Nieuwsbank

Schrijft, screent en verspreidt persberichten voor journalistiek, search en social media. Hét startpunt om uw nieuws wereldkundig te maken. Ook voor follow-ups, pitches en korte videoproducties.

Bijdrage CDA debat begroting LNV 2000

Datum nieuwsfeit: 12-10-1999
Vindplaats van dit bericht
Bron: Razende Robot Reporter
Zoek soortgelijke berichten
CDA

: Tweede Kamer : Begroting LNV 2000 Kwaliteit van beleid (121099)

Begroting LNV 2000 Kwaliteit van beleid (121099)

Den Haag, 12 oktober 1999

Opening:

Voorzitter. Het afgelopen jaar is er veel gebeurd in de politiek en op het ministerie. We hebben nu een nieuwe minister van LNV. CDA-fractie spreekt de hoop uit om op een constructieve manier samen te werken met de minister, zoals dat van een oppositiepartij met een constructief kritische inslag verwacht mag worden.

We moeten nu aan de slag, er zijn belangrijke zaken blijven liggen die nu geen vertraging meer dulden. Echter de begroting getuigt niet van een heldere visie ten aanzien van het beleidsterrein LNV. Het heeft meer weg van een opsomming van actuele onderwerpen die momenteel aandacht behoeven. Om die reden willen we beide bewindslieden waarschuwen dat zij zich niet mee laten voeren door de waan van de dag. Van bewindslieden wordt verwacht dat zij richting en sturing geven aan hoe Landbouw, Natuurbeheer en Visserij bedreven moeten worden nu, maar nog veel belangrijker, ook straks in de toekomst. Vele ambtenaren van de bewindspersonen staan hiervoor tot uw beschikking, om u te assisteren bij dit denkproces en uitvoering. Zo hoort het te zijn en niet andersom. Beleid wordt uitgestippeld en bepaald door de bewindslieden en niet door ambtenaren. Wij vinden het de begroting ontbreken aan bezieling. Na het lezen van de begroting hebben wij echt het gevoel dat het departement zoekende is. Alsof het de eigen identiteit kwijt is. Bezig is met een herpositioneringsproces.

De begroting is gelardeerd met teksten die te lang in de ambtelijke molen zijn blijven hangen. Teksten geschreven door ambtenaren die te veel in eigen kring blijven hangen en die reeds lang hun kritische houding hebben laten varen. Een voorbeeld: De stad kijkt steeds meer over de schouder mee van de boer. Daar klinkt toch een bepaalde denigrerende toon, zeg maar arrogantie in door, die in ieder geval de CDA-fractie niet welgevallig is.

We kunnen dus niet anders constateren dat het hapert aan helderheid, maar ook betrokkenheid, het nog zoekende zijn en dat vertaalt zich in beleid. Of juist het gebrek daaraan. Om die reden hebben we gekozen voor het volgende thema voor de LNV begroting: Kwaliteit van beleid. En dus kwaliteit van wet- en regelgeving.

De verantwoordelijkheid daar plaatsen waar die hoort. Te veel regelgeving wordt gedicteerd en vervolgens is het aan de verschillende bestuurslagen die tussen Den Haag en de ondernemer zitten, om het gedicteerde te vertalen en toe te passen. Dit gebrek aan medezeggenschap resulteert in een weinig betrokken uitvoering van regels en wetten door onder andere de provincies en gemeenten. Deze willen vaak wel maar lopen vast op het generieke beleid dat niet toegesneden is op de behoefte in hun specifieke gebieden. Voorbeeld Schapenhouder Den-Bosch/Boekel. Andere sprekende voorbeelden zijn de ARPs, starre vergunning verlening en mestverwerkingsinitiatieven. De CDA-fractie pleit voor een gebiedseigen benadering, ingebed in een breder nationaal kader. Hierbinnen krijgen dan provincies, gemeenten en andere betrokkenen de gelegenheid beleid mede te ontwikkelen dat maatwerk levert voor hun situaties en problemen. Hierdoor ontstaat breder draagvlak, een hogere effectiviteit en meer dynamiek. Herstel van het Groene Poldermodel, de overleg structuur die in zovele andere sectoren naar grote tevredenheid functioneert. Herstel ook van de zelfregulerende werking van de sectoren. Dit vereist wederzijds vertrouwen. Vertrouwen, en dat is een taak van deze minister, dat hoognodig hersteld moet worden. En dat begint bij een betrouwbare overheid, een betrouwbare partner in het overleg, over te bereiken doelstellingen. Over de absolute noodzaak van een betrouwbare overheid ben ik in het vorige overleg dat we hadden uitvoerig ingegaan. Tijdens dat overleg heb ik de woorden van de minister president aangehaald. De intentie is er, nu de rest nog. Vertrouwen winnen begint met vertrouwen te geven en zoals de minister president terecht zei, je enigszins kwetsbaar opstellen.

