Nieuwsbank

Schrijft, screent en verspreidt persberichten voor journalistiek, search en social media. Hét startpunt om uw nieuws wereldkundig te maken. Ook voor follow-ups, pitches en korte videoproducties.

Dies Natalis Universiteit Twente in teken nanotechnologie

Datum nieuwsfeit: 26-11-1999
Vindplaats van dit bericht
Bron: Razende Robot Reporter
Zoek soortgelijke berichten
Universiteit Twente

99/102 23 november 1999

Dies Natalis Universiteit Twente in teken van fascinerende nieuwe wetenschap

Nanotechnologie is geen science fiction meer

Nanotechnologie is niet langer 'science fiction'. De technologie op de schaal van de nanometer - een miljoenste millimeter - is in opkomst, omdat conventionele technologie tegen grenzen aanloopt. Bouwen met de kleinste bouwstenen, atomen en moleculen, gaat de volgende stap worden in de miniaturisatie. Op weg naar biochips, laboratoria-op-een-chip, krachtige en snelle nano-elektronica en intelligente materialen. Aan de Universiteit Twente is nanotechnologie het domein van het onderzoeksinstituut MESA+. De wetenschappelijk directeur van dit 'speerpuntinstituut', prof.dr.ir. D.N. Reinhoudt, houdt op 26 november een rede ter gelegenheid van de 38ste viering van de Dies Natalis van de Universiteit Twente. Ook is er een paneldiscussie en een bedrijvenbeurs.

Nanotechnologie is inmiddels een verzamelbegrip geworden voor alle wetenschap die de nanometer als gemeenschappelijk kenmerk heeft. Op de nauwelijks nog voorstelbare schaal van moleculen en atomen wordt gewerkt aan nieuwe ontwikkelingen voor de informatiemaatschappij. Dat kan tot boeiende nieuwe toepassingen leiden zoals mobiele 'communicators' met nog veel meer functies dan een telefoon, 'denkende' materialen, laboratoria-op-een-chip en uiterst precieze medicijndosering met implanteerbare systemen.

500 miljoen extra

Niet louter toekomstmuziek: de ontwikkelingen zijn al volop in gang, en Nederland moet ervoor waken hierin geen achterstand op te lopen. Drs. A. van der Hek, voorzitter van het College van Bestuur van de UT, constateert in zijn openingswoord dat vooral het ministerie van OC&W achterblijft in de financiering van onderzoek. Hij ziet kansen in een beter samenspel van de ministeries van EZ en OC&W, en in een goede follow-up van de ICES-gelden voor de kennisinfrastructuur: "Een impuls van circa 500 miljoen voor een periode van vier jaar, voor industrieel relevante technologische innovaties zou van grote betekenis zijn." Het is niet voor niets dat de Universiteit Twente nanotechnologie heeft gekenmerkt als "high potential" in de keuze van haar research-speerpunten, aldus Rector Magnificus prof.dr. Frans van Vught in zijn inleiding op het thema.

Grenzen miniaturisatie in zicht

Een belangrijke drijvende kracht achter de nieuwe technologie is de vèrgaande miniaturisering in de micro-elektronica, inmiddels hard op weg naar de nano-elektronica. Sinds de uitvinding van de transistor, in 1947, heeft dit streven in een paar decennia een niveau bereikt waarop we het al heel gewoon vinden dat er miljoenen transistoren bijeengepakt zijn op een chip in de pc of de gsm-telefoon. Volgens de Wet van Moore passen er elke anderhalf jaar tweemaal méér transistoren op een vierkante centimeter. Maar deze wet begint tegen grenzen aan te lopen, constateert dies-redenaar prof. Reinhoudt. De technologie om op een chip patronen te kunnen maken op nanoschaal wordt zeer kostbaar, en ook de kwetsbaarheid van de componenten neemt toe, als isolerende laagjes bijvoorbeeld slechts een paar atomen dik zijn.

