Nieuwsbank

Schrijft, screent en verspreidt persberichten voor journalistiek, search en social media. Hét startpunt om uw nieuws wereldkundig te maken. Ook voor follow-ups, pitches en korte videoproducties.

Bijdrage Rosenmöller aan Algemene Politieke Beschouwingen

Datum nieuwsfeit: 22-09-1999
Vindplaats van dit bericht
Bron: Razende Robot Reporter
Zoek soortgelijke berichten
GroenLinks

Bijdrage van Paul Rosenmöller aan het debat over de Algemene Politieke Beschouwingen

Mevrouw de voorzitter,

Eén van de belangrijkste politieke verworvenheden van de afgelopen eeuw is dat er een hecht publiek domein is ontstaan. Een openbare sfeer waarin mensen uit verschillende sociale en culturele groepen elkaar kunnen treffen op voet van gelijkheid. We hebben onderwijs voor iedereen gekregen, een brede gezondheidszorg, een sociaal zekerheids-stelsel, maar ook algemene politieke rechten, publieke media en een bloeiende culturele en sportwereld. Zo draagt het publiek domein bij aan een tolerante en open samenleving. Het is door politieke strijd veroverd op de willekeur van de markt en op die politici die een nachtwakerstaat wel genoeg vinden.

Mijn stelling is dat een samenleving zonder vitaal publiek domein, een samenleving is zonder kwaliteit en zonder sociale cohesie. Dat vraagt om een alerte overheid die onderhoud pleegt en de grenzen ervan nauwlettend bewaakt.

Met de dominantie van het neoliberale denken is het publieke domein onder druk komen te staan. Het primaat van de economie, commercialisering en globalisering hebben daarop een forse inbreuk gemaakt.

Het is mijn overtuiging dat het begin van de 21ste eeuw in het teken moet staan van een herwaardering van het belang van een vitale publieke ruimte.

Buiten de Westerse welvaartsgrenzen is het vaak nog een gevecht om de meest basale voorwaarden te scheppen waarin een bloeiend publiek domein kan ontstaan. Vrijheid van meningsuiting, respect voor mensenrechten en voor minderheden, goed bestuur, een duurzame economie die de draagkracht van natuur en milieu niet aantast. Daar staat of valt het mee.

De meest recente VN rapporten spreken van een toename van het verschil tussen armoede en rijkdom. Zowel armoede als overconsumptie vormen een bedreiging voor het milieu. Het is geen toeval dat 90% van de natuurrampen in de derde wereld plaatsvindt. Gewelddadige conflicten eisen duizenden en duizenden slachtoffers. De VN opereert nog te vaak traag en bureaucratisch. De relatief snelle stationering van een VN troepenmacht in Oost-Timor is van grote betekenis om een eind te maken aan het georganiseerde moorden en plunderen. Het verder gestalte geven aan mondiale en regionale veiligheidsverbanden is wellicht de grootste uitdaging voor de volgende eeuw.

Willen we armoede en de conflicten en ellende die dat veroorzaakt, voorkomen, dan is een eerlijke en duurzame economische ontwikkeling een absolute noodzaak. Dat betekent `good governance', schuldkwijtschelding en eerlijke handel. In de tegenbegro-ting heeft Groenlinks in ieder geval geld gereserveerd om de ontwikkelingsbegroting van alle vervuiling te ontdoen.

De journaals en voorpagina's hebben het afgelopen jaar vrijwel constant met buiten-landse rampspoed geopend van oorlog en gewapend conflict tot natuurramp of aanslag. In Europa of ver daarbuiten. Een ding is wel duidelijk: het was geen "ver van mijn bed show" getuige de tientallen miljoenen die werden ingezameld tijdens de drie grote televisieakties. Dat stond voor actieve betrokkenheid en internationale solidariteit. Het is aan de politiek om de kortsluiting van de emotionele beelden om te zetten in de gelijkstroom van het diplomatieke beleid.

Wie wist een paar jaar geleden dat Pristina de hoofdstad van Kosovo was?

Wie wist dat Dili de hoofdstad van Oost-Timor was?

Het zijn aan het eind van de eeuw deze bloedige kwesties die het meeste indruk maken. En dan heb ik het nog niet eens over Angola, de hoorn van Arika of de Kaukasus. Het gaat daar om kwesties van leven of dood.

Ze speelden de hoofdrol voor mijn fractie in dit politieke jaar.