Algemeen:

Voorzitter!
Vanaf 1993 bij de integrale notitie mest- en ammoniak, valt een tendens te bespeuren dat het beleid van het ministerie van LNV in toenemende mate bepaald wordt door de R.v.S. en de rechter. Dit zegt natuurlijk iets over het feit dat burgers en ondernemers zelfbewuster zijn dan vroeger maar het zegt nog veel meer over de kwaliteit van de wetgeving. Hier liggen een aantal redenen aan ten grondslag:
1. Onduidelijkheid met betrekking tot de wetenschappelijke onderbouwing waardoor teveel met aannames wordt gewerkt. Dit resulteert in meer interim-wetgeving en richtlijnen (NH3-dep., stank).
2. De overheid ziet geen kans om geïntegreerde wet en regelgeving te maken (VROM/LNV, integrale milieuvergunning)

3. Loslaten van het Groene Poldermodel (Primaat bij de politiek, draagvlak)

Het volgende voorbeeld is illustratief: Vóór het uitbreken van de Klassieke Varkens Pest, lag de nadruk van beleid op milieumaatregelen (verzuring, vermesting) en in mindere mate op welzijn en voedselveiligheid. Als gevolg van de varkenspest sloeg alles over op welzijn en uiteraard dierziektebestrijding en preventie. Heden ten dage wordt over welzijn en dierziektebestrijding veel minder gesproken en hebben we weer hoofdzakelijk oog voor het milieu, en meer specifiek Nitraat. Bij deze wordt alles beslist over de hoofden van de ondernemers. Niet in samenspraak met.

Het ministerie van LNV is op verschillende fronten bezig met sanering, herstructurering, herziening, versterking van sectoren, platteland en natuur. Voorbeelden hiervan zijn onder andere glastuinbouw, gewasbeschermingsbeleid, melkveehouderij, pluimveehouderij, varkenshouderij en de EHS. Per saldo levert dit zeker geen hoger rendement op. Beter kunnen al deze onderwerpen gefaseerd aangepakt worden in combinatie met een verbreed ingezette Reconstructiewet. Een totaal plan waarbij duidelijk de vertaalslag wordt gemaakt naar een vitaal platteland. Verderop in mijn betoog kom ik hierop terug.

Voorzitter. Enkele hoofdpunten wil ik de revue laten passeren, waarvan wij vinden dat het anders kan, en ook zou moeten. Dit betekent niet dat de CDA-fractie op alles kritiek heeft, maar wel vindt dat op die onderwerpen tekort geschoten wordt, over het hoofd gezien wordt of een extra impuls verdient. Ik beperk mij tot enkele sectoren, op de andere terreinen kom ik in ander verband terug.

De gehele dierhouderij is momenteel in rep en roer, dat zal geen van u verbazen. De minister heeft zijn mestplannen gepresenteerd, vorige week hebben wij daarover gesproken. Het uiteindelijke doel waar we naar toe moeten staat voor ons niet ter discussie. De manier waarop en het gekozen tijdspad daarover verschillen we van mening. Ik ga hier die discussie niet herhalen maar voel toch de behoefte daar nog enkele woorden aan te wijden. Niet duidelijk is wat voor een type structuur van de sectoren en bedrijven de minister met deze operatie voor ogen staat. Een extra gemiste kans zou het zijn als de minister niet de slag ook maakt met de Reconstructiewet, uitkoop van bedrijven binnen de EHS, nieuw ammoniak- en stankbeleid. Het vertrouwen dat de ondernemers hebben in de politiek is nog nooit zo laag geweest. Dat moeten we, maar vooral het kabinet zich aantrekken. Nieuw beleid dient met name ook gericht te zijn op herstel van vertrouwen. Dat begint bij het betrokken maken van al diegene die handen en voeten moeten geven aan de uitvoering. Dit zal een hele klus zijn gezien het feit dat ondernemers in de sectoren in de afgelopen jaren door de overheid al herhaaldelijk op het verkeerde been zijn gezet. Sinds 13 mei 1993 is feitelijk met betrekking tot de regelgeving op het gebied van mest en ammoniak geen vooruitgang geboekt.
B.v. stankbeleid:

