontwikkelingslijn van consultatiebureau tot en met het voortgezet onderwijs, voorschools taalonderwijs voor kinderen die niet in het Nederlands worden opgevoed, en gestructureerd taalonderwijs in de eerste groepen worden ingevoerd of uitgebouwd. Ervaringen van scholen met veel allochtone leerlingen die in staat zijn goede kwaliteit te leveren, zijn de basis voor een actieplan `zwarte' scholen.

Medezeggenschap
Het beeld van onderwijsinstellingen als publieke ondernemingen roept vragen op over de rol van ouders en deelnemers. In het hoger onderwijs is na het participatiemodel nu gekozen voor een cliëntmodel. Voor het primair en voortgezet onderwijs en het middelbaar beroepsonderwijs is nog geen besluit genomen. Het ondernemingsraadmodel biedt mogelijkheden voor het personeel, maar de afgesproken versterking van de positie van ouders en leerlingen is nog een punt van discussie. Een oplossing kan liggen in nieuwe vormen van zeggenschap op het niveau van de afzonderlijke school of vestiging. Hermans en Adelmund zullen deze mogelijkheid in de komende tijd verder verkennen en uitwerken.

reageer via disqus

Nieuwsbank op Twitter

Gratis persberichten ontvangen?

Registreer nu

Profiteer van het gratis Nieuwsbank persberichtenfilter

advertentie