Nieuwsbank

Schrijft, screent en verspreidt persberichten voor journalistiek, search en social media. Hét startpunt om uw nieuws wereldkundig te maken. Ook voor follow-ups, pitches en korte videoproducties.

Tweede Kamer: Algemeen Overleg Gehandicaptenbeleid

Datum nieuwsfeit: 02-12-1999
Vindplaats van dit bericht
Bron: Razende Robot Reporter
Zoek soortgelijke berichten
CDA

: Tweede Kamer : Algemeen Overleg Gehandicaptenbeleid (021299)

Algemeen Overleg Gehandicaptenbeleid (021299)

Inleiding
Treffende woorden worden er gebruikt rond de vermaatschappelijking van de zorg van mensen die leven met een handicap. Het is een samenlevingsideaal dat mensen met verschillende mogelijkheden daadwerkelijk samenleven. Maar dat vraagt veel van coördinatie en samenhang in het beleid. Dat ontbreekt in de huidige praktijk. Voeg daarbij de lange wachtlijsten, werkdruk en het werken met grote groepen zet de cliënt en zijn/ haar naasten evenals de werkers in de zorg onder zware druk. Op alle deelterreinen zijn er knelpunten die om aandacht vragen.
Ondanks de vele mooie woorden raakt de gehandicaptenzorg raakt steeds verder achterop.
De volumegroei zal deze periode nog lager uitvallen dan in de afgelopen kabinetsperiode. Mensen met beperkingen betalen op deze manier de hoogste prijs, en dat is triest in een periode van voortdurende welvaartsgroei.

Wachtlijsten
Helaas blijven ouders van kinderen met beperkingen te vaak en te lang thuis van iedere hulp verstoken. Dat is al de eerste hinderpaal om communitycare vanaf het begin te stimuleren. Aan vroeghulp zou in geen geval gebrek moeten zijn. Het gebrek daaraan bevordert alleen maar de vraag naar een plek bij een instelling. En ook daar kraakt het aan alle kanten om kwaliteit van zorg te kunnen bieden: te grote groepen, te weinig personeel en te weinig tijd voor intensieve zorg en begeleiding.

Meerjarenafspraken
De meerjarenafspraken (MJA) helpen dat niet de wereld uit. Van bestuurlijke rust in nauwelijks sprake als je merkt dat partijen als het ware knarsetandend getekend hebben. Dat frustreert op den duur elke partij. Zonder voldoende volumegroei gaat het alleen maar om verdelen van schaarste en schraalheid. De mensen om wie het gaat verliezen hun vertrouwen in de overheid, de werkers in de zorg verliezen hoop dat op grond van argumenten maatregelen worden genomen. En we blijven maar vooruitschuiven, nu weer via het inzetten van een kwartiermaker. Wat kan zon kwartiermaker nu anders en beter dan de staatssecretaris zelf in overleg met het veld?

Vermaatschappelijking én voldoende intramurale opvang Over het streven naar vermaatschappelijking van de gehandicaptenzorg, dat veel inzet vraagt van de mensen zelf, van de zorgsector en van de samenleving bestaat nauwelijks verschil van mening. Toch mag er niet voorbij gegaan worden dat er altijd een groep zal blijven van mensen met meervoudige complexe handicaps, die zijn aangewezen op leven binnen een instituut. Hun bestaans- en zorgkwaliteit mag niet onder druk komen te staan door de nadruk op de deconcentratie. Maar het blijft een terechte zorg, zowel van de naasten van de cliënten om wie het gaat als van de instellingen die voldoende kwaliteit willen blijven bieden aan de achterblijvers én de nieuwkomers, bijvoorbeeld als gevolg van de dubbele vergrijzing. Ook voor hen moet zorg op maat gerealiseerd worden. Hoe denkt de stas dat te doen? Waarom zijn er zoveel hinderpalen in de regelgeving voor deconcentratie op het instellingsterrein? Is de stas bereid deze hinderpalen weg te nemen? De stas heeft tijdens het debat over de Zorgnota aangekondigd hierover na te denken, wanneer kunnen we antwoord verwachten?

Als VWS nu echt de zorg wil vermaatschappelijken, waarom komen de bewindslieden dan nog steeds met allerlei aanbodgestuurde (planeconomie) maatregelen, zoals het beleidstoetsingskader en de Wet Ziekenhuisvoorzieningen, die dit proces alleen maar bemoeilijken? Bent U bereid om samen met het veld een quick-scan te maken van de problemen die vermaatschappelijking in de weg staan?

