Nieuwsbank

Schrijft, screent en verspreidt persberichten voor journalistiek, search en social media. Hét startpunt om uw nieuws wereldkundig te maken. Ook voor follow-ups, pitches en korte videoproducties.

Tweede Kamer: verslag bezoek Indonesie

Datum nieuwsfeit: 03-12-1999
Vindplaats van dit bericht
Bron: Razende Robot Reporter
Zoek soortgelijke berichten
Ministerie van Buitenlandse Zaken

Aan de Voorzitter van de

Vaste Commissie voor Buitenlandse Zaken

van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Binnenhof 4

's-Gravenhage
directie Azië en Oceanië

afdeling Zuidoost-Azië en Oceanië

Bezuidenhoutseweg 67

Postbus 20061


2500 EB Den Haag

Datum 3 december 1999
Kenmerk DAO/ZO-99/488
Blad /5
Bijlage(n)
Betreft Verslag bezoek aan Indonesië

Zeer geachte Voorzitter,

Hierbij heb ik de eer U het verslag te doen toekomen van mijn recente bezoek aan Indonesië.

Inleiding

Op 25 en 26 oktober bracht ik een bezoek aan Indonesië. Het besluit hiertoe namen collega Van Aartsen en ik kort nadat president Abdurrahman Wahid zijn nieuwe democratische regering had gepresenteerd. Hoofddoel van het bezoek was het afgeven van een krachtig politiek signaal dat Nederland vertrouwen heeft in deze nieuwe regering en deze waar mogelijk zal ondersteunen bij het politieke en sociaal-economische hervormingsproces. In al mijn gesprekken heb ik benadrukt dat bij de invulling van het bilaterale beleid zal worden uitgegaan van de prioriteiten van de Indonesische regering.

Het bezoek verliep in uitstekende sfeer. Het feit dat het Nederlandse bezoek aan Jakarta snel maar ook pas na het aantreden van een democratisch gekozen regering plaatsvond werd zeer gewaardeerd. Op regeringsniveau waren er ontmoetingen met vice-president Megawati Soekarnoputri, cordinerend minister van Economie, Financiën en Industrie Kwik Kian Gie, minister van Huisvesting en Regionaal beleid Witoelar, procureur-generaal Darusman en minister voor Mensenrechten Hasballah. Daarnaast had ik een lunch met economische adviseurs van president Wahid en een werkbespreking met Wereldbank, IMF, UNDP, UNFPA en een aantal Westerse ambassadeurs. Verder ontmoette ik verscheidene vertegenwoordigers van het Nederlandse bedrijfsleven in hun hoedanigheid van bestuur van de Nederlands-Indonesische Kamer van Koophandel (INA). Ten slotte vond een uitgebreide gedachtenwisseling plaats met lokale NGO's en vakbonden.

Politieke situatie

Al tijdens mijn kennismakingsgesprek met vice-president Megawati en minister Kwik Kian Gie trof mij de veranderde atmosfeer binnen de nieuwe Indonesische regering. De vergelijking met de overgang naar democratie in Latijns-Amerika en Oost-Europa dringt zich op. In binnen- en buitenland zijn de verwachtingen hooggespannen, het aantal uitdagingen op politiek en sociaal-economisch terrein is enorm. De nieuwe regering straalt vertrouwen uit deze uitdagingen aan te kunnen. Zij wil schoon schip maken en de diep gewortelde corruptie grondig aanpakken. De benoeming van zwaargewicht Marzuki Darusman tot procureur-generaal is in dit verband hoopgevend. Tijdens onze ontmoeting maakte Darusman duidelijk dat herstel van het diepe publieke wantrouwen jegens de overheid alleen mogelijk is als misstanden uit het verleden grondig worden onderzocht en blootgelegd. De Bank Bali affaire en het onderzoek naar de rijkdommen van Soeharto waren in dit verband majeure zaken, aldus Darusman.

Het nieuwe team beseft dat er weinig tijd is om de hooggespannen verwachtingen waar te maken. Een zeer urgent vraagstuk is de relatie tussen Jakarta en de regio's. Vice-president Megawati maar ook de andere gesprekspartners van regeringswege wezen met name op de precaire situatie in Aceh. Zij onderkenden dat ontwikkelingen in Aceh tot verstoringen konden leiden die het politieke en economische hervormingsproces ernstig zouden bedreigen. De overheersend pessimistische inschattingen van buitenlandse waarnemers en van Nederlandse ondernemers werden echter niet gedeeld. Vice-president Megawati, minister Witoelar en procureur-generaal Darusman stelden in dit verband groot vertrouwen te hebben in president Wahid.