Toch kunnen we die wet ook anders zien, stelt Reinhoudt: nog steeds hebben we een miljoen atomen nodig om de kleinste informatie-eenheid, een bit (één of nul) te verwerken. "There's plenty of room at the bottom," stelde de Amerikaanse fysicus Richard Feynman al. Kansen voor een andere benadering ziet Reinhoudt bijvoorbeeld in zijn eigen vak, de supramoleculaire chemie. Daar is het al mogelijk om, dankzij 'zelf-assemblage', structuren te bouwen met de kleinste bouwstenen, moleculen. Het is een realistischer variant van de 'nano-assemblers' van de Amerikaan Drexler, die voorspelde dat uiteindelijk alles met moleculen te bouwen is.

Erfelijkheidsonderzoek

Tweede belangrijke drijfveer voor de nanotechnologie is de ontrafeling van het menselijk erfelijk materiaal. Amper vijftig jaar na de opheldering van de DNA-structuur is straks de chemie van het DNA al volledig bekend. Nanotechnologie kan helpen de structuur snel en goedkoop te analyseren. Er zijn al biochips op de markt die in een paar minuten honderdduizenden analyses, in het kader van bijvoorbeeld erfelijkheidsonderzoek, kunnen uitvoeren. Reinhoudt verwacht dat de miniaturisering in deze laboratoria-op-een-chip nog maar aan het begin staat. De Universiteit Twente werkt ook aan deze ontwikkelingen, getuige ook een recente publicatie in het Amerikaanse weekblad Science over de besturing van minieme hoeveelheden vloeistoffen op een chip.

Voor God spelen?

Over de 'impact' van de nieuwe technologie gaat de discussie rondom het dies-thema. Prof.dr. Y. van Bruynseraede van de Katholieke Universiteit Leuven stelt dat grootschalige productie nog veel complicaties zal opleveren. Hij verwacht daarom veel van nanomachines, die zelf op hun beurt weer nanosystemen bouwen, enigszins in de geest van Drexler. Volgens filosoof prof. Hans Achterhuis (UT) gaat iedere nieuwe technologie gepaard met afwijzing, angst en onbegrip. Daarom is een goede 'maatschappelijke begeleiding' volgens hem nodig. Dr. Ian Maxwell (Shell Chemicals) is van mening dat Nederland goede papieren heeft om een 'significant player' te zijn. Wel moeten universiteiten en industrie alle zeilen bijzetten om mee te kunnen doen. Volgens drs. E. van de Linde, directeur van de Stichting Toekomstbeeld der Techniek gaat nanotechnologie de aandacht trekken doordat de grenzen tussen anorganisch en organisch, tussen de biotische en abiotische wereld aan het verdwijnen zijn, met alle discussie die dat maatschappelijk en ethisch kan opleveren over bijvoorbeeld de vraag: mag de mens voor God spelen?

MESA+

Aan de UT is het onderzoek naar nanotechnologie geconcentreerd binnen het onderzoeksinstituut MESA+. De nieuwe organisatie komt voort uit MESA (micro-electronics, materials engineering, sensors and actuators) en het Centrum voor Materialenonderzoek (CMO). MESA+ is één van de speerpuntinstituten van de UT, waarin de universiteit een beperkt aantal topgebieden stimuleert met extra financiële middelen. Het instituut heeft een belangrijke plaats verworven in de wetenschappelijke wereld. Daarnaast is het nauwe banden aangegaan met de industrie. In het multidisciplinaire onderzoek participeren elektrotechnici, chemici, fysici en wiskundigen.

Noot voor de pers

De teksten van de diesrede van prof.Reinhoudt 'Nanotechnologie - uitdaging en realiteit van de ondergrens', de inleidingen en de stellingen van het panel zijn op aanvraag beschikbaar. De diesviering begint op 26 november 1999 om 14.00 uur in het Collegezalen Complex op de campus. Tijdens de receptie is er ook een beurs van bedrijven in microsysteemtechnologie die nauw samenwerken met MESA+.

Meer informatie: ir. W.R. van der Veen, tel. (053) 4894244, e-mai (lw.r.vanderveen@veb.utwente.nl), of M.A.M. van Zaalen, tel (053) 4892214, (m.a.m.vanzaalen@veb.utwente.nl)

© Universiteit Twente 1999

reageer via disqus

Nieuwsbank op Twitter

Gratis persberichten ontvangen?

Registreer nu

Profiteer van het gratis Nieuwsbank persberichtenfilter

advertentie