Nieuwsbank

Schrijft, screent en verspreidt persberichten voor journalistiek, search en social media. Hét startpunt om uw nieuws wereldkundig te maken. Ook voor follow-ups, pitches en korte videoproducties.

Bijdrage De Cloe (PvdA) debat begroting Binnenlandse Zaken

Datum nieuwsfeit: 13-10-1999
Vindplaats van dit bericht
Bron: Razende Robot Reporter
Zoek soortgelijke berichten
Partij van de Arbeid

Den Haag, 13 oktober 1999

BIJDRAGE VAN DICK DE CLOE (PVDA) AAN HET PLENAIRE DEBAT OVER DE BEGROTING BINNENLANDSE ZAKEN 2000

OVERHEID EN BURGER
Hoe gaat het met het openbaar bestuur in Nederland? Hoewel we de lat voor ons zelf steeds een stukje hoger moeten leggen, mogen we in vergelijking met andere Europese landen niet ontevreden zijn met de kwaliteit van de dienstverlening, de integriteit van bestuurders en ambtenaren en de kwaliteit van besluitvorming. Hoe gaat het met het vertrouwen van de burger in het openbaar bestuur? In 1991 zei Thijs Woltgens: "Misschien is het overdreven van een crisis in de verhouding tussen overheid en de burger te spreken, maar er is wel wat aan de hand". En echt beter is het sinds 1991 niet geworden. Het beeld van het openbaar bestuur heeft de afgelopen tijd de nodige deuken opgelopen. Berichten over bijvoorbeeld de Enquête Vliegramp Bijlmermeer, de bankierende provincie Zuid-Holland en fraude op stadhuizen geven de burger niet direct meer vertrouwen. Met de publicatie van de nota 'Vertrouwen in verantwoordelijkheid' en de integriteits- en managementnota's geeft deze minister aan dat de positie van het openbaar bestuur hem ter harte gaat. Ook hij maakt zich zorgen over betrouwbaarheid en functioneren van het openbaar bestuur. De overheid heeft immers een garantiefunctie in het publiek domein en het ultra liberale marktdenken is zeker niet de maat der dingen. Overheidssturing en taakbehartiging vragen een betrouwbare en integere overheid. Voor de minister een plicht aan zo'n openbaar bestuur te werken. (Collega Duijkers zal op het thema van de positie en kwaliteit van de rijksoverheid verder ingaan.)

AANTREKKELIJK, BETROUWBAAR EN COMMUNICATIEF BESTUUR Om tot een sterkere positie van de gemeenteraad te komen zijn zowel cultuur- als structuurveranderingen noodzakelijk. Twee aspecten van het dualistisch lokaal bestuursmodel wil ik nader beschouwen. Niet om de Commissie Elzinga voor de voeten te lopen maar om aan de oproep mee te denken gehoor te geven en om een reactie van de minister te krijgen.

1. Dualisering van het lokaal bestuur raakt de verhouding tussen het college van burgemeester en wethouders en de gemeenteraad. Nog bij de laatste wijziging van de gemeentewet is de positie van de raad als hoofd van de gemeente versterkt. Maar of wet en werkelijkheid goed op elkaar aansluiten, is zeer de vraag. In de praktijk neemt het college van B&W het initiatief, maakt het beleid en domineert vaak discussies in de raad. Toch voelt de raad als hoofd van de gemeente zich gedwongen intensief en tot in detail bezig te zijn met beleid en bestuur. Dat vreet tijd. Men vergadert zich suf en komt om in het bestuderen van stapels papier. Kan het anders? Ja, de raad moet dan controlerend, signalerend en agenderend optreden, zich richten op hoofdlijnen en minder op details en het besturen aan het college van B&W overlaten. Macht en tegenmacht. Om die rol met verve te kunnen spelen, moet de raad wel worden uitgerust met voldoende instrumenten. Denk aan meer mogelijkheden voor het zelf doen van onderzoek, invoering van lokale rekenkamers, de bevoegdheid ambtenaren te horen, uitbreiding van middelen voor de ondersteuning van raadsleden, wellicht ook wat normalere arbeidsvoorwaarden voor het raadswerk. 2. Hoe de lokale politiek functioneert is natuurlijk ook afhankelijk van de manier waarop politiek wordt bedreven. Dualisering van lokale politiek betekent ook verandering in de taakopvatting van lokale politici. Niet meer zich verstoppen achter de omvangrijke berg papier van raadsvoorstellen of massa's ambtelijke stukken. De raad agendeert, geeft kaders aan, stelt vooraf randvoorwaarden, oefent controle uit op de voortgang, maar vooral op de resultaten van de besluitvorming. Dualisme betekent dat raadsleden het college laten besturen en zelf letterlijke en figuurlijk de straat op gaan: Wat zijn de effecten van het beleid, welke wensen en verlangens er leven onder de burgers. Zo'n werkwijze is winst voor de lokale democratie, levert een op de samenleving gericht bestuur op.