Het bezoek dat ik met Farah Karimi bracht aan de vluchtelingenkampen in Macedonië en Albanië tijdens de oorlog was ronduit ontluisterend. En onlangs waren we uitgebreid in Kosovo zelf. Een traag en aarzelend opererend VN interim bestuur staat in schril contrast tot de daadkracht van KFOR. Een gebied waar de gevolgen van het georganiseerde geweld en brandstichtingen nog zo vers zijn, ontwikkelt zich de facto tot een onafhankelijk land. Maar er was ook het nieuwe contrast, van de duizenden Kosovo Albanezen die elke avond in een soort feeststemming de straat op gingen om na 10 jaar weer hun eigen muziek te kunnen maken en de Serven die, stilletjes, vaak vol rancune richting Milosevic, zich terugtrokken in hun eigen wijk. De prijs voor vrijheid was hoog en de inspanningen gericht op de opbouw, op een winter met een dak voor iedereen zullen nog flink moeten worden opgevoerd.

Mijn fractie trekt een aantal conclusies:


1. Conflictpreventie dient veel meer aandacht te krijgen.


2. De keuze voor een vredesleger is een juiste. De klassieke landsverdedigingstaak behoort geen hoofdtaak van de huidige defensieorganisatie te zijn.


3. Er kunnen geen gemakkelijke conclusies getrokken worden over de toekomst van onze defensie. Dat een aantal Nederlandse F16's daar adequaat is ingezet is bijv. geen doorslaggevend argument om de huidige sterkte te handhaven.


4. De rol die de NAVO heeft gespeeld de afgelopen jaren in het voormalig Joegoslavië en de kritische steun die we daar dit jaar aan gegeven hebben is voor mijn fractie reden een nieuwe discussie te voeren over de beoordeling van het NAVO bondgenootschap. In een binnenkort uit te brengen defensienotitie zullen wij hier uitgebreider op ingaan.

Op het kruispunt van buiten- en binnenland speelt het migratievraagstuk. Het asielbeleid is een voortdurende bron van spanning in de coalitie die vaak effectieve en humane regelingen in de weg staat. Steun van de overheid wordt ook hier ingeruild voor eigen verantwoordelijkheid. Bijv. de dublinclaimanten die hier niet mogen blijven maar ook niet weg mogen of uitgeprocedeerden die misschien wel weg willen maar niet weg kunnen, omdat het land van herkomst ze niet wil opnemen. Zo worden straks duizenden mensen op straat gezet en de illegaliteit ingezonden. Wij willen wel een vorm van opvang voor hen. Niet nog meer onzichtbaren, zoals de witte illegalen. Voor die laatste zijn onder druk de criteria verruimd, gelukkig. Maar waarom voor deze beperkte groep niet gekozen voor een echte oplossing, een generaal pardon. De vraag naar die oplossing, waar veel steun voor bestaat zal het kabinet blijven achtervolgen. Graag een reactie van de mp.

B. Vijf jaar paars

Mevr. de voorzitter,

Zoals ik al zei een vitaal publiek domein bepaalt de kwaliteit van de samenleving. Maar 5 jaar paars heeft ruim baan gemaakt voor marktwerking en privatisering. Vaak zonder Brusselse noodzaak. Het openbaar vervoer, de sociale zekerheid, de elektriciteitssector en de thuiszorg, het zijn zo maar een aantal voorbeelden. De erkenning dat we hier zijn doorgeschoten kan ook de MP maar niet over zijn lippen krijgen. Maar de resultaten zijn ronduit bedroevend.

Kleiner maar efficiënter is het paarse motto voor de overheid van de
21 ste eeuw. Maar ook met de efficiency is het niet best gesteld. En daarmee wordt het vertrouwen dat mensen in de overheid hebben zwaar op de proef gesteld. Waarom moet het nog steeds soms jaren duren alvorens een asielzoeker te horen krijgt of hij een status krijgt. Waarom gedogen we elk jaar maar weer de overtreding van de geluidgrenzen door Schiphol? We kunnen onze agenten niet eens tellen en zijn al jaren vruchteloos bezig de wachtlijsten in de zorg weg te werken.

Wie zich hierbij neerlegt komt vanzelf tot stelling dat de maakbaarheid van de samenleving tot het verleden behoort. Tot op bepaalde hoogte is die samenleving wel degelijk maakbaar, ook door Den Haag, en door lokale overheden, al dan niet samen met organisaties uit de civiele samenleving. In een goed op elkaar afgestemde samen-werking en verantwoordelijkheidsverdeling kunnen overheden en maatschappelijke organisaties wel degelijk richting geven aan de ontwikkeling van onze samenleving. Dat besef dient een veel nadrukkelijker plaats te krijgen. Het herwaarderen en moderniseren van het publieke domein en de strijd tegen de publieke armoede is een hoofdopgave voor de eerste jaren van het nieuwe millennium.

