Nieuwsbank

Schrijft, screent en verspreidt persberichten voor journalistiek, search en social media. Hét startpunt om uw nieuws wereldkundig te maken. Ook voor follow-ups, pitches en korte videoproducties.

Justitiebegroting 2000: Een levende rechtsstaat

Datum nieuwsfeit: 21-09-1999
Vindplaats van dit bericht
Bron: Razende Robot Reporter
Zoek soortgelijke berichten
expostbus51


MINISTERIE JUS

www.justitie.nl

MIN.JUST: Een levende rechtsstaat

Victor Holtus
070 370 6858

3836

21.09.99

Justitiebegroting 2000
EEN LEVENDE RECHTSSTAAT

Een kerntaak van het ministerie van Justitie is te voorzien in een adequate juridische infrastructuur, een basis van een rechtssysteem dat is toegesneden op de behoeften van de samenleving. Justitie dient dus sterk georiënteerd te zijn op die samenleving en te anticiperen op ontwikkelingen daarin. Dat vergt een visie op de rol van het recht in de samenleving en op de grenzen van het recht.

Dat schrijven minister A.H. Korthals en staatssecretaris M.J. Cohen in de inleiding van hun toelichting op de begroting voor het volgend jaar.

De rol van het recht
Het recht schept orde, het recht beschermt. Dat is vooral zichtbaar waar het mis gaat. Het recht biedt een ruimte en structuur voor menselijke activiteit. Een ruimte van vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid. Binnen die ruimte ontplooien mensen hun activiteiten. Daarbij ervaren ze het recht soms ook als beknellend. Omdat het recht ook grenzen stelt aan activiteiten om anderen of belangen van de gemeenschap te beschermen. Met name bij de ontplooiing van economische activiteiten en bij de (ruimtelijke) inrichting van de samenleving wordt de beperkende werking van het recht frequent gevoeld. Op sommige terreinen te frequent. Daarom streeft het kabinet naar vermindering, zowel waar het gaat om de regelgeving als om het beroep op de rechter. We moeten ons realiseren dat er zonder recht in het geheel geen democratisch bestuur mogelijk is. En dat de marktorde bestaat bij de gratie van de rechtsorde en daaraan ondergeschikt is. Het besef van samenhang tussen rechtsorde en marktorde komt al enkele jaren zeer concreet naar voren in het streven van de regering om het functioneren van de markt te verbeteren door middel van het programma .Marktwerking, deregulering en wetgevingskwaliteit. (MDW). De markt gedijt niet bij het alleen maar afschaffen van onnodig knellende regels, maar behoeft kwalitatief goede wetgeving. Justitie levert een directe bijdrage aan het goed functioneren van de markt door via wetgeving en rechtspleging deelname van malafide partijen tegen te gaan. Bijvoorbeeld door het verschaffen van concrete informatie over de aard van marktpartijen Zaken als de verklaring van geen bezwaar bij oprichting en statutenwijziging van BV.s, het Meldpunt Ongebruikelijke Transacties en de vergunningprocedure rond particuliere beveiligingsorganisaties zijn antwoorden op problemen die in de afgelopen jaren werden geconstateerd.

De grenzen van het recht
Het algemene principe van waaruit Justitie opereert bij het ordenen van de samenleving is het waarborgen van grondrechten en het bijdragen aan de veiligheid. Daarbij kan het gaan om personen, maar ook om abstractere zaken als hét milieu, dé privacy of dé gezondheid. Uiteraard gebeurt dat in nauwe samenwerking met andere ministeries en partners in de samenleving. Bescherming van kwetsbare belangen houdt in dat in veel gevallen grenzen moeten worden gesteld, dat vrijheden moeten worden ingeperkt of dat verplichtingen moeten worden opgelegd.