- Onvoldoende onderbouwd (JBF)

- Gekozen voor ruimtebeslag

- Technisch mogelijk bronmaatregelen toe te passen Ondernemers hebben veel investeringen gedaan die achteraf grotendeels overbodig bleken. Voorbeelden hiervan zijn, investeringen in het kader van het ammoniakbeleid, Groen label, afdekken van silos, zodenbemesters. Veel investeringen hebben niet dat milieurendement opgeleverd wat er van verwacht werd. Dit komt vaak door een directe 1 op 1 vertaling van onderzoeksresultaten en berekeningen (RIVM, LEI) naar beleid.
Grote zorgen maakt de CDA-fractie zich over de cumulatie van kosten voor het bedrijfsleven: diergezondheidsfonds, generieke heffing Bureau Heffingen voor uitvoering Mestplan, kosten i.v.m. destructie. Dit betekent aanzienlijke lastenverzwaring voor het Nederlandse bedrijfsleven t.o.v. buitenlandse concurrenten. Op dit punt zou harmonisatie binnen europa zeer wenselijk zijn (dierenwelzijnzeisen, veterinaire heffingen, controle, e.d.).Niet helemaal helder is de uitwerking van de nieuwe belastingmaatregelen. Verschillende begrotingsbehandelingen lang hebben we aandacht gevraagd voor een goede terugsluizing van de ecotax. Graag hierover meer helderheid.