BURGEMEESTERSBENOEMINGEN
Het rare gedoe rondom de burgemeestersbenoemingen is nog niet helemaal over. Bij Utrecht ontplofte de boel weer eens flink. Er was zelfs een creatief Eerste-Kamerlid die een relatie suggereerde tussen de benoeming in Utrecht en de gemeentelijke herindeling Twente. Ik las ook dat de VVD de PvdA een lesje wilde leren. Wat een vreselijk gedoe. Het percentage burgemeestersbenoemingen dat afwijkt van het advies van de vertrouwenscommissie is gehalveerd: van 24 naar 12 procent. Hier doet deze minister het stukken beter dan zijn voorganger Hans Dijkstal. Maar nog niet goed genoeg. De PvdA ziet de minister graag nog een tandje hoger schakelen. De lokale adviezen nog zwaarder laten wegen, dat is de bedoeling. D66 Eerste Kamerlid Terlouw en CDA-partijvoorzitter Van Rij zijn het daar mee eens. Wellicht dat deze signalen ook de commissie-Elzinga bereiken. Dan kunnen we een stap verder zetten. 't Zal tijd worden en dan hoeft collega Halsema zich niet kapot te ergeren aan de burgemeesterslobbyisten in de Tweede Kamer. Soms geven gemeenten aan burgers de ruimte kenmerken aan te dragen voor de nieuwe burgemeester. Dit kwam ik laatst tegen: goed gekleed, sportieve inslag, lengte ongeveer 1.80/1.85, goed stemgeluid en scherp gehoor. In mijn fractie heb ik er al drie gevonden die mee kunnen solliciteren.

GROTESTEDENBELEID
Tien jaar na Montijn lijkt het met de concurrentiekracht van de Nederlandse steden beter te gaan. Er is een ambitieus grotestedenbeleid. Maar de grootstedelijke problematiek is nog lang niet opgelost. Zo staat ontkokering al heel lang op de agenda, maar wat zien we? Verkokering. In stadhuizen, op departementen, in deze Kamer. Er is een doorbraak nodig om een eind te maken aan die verkokerde aanpak, om vernieuwend beleid van de grond te krijgen met vooral ruimte voor experimenten. Gaat dat lukken, komt die beslissende omslag? De eerste stadsvisies komen nu naar buiten, binnenkort weten de steden voor langere tijd waar zij financieel aan toe zijn bij het grotestedenbeleid. De PvdA-fractie vindt dat juist nu een extra stap moet worden gezet op het terrein van de sociale infrastructuur. Wij hebben gevraagd om voor het eind van het jaar te komen met een voorstel tot een wettelijke experimenteermogelijkheid. In de begroting las ik dat voorstellen voor experimenten volgend jaar tot besluitvorming kunnen komen. Daarvan lijkt de minister echter alweer te zijn teruggekomen. In zijn laatste brief schrijft hij dat hij in samenspraak met de steden zal bezien óf hij voorstellen tot experimenteermogelijkheden zal doen. Ik vraag de minister of dít nu is wat hij verstaat onder 'denken, durven en doen'. Voor als nog lijkt de minister te blijven steken bij het 'denken'. Wat ons betreft gaat het niet hard genoeg. Ik snap best dat niet alle ministers hem met open armen ontvangen, de materie weerbarstig is en ga zo maar door. Als het kabinet kiest voor het thema perspectieven bieden aan de jeugd in de stad, dan kan het volgens de PvdA-fractie niet anders dan dat voor het experiment gezocht wordt op het terrein van VWS en OCW. De PvdA-fractie vraagt de minister voor de zomer te komen met een experimenteerwet jeugd in de stad.