Los van politieke keuzen zijn er rechtsstatelijke uitgangspunten en rechtsbeginselen die grenzen stellen aan de mate waarin wetgever en rechter tegemoet kunnen komen aan wensen vanuit de markt en de maatschappij. Zo vereist het beginsel van bescherming van de zwakke burger tegen de overheid dat besluiten van die overheid getoetst kunnen worden door de rechter. Vanuit dat beginsel dient de wetgever ook terughoudend te zijn met de mogelijkheid om als reactie op onwelgevallige uitspraken van de rechter de regels aan te passen.

De rechter .....

De rechter mag bij de beoordeling van de belangenafweging die het bestuur binnen de grenzen van zijn discretionaire bevoegdheid dient te plegen, dan uiteraard niet zo ver gaan dat hij zich een zelfstandig oordeel vormt over de redelijkheid van de belangenafweging. De taak van de rechter bij deze beoordeling gaat niet verder dan een toets aan de wet en het verbod van kennelijke onredelijkheid (ook wel aangeduid als willekeur). Bij overschrijding van die grens overtreedt de rechter de staatsrechtelijke grenzen van zijn taak.
Hetzelfde beginsel van rechtsbescherming beperkt in een aantal opzichten de overheid bij het voorkomen van en reageren op criminaliteit. Juist waar de overheid via het strafrecht zeer vergaand kan ingrijpen in het leven van burgers, moeten de voorwaarden waaronder dat kan gebeuren zeer scherp begrenst zijn.

Het dienend recht
Wil het recht zijn functie in de samenleving goed vervullen dan moet aan een aantal eisen zijn voldaan. In willekeurige volgorde: wetgeving moet kwalitatief goed zijn; de toegang tot het recht moet gegarandeerd zijn; de rechtspraak moet zorgvuldig en binnen redelijke termijnen plaatsvinden; en de rechtshandhaving moet in voldoende mate gebeuren.
Kwalitatief goede wetgeving is adequaat en duurzaam, is helder en consistent, effectief en handhaafbaar.
Recht moet duurzaam zijn, dat wil zeggen bestand tegen technologische of maatschappelijke vernieuwing. Niet alleen omdat het aanpassen van wetten veel tijd en energie kost, maar vooral omdat de intrinsieke waarden van rechtszekerheid en rechtsgelijkheid vereisen dat de wet (en de uitleg daarvan) niet aan elke wens van markt of publieke opinie wordt aangepast.

Het toegankelijk recht
Recht is geen ijdel woord. Een ieder moet in de gelegenheid zijn om zijn of haar rechten te kennen en te realiseren. Door een optimale inzet van informatie- en communicatietechnologie (ICT) is het mogelijk niet slechts wetten, maar ook rechterlijke uitspraken en andere informatie die voor de uitleg daarvan van belang is, breder en tegen geringere kosten openbaar te maken. Justitie zal samen met het ministerie van BZK de officiële publicaties (Staatsblad en Staatscourant) via het overheidsloket 2000 toegankelijk maken. Daarnaast bestaat het voornemen om op termijn ook de jurisprudentie en de geconsolideerde wetgeving in principe kosteloos elektronisch te ontsluiten. Naar wat daarvoor nodig is in termen van ICT en organisatie wordt onderzoek gedaan. Daarbij zal de rol van commerciële uitgevers op dit terrein niet veronachtzaamd worden. Zij kunnen bij het toegankelijk maken waarde toevoegen. Alle reden om daarbij te kiezen voor publiek-private samenwerking, waarbij het uitgangspunt van feitelijke openbaarheid voorop dient te staan.

Rechtspraak op orde
Een onafhankelijke, integere en vakbekwame rechterlijke macht is een basisvoorwaarde van de rechtstaat. Wij kunnen ons wat dat betreft in Nederland gelukkig prijzen. Maar in de praktijk worden aan de rechterlijke macht meer eisen gesteld. Met name de snelheid waarmee vonnissen worden gewezen is op alle rechtsterreinen een zorg. In de door het kabinet uitgebrachte Contourennota wordt een moderniseringsoperatie uiteengezet, die deels gestalte zal krijgen via het Programma Versterking Rechterlijke Organisatie. Belangrijke elementen daarbij zijn: invoeren van integraal management bij de gerechten, het op termijn instellen van een Raad voor de rechtspraak en het bekorten van de doorlooptijden door het verbeteren van werkprocessen en herziening van procedures. Wetgeving is thans in vergevorderd stadium.