Mag het publieke speelveld door paars de afgelopen jaren flink zijn verkleind, er kan in een jaar toch nog heel veel misgaan. Het is een ware prestatie om zoveel economische voorspoed te combineren met een ononderbroken reeks van politiek bestuurlijke inci-denten. 1 jaar Paars 2 is tot nu toe 1 jaar chaos. Gelukkig was daar ineens die minister die boven zichzelf en vooral de rest uitstak met een heus essay. Als een ware therapeut legt hij de vinger op de zere plek: dit kabinet is verwend door alle voorspoed. Niet in staat gezaghebbend een richting aan te geven hoe de overheid met de samenleving moet omgaan.

Ik wil er twee dingen over zeggen:

1. Peper's pleidooi voor verregaande staatkundige vernieuwing (gekozen bestuurders, referenda) ken ik, maar staat dit niet op gespannen voet met de praktijk van de laatste jaren waarin het bestuur nou niet bepaald heeft uitgeblonken in het organiseren van zijn tegenkrachten; inspraak en medezeggenschap werden vaak als hinderlijk ervaren (zie HSL en Betuwelijn). De democratisering kan wel een zet in de rug gebruiken, bijv. in de economie. Daarom is GroenLinks gekomen met het initiatief voor de werknemerscommissaris en zijn wij samen met de PvdA bezig het maatschappelijk verantwoord ondernemen handen en voeten te geven.
2. Zijn stelling dat de sociale democratie er goed voor staat miskent dat er nog immer armoede en uitsluiting bestaat. Het lijkt een beetje of het sociale bouwwerk is voltooid. Als je dat vindt verschrompeld het ideologisch debat, en is er van de klassieke tegenstelling tussen PvdA en VVD nog minder over dan ik dacht. Je zou de sociaal-democratie een wat meer inspirerende rijstijl op de derde weg toewensen. Er is nog steeds geen verbod om liberaal verkeer op de rechterrijstrook links in te halen. Maar na vorig jaar zal ik het over die derde weg maar niet meer hebben.

Peper sprak ook over de ministeriële verantwoordelijkheid en bepleitte een `foutenmarge'. Premier Kok zag terecht geen aanleiding voor wijziging van de vertrouwensregel. Vreemd om te zien, dat allerlei ambtenaren en ministers volop in beweging komen over een zaak die nou juist de Kamer aangaat. Het gaat om onze controlefunctie.

Terecht wordt gesteld dat er meer nadruk is komen te liggen op de uitvoering van beleid. Dat betekent ook voor de Kamer het plaatsen van nieuwe accenten. Wetten aanvaarden is één, maar controleren dat de beoogde veranderingen ook daadwerkelijk plaatsvinden is twee. Daar zal de Kamer, bij voorkeur met een eigen instituut, meer onderzoek naar moeten doen.

C
. Inkomensbeleid, sociale zekerheid en werk

Deelname aan het publiek domein is alleen voor iedereen mogelijk als het inkomens- en arbeidsmarktbeleid gelijkwaardige kansen geeft en geen groepen uitsluit. Ook hier zijn de paarse prestaties twijfelachtig.

De welvaartsgroei van de afgelopen jaren is zo verdeeld dat puissante rijkdom en schrijnende armoede nog steeds naast elkaar voorkomen. Gezinnen met kinderen op het minimum, langdurig uitkeringsgerechtigden, ze lijken zich steeds meer terug te trekken in hun eigen wereld, met hun eigen overlevingsstrategie. Het gaat al vaak van generatie op generatie. Marktwerking, tweedeling en uitsluiting lijkt soms het onderlig-gende project van de laatste jaren te zijn. In plaats van dat mensen in armoede zich schamen voor hun situatie, moet een rijk en welvarend land zich blijven schamen dat zoiets nog bestaat. Werk, scholing, generieke en specifieke inkomensmaatregelen horen allemaal bij de oplossing. Maar ook d

reageer via disqus

Nieuwsbank op Twitter

Gratis persberichten ontvangen?

Registreer nu

Profiteer van het gratis Nieuwsbank persberichtenfilter

advertentie