GEMEENTELIJKE HERINDELING
Een actief herindelingsbeleid blijft noodzakelijk, ook met het oog op het grotestedenbeleid. De PvdA-fractie ziet in de toekomst een belangrijke plaats voor sterke gemeenten met een dualistisch bestuur en een ruimer eigen belastinggebied. En er zijn goede signalen: Een VVD-gedeputeerde uit Gelderland gelooft er nu helemaal in. De PvdA-fractie is blij met de financiële verdubbeling van de gewenningsbijdrage voor herindelingsgemeenten. Overigens, krijgt Zaltbommel nu genoeg? Een goed signaal is de aandacht voor binnengemeentelijke decentralisatie. De PvdA-fractie heeft daar onderzoek naar gedaan om aan te geven dat de keuze voor herindeling tegelijkertijd aandacht vraagt voor de positie van de verschillende gemeenschappen in nieuw te vormen gemeenten. De minister krijgt straks van mij de brochure. Maar er zijn ook minder goede signalen. Het ongehoord lang wegblijven van voorstellen in Limburg. Het is toch niet aanvaardbaar gemeenten zo lang te laten wachten? Wat betekent het nog als de minister zegt dat hij niet houdt van langdurige, tijdrovende procedures, dat hij af wil van de stroperigheid? Of komt het door een ander minder goed signaal: Na de vreemde keuze van D66 in de Tweede Kamer stelt nu de Eerste Kamer zich weinig tegemoetkomend op bij de herindeling Twente. Nog drie vragen rond de herindeling. Wanneer komt de minister met een antwoord voor de Eerste Kamer bij de herindeling Twente, wat vindt hij van het Brabantse voorstel rond Eindhoven en is de koers bij de herindeling rond Den Haag 'een ruimere jas voor Den Haag via de motie Remkes-plus'?

Dat de Eerste Kamer soms wetsvoorstellen tegenhoudt (of dreigt tegen te houden) die weinig kritiek van kwalitatief/technische aard krijgen en tegelijkertijd soms kwalitatief minder mooie wetsvoorstellen wel goedkeurt, brengt mij dat tot de volgende opmerking. Collega Rehwinkel heeft namens de PvdA-fractie al meermalen gepleit voor vergroting van de legitimatie van de Eerste Kamer en voor toekenning van het terugzendrecht aan de senaat. Het is hoopgevend dat de rechtstreeks gekozen collega's van de VVD in dit huis deze gedachten inmiddels ondersteunen.

GRENSOVERSCHRIJDENDE SAMENWERKING
Vorig jaar vroeg de PvdA nadrukkelijk aandacht voor een experiment in Zuid-Limburg in verband met de grensoverschrijdende samenwerking. Nu schrijft de regering: een experiment, nee, dat is het niet, dat kost te veel tijd. Kijk, als de regering zonder experiment sneller resultaten boekt, dan vind ik dat prima. Maar daar zie ik nog niets van. Waarom kan er met België in het kader van EK2000 wel snel een tijdelijk verdrag komen over grensoverschrijdende politiesamenwerking en waarom kan dat dan niet voor praktische problemen van burgers en bestuurders bij brandweer, afvalverwerking of rampenbestrijding? De provincie Limburg werkt aan de komst van een expertisecentrum. Wordt dat financieel ondersteund of is het weer schraalhanskeukenmeester? Limburg vraagt ook om een voorlopermodel om met projecten aan de slag te gaan 'als ware er geen belemmerende wetgeving'. De Kamer van Koophandel vraagt om een proefregio. Waarom lukt dat allemaal nog niet? Europa komt elke dag dichterbij, maar het lijkt wel of in de grensstreek de grensbarrières nog recht overeind staan. Daarom: neem meer initiatief, meer risico, verplaats letterlijk en figuurlijk grenzen. Kies voor een onorthodoxe aanpak, daar hebben ze wat aan in Limburg en de andere grensregio's.

VERDERE OPMERKINGEN

- Volgend jaar komt de evaluatie van de Kaderwetgebieden, de grootstedelijke gebieden die ooit op weg waren naar een sterk en direct gekozen stadsregionaal bestuur. Stel dat het alternatief van de herindeling niet voorspoedig verder gaat, komt dan een sterk stadsregionaal bestuur zoals in Londen weer in beeld? Of is het a la carte model uit de regio Amsterdam een wenkend perspectief? Een ding is duidelijk: In een Europa zonder grenzen kunnen de grootstedelijke gebieden niet met lege handen blijven staan.
- Met zijn voorstel tot een beperktere omvang van provinciale staten speelt de minister in op een mogelijk krachtiger integrerende en arbitrerende rol van de provincies. De PvdA-fractie heeft twee keer de beperktere omvang van provinciale staten aan de orde gesteld. Wij gaan graag en positief gestemd de discussie aan.

reageer via disqus

Nieuwsbank op Twitter

Gratis persberichten ontvangen?

Registreer nu

Profiteer van het gratis Nieuwsbank persberichtenfilter

advertentie