Handhaving naar behoefte
In onze samenleving, gebaseerd op vrijheid en autonomie van haar leden, kan het geen exclusieve overheidstaak zijn om de veiligheid van have en goed te garanderen. Burgers en organisaties dienen in de eerste plaats zelf preventieve maatregelen te nemen. Waar zij het zelf niet kunnen, omdat de bedreiging te groot is of omdat de oorzaken in de samenleving zelf liggen en de gehele samenleving slachtoffer dreigt te worden, dient de overheid hen te beschermen. Samen met andere departementen zal Justitie zich inzetten om met de haar ten dienste staande middelen het niveau van de criminaliteit terug te dringen. Met name waar het gaat om de georganiseerde misdaad en de harde kern van .veelplegers. ligt in de eerste plaats een taak voor Justitie.

Richtinggevend .....

Richtinggevend voor het niveau en de inzet van de handhavingscapaciteit dient een goede analyse van de situatie te zijn, zowel op nationaal als op regionaal niveau. Bijzondere aandacht vergen daarbij de opkomst van nieuwe vormen van criminaliteit en veranderingen in de opvattingen over de aanvaardbaarheid van gedragingen. Waar mogelijk zal bij de handhaving gebruik gemaakt worden van andere middelen dan het strafrecht, bijvoorbeeld door het in ruimere mate inzetten van bestuursrechtelijke en privaatrechtelijke middelen bij de handhaving van ordeningswetgeving. Het streven blijft er op gericht om via vormen van zelfregulering, van public-private partnerships en van convenanten de betrokkenheid van het bedrijfsleven bij de criminaliteitsbeheersing te vergroten.

Recht doen
Het recht moet door eenieder binnen redelijke termijnen gerealiseerd kunnen worden, waarbij handhaving en rechtspleging van hoog niveau dienen te zijn. Deze ambities van Justitie stellen zware eisen aan de organisatie. Hoewel toekomstgericht heeft Justitie niet de pretentie pasklare antwoorden te hebben op (toekomst)vragen, maar gaat die vragen ook niet uit de weg. Met ingang van het jaar 2000 zal het departement een jaarrapport strategische verkenningen publiceren dat primair ten doel heeft om de voor de toekomst van de rechtsstaat werkelijk relevante onderwerpen op de agenda te zetten, zowel binnen Justitie als in het publieke debat.

Justitie besteedt grote aandacht aan de gevolgen voor onze rechtsorde van de internationale rechtspraak en zet zich in om te bewerkstelligen dat ook bij de Europese hoven de doorlooptijden worden bekort. Het is immers onwenselijk als waarin onze nationale rechtspraak een versnelling wordt gerealiseerd, deze tenietgedaan zou worden indien betrokkenen bij een Europese instantie in beroep gaan. Een situatie die met name door de communautarisering van het asiel- en vreemdelingenbeleid niet ondenkbaar is.
In alle onderdelen van het Justitie-apparaat dient een hoge uitvoeringskwaliteit gerealiseerd te worden. Kwaliteit is niet slechts de dingen doen, het is ook de goede dingen doen. Dat betekent keuzes maken. Een optimale taak-uitoefening van Justitie is alleen mogelijk als ze zich op haar kern oriënteert: het realiseren van een adequate juridische infrastructuur.

---------------

21 sep 99 15:16

reageer via disqus

Nieuwsbank op Twitter

Gratis persberichten ontvangen?

Registreer nu

Profiteer van het gratis Nieuwsbank persberichtenfilter

advertentie