Voedselveiligheid is een hot item, en terecht. Veel beangstigende berichten hebben ons in het recente verleden bereikt. BSE, dioxine, hormonen, afgewerkte oliën, PCBs en varkenspest. De overheid dient hier daadkrachtig tegen op te treden. Voorzitter: Voedselveiligheid dient onverkort gewaarborgd te zijn. Nog te vaak worden we geconfronteerd met zaken die niet in orde zijn door toedoen van de overheid. Zo zou Stas. Faber nog 1,5 jaar nodig hebben om het I&R-systeem op orde te krijgen. Dat is natuurlijk onvoorstelbaar, als in een eerder stadium bekend is gemaakt dat het op orde was en de problematieken reeds in 1991 bekend waren. Ook worden we nog steeds geconfronteerd met nieuwe zaken die de voedselveiligheid bedreigen, onlangs nog over blikvoedsel. Daarnaast bereiken ons ook berichten dat de draaiboeken met betrekking tot MKZ niet naar behoren functioneren en zou de AID in geval van een calamiteit niet goed weten wat te doen. En zelfs vorige week werd de Vaste kamer Commissie verrast door het feit dat SRM-materiaal dat van Nederlandse dieren komt vernietigd moet worden maar gewoon vrijelijk geïmporteerd kan worden uit andere lidstaten om hier in diervoeders verwerkt te worden. En dan te bedenken dat we net de destructiewet aangescherpt hebben. Wij willen graag weten of dit gecontroleerd wordt en zo ja, hoe intensief. We hebben begrepen dat het om vetten gaat of gaat het ook over ander materiaal van Duitsland naar Nederland. Hierover horen wij graag uw reactie.
Toch treft de blaam ook het bedrijfsleven zelf, al jaren hebben zij de mond vol van de noodzakelijkheid van hechte ketenvorming. Maar als het puntje bij paaltje kwam keek ieder in de sector naar de eigen navel. De sectoren zelf dienen hier dan ook adequater in op te treden, productschappen zouden hier een centrale rol in kunnen vervullen. Wel moeten hen de middelen geboden worden hier zelf corrigerend en regulerend op te treden. Eigen verantwoordelijkheid op die plaatsen neerleggen waar deze het effectiefst is. Ondernemers in de sector dienen zelf in toenemende mate eisen te stellen aan de kwaliteit van hun input (voer, dieren, zaden, gewasbeschermingsmiddelen, e.d.). Betere ketenvorming is essentieel. De overheid dient dit te faciliteren middels wetgeving, mogelijkheden te bieden voor bijvoorbeeld tuchtrecht, de sector moet op haar beurt daarop afgerekend kunnen worden.
Het diergezondheidsfonds is zo een onderwerp dat een sector zelf zou moeten beheren. Verantwoordelijk voor het innen maar ook het inzetten van de middelen indien nodig. Het verbaast de CDA-fractie in hoge mate waarom de kortingensystematiek (tot 70%) voor de varkenshouderij nog niet doorgevoerd is. Dit verbaast te meer gezien het feit dat de overheid een zelfde systematiek wil introduceren per 2000 voor rundvee. Dit gaat waarlijk een beetje te snel, hierover horen wij graag de uitleg van de staatssecretaris. Wat is de stand van zaken in bestuurlijk overleg, in hoeverre wordt uitvoering gegeven aan de motie (Van Ardenne 26 200 XIV, nr.13 over het beheer van de fondsen binnen randvoorwaarden door de sectoren). In de begroting lezen we een passage over het uitkeren van rente over het geld dat het bedrijfsleven in het fonds heeft gestopt en het innen van debetrente ingeval de overheid geld moet voorschieten. Wil de minister dit toelichten. (Voorstel PVE).
Een ander aspect met betrekking tot voedselveiligheid zijn de (internationale) ontwikkelingen op het gebied van genetische modificatie. We zijn verheugd te constateren dat het ministerie het initiatief van de CDA-fractie heeft overgenomen om een breed maatschappelijke debat over gmos te stimuleren. Nieuwe ontwikkelingen bieden potentieel veel mogelijkheden, en nadelen van nieuwe technieken komen zo waarschijnlijk eerder aan het licht. Belangrijker is echter dat regelgeving omtrent deze gang van zaken zo spoedig mogelijk op orde is. Etikettering, gescheiden productieketens, harmonisatie van regelgeving binnen de EU en een warm pleidooi voor het door de Kamer wenselijk geachte europees voedselveiligheids bureau. Ook vanuit het oogpunt van verschillende regelgeving tussen de lidstaten. Ik refereer hierbij naar hetgeen ik heb gezegd over SRM.

