Rijksuniversiteit Groningen
Een dier kan switchen tussen nacht- en dag-actief zijn
Biologen hebben altijd gedacht dat het bij elke diersoort genetisch
vastligt of het dag- of nachtdieren zijn. Maar Martien Kas ontdekte
dat dieren het nacht- of dag-actief zijn kunnen afwisselen. Hij
onderzocht het slaap-waakritme van de degus, een knaagdiersoort die
voorkomt in de Andes. De degus zijn geclassificeerd als dagdieren,
maar Kas stelde vast dat de dieren voornamelijk wakker zijn bij de
overgang van nacht naar dag en andersom, dus bij zonsopgang en tijdens
de schemering. Degus blijken te kunnen wisselen van dag- naar
nacht-actief zijn wanneer ze vrijwillige loopwiel activiteit vertonen,
dus wanneer zij een loopwiel in hun kooi krijgen en daar ook in gaan
rennen. Bovendien blijkt het daarbij niet uit te maken of er wel of
geen licht-donkercyclus is. Bij zoogdieren wordt het slapen en waken
gecontroleerd door twee processen: de 'biologische klok' en een
slaap-afhankelijk proces. Anders gezegd: de biologische klok gaat uit
van een 24-uurs-ritme, maar je slaapt langer naarmate je langer wakker
bent geweest. De promovendus concludeert dat de biologische klok in de
hersenen nodig is om een 24-uurs-ritme te genereren, maar niet bepaalt
of het dier een dag- of nachtdier is. De resultaten uit Kas' onderzoek
kunnen helpen om de precieze hersenmechanismen te identificeren die
bepalen of een diersoort nacht- of dagactief is.
Kas (Uithoorn, 1966) studeerde biologie in Amsterdam. Hij verrichtte
zijn promotieonderzoek bij de vakgroep Animal behavior van de RUG en
het Sleep Research Center van de Stanford University in de VS. Het
onderzoek werd gedeeltelijk gefinancierd door de NIH en AFOSRPRET. Kas
is tegenwoordig als post-doc werkzaam bij het Rudolf Magnus Institute
for Neurosciences van de Universiteit Utrecht.
Datum en tijd
maandag 4 oktober 1999, 16.00 uur
Promovendus
M.J.H. Kas, m.j.h.kas@med.uu.nl (werk)
Proefschrift
Sleep and circadian timekeeping in octodon degus; behavioral and
photic determinants of activity phase preference
Promotores
prof.dr. S. Daan, prof.dr. D.M. Edgar
Faculteit
wiskunde en natuurwetenschappen
Plaats
Aula Academiegebouw, Broerstraat 5, Groningen
|