Dagbesteding
Nog steeds is het zo dat mensen nog niet of te weinig dagbesteding krijgen, terwijl dit van grote invloed kan zijn op het welbevinden van mensen met beperkingen. Wordt de extra 30 mln. uitsluitend besteed aan volumegroei? Uit welke middelen wordt de door de Gezondheidsraad aanbevolen kennisverdieping (topzorg) voor dagbesteding voor ernstig verstandelijk gehandicapten betaald? De suggestie van de expertisecentra is overgenomen, maar wordt dat een nieuwe, aparte infrastructuur of wordt de huidige kennisstructuur daarbij ingeschakeld? De deskundigen binnen de instellingen moeten hiertoe makkelijker ambulant kunnen worden ingezet.

Voorzitter, voor dagbesteding is niet alleen personeel nodig, maar ook fysieke ruimte. Het huren of inrichten van ruimte mag geen deel uitmaken van de in te zetten middelen, met als risico dat opnieuw de wal het schip keert. Waarom mag dat niet als een organisatie daarmee een meer dan gemiddeld aantal mensen dagbesteding kan bieden? Wil de stas overwegen om hiervoor een regeling te treffen? Graag verneemt mijn fractie van de staatssecretaris iets over de voortgang van de doorstroming van dagbesteding naar de WSW en naar begeleid werken.

Coördinatie van het gehandicaptenbeleid
Het rapport Leven in de lokale samenleving schetst duidelijk de breed gedragen idealen, maar de weg naar realisatie daarvan is lang en bochtig. Het gebrek aan coördinatie op allerlei deelterreinen van huisvesting tot sociale zaken, baart onze fractie zorgen. Vrijwel alle ministeries, zo niet alle, hebben dagelijks met mensen met een handicap te maken. Want het gaat om wonen, reizen, werken en leren. De stas. moet hierin de coördinerende leiding nemen, anders komt er niets van terecht. Want het gaat niet vanzelf. Met veel energie, betrokkenheid en volharding moet inclusief denken worden verbreed naar andere departementen. De staatssecretaris beschikt over die kwaliteiten, denkt zij die kar te kunnen trekken naar andere departementen toe?


1. Denk aan het onderwijs. De samenwerking tussen KDCs en ZMLK-scholen is van belang om deelname van kinderen met een ernstig verstandelijke handicap en/of meervoudige handicap adequaat onderwijs te bieden. OCW en VWS zijn van mening dat kinderen leerplichtig zijn, maar de onderhandelingen hebben tot nu toe niet geleid tot concrete resultaten. Waar zit dit op vast?

2. En hoe kan het dat in samenwerking tussen Justitie en OCW zo heldere afspraken zijn gemaakt over sexueel misbruik van kinderen, maar dat dit tussen VWS en Justitie inzake misbruik van mensen met een verstandelijke handicap nog niet is gebeurd terwijl er duidelijke parallellen zijn.

3. Ook de contacten met VROM: 850 wachtenden op Focus-projecten; werken met een jaarlijkse toekenning heeft beperkingen omdat er onvoldoende ingespeeld kan worden op initiatieven van een aantal woningbouwcoöperaties die garantstelling voor voorfinanciering willen geven voor een Focus-project. Voorstel is tot een meerjarenkader te komen zodat initiatieven van onderaf gestimuleerd kunnen worden. Gehandicaptenbeleid is meer dan zorg alleen. Het rapport Op weg naar volwaardige participatie, kader voor intersectorale afstemming van beleid van mensen met een handicap of chronische ziekte 1999 tot 2002 van juni 1999 hebben wij nog niet ontvangen, of is ons die ontgaan?

Bekostigingssystematiek
De keuze voor een persoonsvolgend budget als nieuw bekostigingssysteem is niet onze keuze als CDA-fractie. De oude aanbodsturing blijft in de kern overeind, waarbij de institutionele verstrekkingen plaats maken voor modulen en producten. Er doemt een gesloten systeem van en tussen instituties op, waarbij de verantwoordelijkheden weer niet helder zijn verdeeld. Dat betreurt de CDA-fractie. Een gemiste kans. Waarom niet in een keer naar een PGB als het PVB slechts een tussenfase is. Want in een persoonsgebonden zorgbudget wordt eveneens met de zorgzwaarte rekening gehouden. Ik verwijs nog maar eens naar de door ons uitgebrachte discussienota Naar meer menselijke maat. Direct na de indicatie voor langdurige zorg komt het zorgbudget op naam van de betrokkene via zijn verzekeraar ter beschikking via een trekkingsrecht.