De nota Vitaal platteland laat lang op zich wachten, reikhalzend wordt uitgekeken naar het nieuwe plattelandsbeleid. Echter, uit de beantwoording van de schriftelijke vragen stelt de minister onomwonden dat de nota Vitaal platteland niet meer komt. Toch is het van essentieel belang dat er een gedegen visie komt met betrekking tot plattelandsbeleid vooral gezien de mestplannen die door dit kabinet tot nationaal project zijn bestempeld. Volgens voorzichtige schattingen van het ministerie zullen minimaal 6000 bedrijven verdwijnen. Plattelandsbeleid lijkt meer nodig dan ooit. Eerder riep ik de minister al op integrale plannen te presenteren zodat die noodzakelijke dubbelslagen gemaakt kunnen worden. Een 1e Nota Nationaal Landbouwbeleid. Mestplannen, reconstructieplannen, ammoniakplannen, systematiek voor integrale milieuverlening, stankbeleid, natuurplannen, plattelandsplannen, glastuinbouwplannen, het gehele pallet gepresenteerd in samenhang met elkaar. Het één is nu eenmaal niet los te zien van het ander, wederzijds beïnvloedt het een het ander. Teveel constateren we dat er voortdurend nieuwe plannen en notas worden gepresenteerd terwijl de vorige plannen nog niet (geheel) zijn uitgevoerd. Dit maakt alles extra verwarrend en creëert een beeld van een overheid zonder doordacht beleid en onbetrouwbaarheid. Een extra argument om met een dergelijke nota te komen, zo krijgt u de gelegenheid om de niet volledig uitgevoerde voornemens daarin op te nemen. Een goed voorbeeld hiervan is het decentralisatieakkoord uit 1996 voor de aansturing van het landelijk gebeid. Op papier mag het dan geregeld zijn, financieel is dat allerminst het geval. Een goed instrument om de verantwoordelijkheid daar te leggen waar hij thuis hoort, betere zelfregulering en hogere betrokkenheid, dat komt op haar beurt weer tegemoet aan de effectiviteit in uitvoering en draagvlak. Op het platteland bruist het vaak van de nieuwe plannen en initiatieven. Initiatieven die mogelijkheden bieden aan boeren om extra inkomsten te genereren. Milieucoöperaties, agrarisch natuurbeheer, recreatie, streekeigenproduceren, etc. Verweving stad en platteland. De mogelijkheden zijn er maar deze hebben een gezonde voedingsbodem nodig. De forse bezuinigingen op het Stimuleringskader is mede in dit verband te betreuren. Het stimuleringskader is juist bedoeld om het sociaal-economisch draagvlak in het landelijk gebied en de relatie tussen de stad en het landelijk gebied te verbeteren en het natuurbeheer te bevorderen. 60% van de open ruimte in Nederland wordt nog steeds beheerd door boeren en we vinden dat dat moet blijven, zij kunnen als geen ander deze taak vervullen. Die taak wordt gewaardeerd, dat kunnen we afleiden omdat het platteland steeds meer het domein wordt van iedereen. Zo interpreteert de minister het althans. Wij gaan met hem mee voor zover we het hebben over het recreatief gebruik en behoud van natuurwaarden. Een beloning voor de werkzaamheden om het platteland en de landschappelijke elementen in stand te houden lijkt me dan ook op zn plaats. Als de burger het platteland instant moet houden zoals het nu is dan eist deze, en terecht, daar ook een adequate beloning voor. Staatsbosbeheer, natuurmonumenten en provinciale landschappen kunnen ook niet zonder de financiële impulsen die zij van staat en lidmaatschappen ontvangen. Hoe kijkt de staatsecretaris hiertegen aan.

De natuur in Nederland staat onder grote druk. In de begroting lezen we dat ernstige verschraling optreedt in soortenrijkdom zowel in onze flora als fauna en dat de natuur leidt onder vervuiling, vermesting, verdroging, versnippering en vervlakking. Om die reden dient de EHS onverkort gerealiseerd te worden en gezien de ontwikkelingen is enige vertraging in het tijdspad niet tolerabel. De voorgestelde intensiveringen zijn volstrekt ontoereikend. Het RIVM heeft becijferd dat de overheid nog ongeveer 1,5 miljard gulden tekort komt om de resterende gronden aan te kopen. Wij zien echter geen heil in het tegen zeer hoge bedragen uitkopen van melkveehouders waarna de vrijkomende grond gebuikt wordt voor het beweiden van evengoed milieubelastende Schotse Hooglanders of Calloways. Veel liever zien wij dan dat het land in boeren hand blijft, de ondernemer veel extensiever gaat boeren en daarvoor gecompenseerd wordt. Zo ook het uitkopen van individuele veehouderijbedrijven aan de randen van de EHS roepen vraagtekens op in verband met de grote financiële lasten die hiermee gemoeid zijn t.o.v. de depositieverlaging die dat tot gevolg heeft. De CDA-fractie is van mening dat de milieugulden effectiever benut kan worden. Daarnaast kan de ondernemer veel actiever gaan participeren in natuurbeheer, waardoor tegelijkertijd een stuk verweving van landbouw en natuur plaatsvindt.
Een ander element zijn de aan te wijzen gebieden voortvloeiend uit de Habitat- en Vogelrichtlijn. In het najaar worden wij door de staatsecretaris op de hoogte gebracht over de verdere stand van zaken. Ten tijde van het debat dat daar omtrent speelde heeft de CDA-fractie voorstellen gedaan die veel kou uit lucht gehaald zouden hebben. Het voorstel was om middels een flip-over methode al die gebieden in Nederland vast te stellen die reeds in het kader van andere meer stringentere bepalingen, regelingen, richtlijnen, meerdere keren aangewezen zijn. Zonder enige moeite kunnen dan de gebieden in het kader van de habitat- en Vogelrichtlijn bepaald worden, omdat deze gebieden al strengere beperkingen opgelegd hebben gekregen uit hoofde van andere regelgevingen/bepalingen. De nota Belvedere bracht geen aardverschuiving teweeg maar we kunnen dan ook nog niet alles in zn samenhang beoordelen. Deze nota moet geïntegreerd worden in het nog te verschijnen NBL21 (Nieuwe Nota: Natuur Bos en Landschap). We wachten deze met verhoogde interesse af.