Een onlangs uitgevoerde enquête laat zien dat mensen met een persoonsgebonden budget erg ontevreden zijn over het huidige PGB. Het niet nakomen van afspraken, informatieverstrekking die regelmatig onder de maat is en het te laat uitbetalen zorgen voor een negatief resultaat. Conclusie is dat het huidige systeem ernstige tekortkomingen heeft, hetgeen resulteert in lange wachtlijsten en een onderuitputting op de begroting van 2000. Er is wel geld, maar de mensen die het zouden moeten krijgen, blijven met de handen leeg aan de kant staan. En dan te bedenken dat een aantal geïnteresseerde mensen vanwege alle rompslomp niet eens een aanvraag heeft ingediend! Vereenvoudiging van het huidige systeem is het sleutelwoord. Daar zullen we komende week in het overleg over het persoonsgebonden budget nog op verder gaan. Voor vandaag is de constatering van belang dat áls we de mens echt centraal willen stellen, dit niet past in het nu en straks voorgestelde systeem met een opgetuigd zorgkantoor, dat niet voor de nieuwe taken is uitgerust, als spil in het veld.

Sexueel misbruik
Voorzitter, de CDA-fractie pleit voor een betere aanpak van sexueel misbruik van mensen met een verstandelijke handicap, naar analogie van de notitie die de kamer onlangs heeft ontvangen over misbruik van kinderen. (Bestrijding van seksueel misbruik van en seksueel geweld tegen kinderen?) Op pag. 25 van die nota wordt het gehandicaptenbeleid genoemd, maar er worden geen oplossingen aangedragen voor deze sector. Onderzoek heeft uitgewezen dat dergelijk seksueel misbruik vaak niet bij de politie wordt gemeld en vervolgens wordt er ook nog met een kwart van de gevallen niets gedaan. Het heeft te maken met problemen van verjaring, problemen van verhoortechnieken, het ontbreken van actieve normen. Feitelijk is er niet of nauwelijks iets geregeld in de instellingen. Er is geen meldplicht en er is geen verplichting tot het aanstellen van een vertrouwenspersoon. Er zijn geen regels hoe voorkomen kan worden dat daders elders in dezelfde werksoort in de verleiding komen tot recidive. Kan alsnog bij die kabinetsnota worden aangesloten met een aanpak die is toegesneden op mensen met verstandelijke beperkingen?

Doofblinden
Bij de Zorgnota hebben wij gevraagd naar de ontwikkeling van specifiek beleid voor doofblinde mensen. In het antwoord werd alleen ingegaan op de 2,5 mln. voor begeleidingskosten. Waarom niet ingegaan op de adviezen van NiZw en SDG, die in de loop van het jaar zijn uitgebracht? Is dat omdat U geen specifiek beleid wilt voeren? Zal het niet altijd zo zijn dat er naast algemeen beleid ter bevordering van participatie van mensen met een handicap ook specifiek beleid nodig is om tegemoet te kunnen komen aan de aard van soms complexe handicaps? Waarom omarmt de stas. niet de bereidheid van cliënten en aanbieders om vanuit een kenniscentrum te werken aan de voorwaarden die vervuld moeten worden om doofblinden kwaliteit van leven te bieden? Dat kan dan toch stapsgewijs ontwikkeld worden, zoals dat ook met andere voorzieningen is gebeurd? Wij verwachten snelle actie op dit punt, want dat moet mogelijk zijn nu blijkt dat het geld niet eens wordt uitgegeven.

Hooge Burch, groot Emaus, etc.
Als laatste wil ik toch nog opmerkingen maken over de relatie tussen noodkreten die wij van instellingen ontvangen en wat wij er vanuit het departement over horen. Ik noem nu deze twee instellingen, maar er zijn er veel meer die ons de laatste jaren hebben benaderd over de toenemende onmogelijkheid om kwaliteit te kunnen bieden aan vooral mensen met de grootste zorgzwaarte. Gewoon omdat er te weinig geld is voor voldoende personeel, voor voldoende capaciteit, omdat procedures te lang duren, geen goed antwoord mogelijk is op het woud van regels. Het wordt naar onze smaak teveel afgedaan als incidenten, of problematiek van een toevallige instelling. Daarvoor komen er teveel geluiden uit teveel regios.
Wat ons verbaast is dat er regelmatig sprake is van tegengestelde berichten tussen enerzijds de instelling en anderzijds de reacties van de stas. Wat ons nog meer verbaast is dat instellingen wordt verzocht (eufemistisch uitgedrukt) om de publiciteit niet te zoeken of niet meer te zoeken. Als het departement dan een onderzoek door de inspectie laat instellen, is dat dan gekoppeld aan het meningsverschil, het zoeken van publiciteit of om door de Inspectie te laten bevestigen wat betrokken instelling al begon te schrijven, nl. dat men onvoldoende kwaliteit kan leveren?

Kamerlid: Nancy Dankers (vervanging Klaasje Eisses-Timmerman

reageer via disqus

Nieuwsbank op Twitter

Gratis persberichten ontvangen?

Registreer nu

Profiteer van het gratis Nieuwsbank persberichtenfilter

advertentie