De inzet van de EU bij de WTO-onderhandelingen (Seatle), is van het grootste belang voor de toekomst van de landbouw in Nederland. We zijn het er allemaal over eens dat de gehanteerde strategie, of juist het gebrek daaraan, ten tijde van de vorige onderhandelingen te wensen overliet. Het is iedereen ook volstrekt duidelijk dat het type landbouw dat binnen Europa bedreven wordt compleet verschilt van de manier waarop dat dat gebeurt in de Verenigde Staten, Australië, en vele andere landen. Het is wel haast ondoenlijk om binnen de EU op een lijn te komen gezien de grote verschillen tussen de lidstaten onderling. Het verloop van de Agenda 2000 onderhandelingen is niemand ontgaan. De Europese consument stelt niet alleen andere eisen ten aanzien van het voortgebrachte product, zij stelt ook andere eisen ten aanzien van de productiewijze en de omgeving waarin dat plaatsvindt. Zo worden elementen als voedselveiligheid, dierenwelzijn, milieu, landschappelijke waarden geheel anders gewaardeerd dan in andere landen van de wereld. Maar ook eisen ten aanzien van hormoongebruik en bijvoorbeeld genetisch modificatie. Dat bij de onderhandelingen liberalisatie van de wereldhandel het uiteindelijke doel is wordt niet betwist. Maar dat dat een utopie is mag duidelijk zijn, dit neemt niet weg dat overbodige handelsbelemmeringen zoveel mogelijk moeten verdwijnen met in acht neming van de verschillen die er bestaan tussen de onderscheidende landbouwmethoden.

Voorzitter! Een aantal elementen uit mijn betoog over de dierhouderij kan ik ook aanhalen met betrekking tot de glastuinbouw. Ook hier zijn investeringen gepleegd die achteraf niet het gewenste milieurendement hebben opgeleverd. Een groot risico bij het 1 op 1 vertalen van onderzoeksresultaten naar beleid, zoals reeds eerder betoogd. Voorbeelden hiervan zijn: de opvang van first-flush en recirculatie-water. De lastenverzwaring in de vorm van de liberalisering van de energie- en gaswet werkt ook in deze sector negatief door in de concurrentiepositie ten opzichte van het buitenland.
De plannen voor de herstructurering glastuinbouw worden momenteel uitgewerkt in de regios. Het is nu zaak om de vaart erin te houden. De concurrentiepositie van de glastuinbouw dient sterk gehouden te worden. Hoe de discussie aangaande de Hoekse Waard tussen de ministeries, het kabinet en tussen rijk en provincies is gevoerd verdient geen schoonheidsprijs. De spoedige beschikbaarheid van nieuwe en duurzame locaties zijn dan ook van groot belang. Verschillende gebieden in Nederland zijn voorhanden waar op zeer korte termijn van start gegaan kan worden.
De oude regeling Structuur Verbetering Glastuinbouw (RSG) werkt niet, dat mag duidelijk zijn. Onduidelijk is hoe de nieuwe regeling eruit komt te zien en hoeveel geld hiervoor volgend jaar beschikbaar komt. Als suggestie wil de CDA-fractie de minister meegeven om te denken aan een variant die tegemoet komt aan een groepsgewijze ontwikkeling van een tuinbouwgebied. Graag horen wij ook een reactie op het idee van een Stallingsfonds om verplaatsingen en plaatsingen van glastuinders in nieuwe gebieden goed te laten verlopen.

Kamerlid: Theo Meijer

reageer via disqus

Nieuwsbank op Twitter

Gratis persberichten ontvangen?

Registreer nu

Profiteer van het gratis Nieuwsbank persberichtenfilter

advertentie