Het zal in Indonesië tijd vergen voordat het door de regering Wahid gewenste goed bestuur is gerealiseerd. Gesprekspartners als minister Witoelar, minister Hasballah Saad en procureur-generaal Darusman bleken zich zeer goed bewust te zijn van de gigantische cultuuromslag die ambtenaren op centraal, maar vooral ook op provinciaal niveau moeten doormaken. Zoals Darusman het uitdrukte, na tientallen jaren moet bij alle medewerkers opeens de knop om. Op dit punt vroegen de gesprekspartners om geduld en gaven zij te kennen prijs te stellen op buitenlandse steun.

Mijn veronderstelling dat de herijking van de positie van het leger de grootste uitdaging betekende voor de nieuwe regering werd door mijn Indonesische en andere gesprekspartners gedeeld. In dit verband wezen zij niet alleen op het vraagstuk van mensenrechtenschendingen door militairen, maar ook op de in gang gezette beperking van de politieke en economische rol van het leger. Beide processen betekenen een ingrijpende aantasting van de in tientallen jaren opgebouwde positie van het leger. Marzuki Darusman wees in dit verband op reeds genomen stappen als debenoeming van Sudarsono tot minister van Defensie en Widodo tot Chef Defensie Staf maar vroeg ook aandacht voor het gevaar van het te veel te snel doorvoeren van veranderingen.

Tijdens het gesprek met vice-president Megawati heb ik mijn grote zorg geuit over de situatie op Ambon, dat verstrikt lijkt in een negatieve spiraal van geweld. Op mijn vraag of zij de Molukken binnenkort zou bezoeken antwoordde Megawati bevestigend. Het probleem, aldus Megawati, stond niet op zichzelf maar had een duidelijk verband met negatieve invloed van buitenaf. Deze invloed moest worden beëindigd. Op haar vraag naar Molukse ressentimenten in Nederland heb ik gesteld dat de conflicten toch vooral intern van aard zijn. Het aangekondigde beleid van meer decentralisatie naar de regio's is een positieve factor. Ook het voeren van een open dialoog met alle geïnteresseerden kan bijdragen aan een oplossing. Het recente bezoek aan Jakarta van een brede Molukse delegatie was hiervan een bewijs. Ik heb benadrukt dat Nederland bereid was bij te dragen aan elk initiatief dat uitzicht bood op verzoening tussen partijen.

In de gesprekken met Megawati en procureur-generaal Darusman heb ik bijzondere aandacht gevraagd voor het onderzoek naar de moord op Sander Thoenes. Het onderzoeksrapport van Interfet en de Nederlandse onderzoekers, dat binnenkort zou worden aangeboden aan de Secretaris-Generaal van de VN, gaf duidelijke aanknopingspunten voor opheldering van de moord. Volledige opheldering was echter alleen mogelijk indien de Indonesische autoriteiten in de vervolgfase het voortouw zouden nemen. Darusman zegde toe persoonlijk aandacht te zullen besteden aan deze zaak.

Sociaal-economisch beleid

Een volledige appreciatie van het sociaal-economische beleid bleek tijdens mijn bezoek niet mogelijk. De gesprekken met minister Kwik en de werkbijeenkomst met Wereldbank en IMF wezen uit dat nog geen overeenstemming bestaat over de Letter of Intent. Wel werd duidelijk dat genoemde partijen goed samenwerken en hoopvol gestemd zijn over de afloop. De aan Indonesische zijde gepresenteerde macro-economische kaders en budgettaire programma's zien er goed uit en het IMF en Wereldbank stellen zich coòperatief op. Het IMF benadrukte mij dat het essentieel was dat de Indonesische autoriteiten zich zouden herkennen in het te voeren economische beleid. Er bestond reeds grote mate van overstemming met de nieuwe regering over tal van onderwerpen. De regering Wahid hecht grote waarde aan thema's als bestrijding van corruptie, transparantie en goed bestuur. Verder had zij tijdens de besprekingen over de Letter of Intent grote nadruk gelegd op en zorg uitgesproken over de hoogte en beheersbaarheid van de buitenlandse schuld. De WB wees mij in dit verband ook op de Brede Richtlijnen voor Regeringsbeleid voor de jaren 1999-2004 die de regering van het parlement had meegekregen. Hierin zijnvoor het eerst in een politiek document gezonde uitgangspunten voor economisch beleid, met grote nadruk op armoedebestrijding, weergegeven.

Als president Wahid de concept Letter of Intent goedkeurt zal deze begin december worden ondertekend. Vervolgens zal in januari 2000 een Club van Parijs bijeenkomst plaatsvinden, gevolgd door een CGI in februari. Verdere herstructurering van schulden was volgens mijn gesprekspartners echter onvermijdelijk, de totale buitenlandse schuld in 1998/1999 bedraagt USD 140,6 mrd (127% van het GDP) en de aflossingen na maart 2000 zullen na USD 5 mrd in het eerste jaar flink oplopen. Uiteraard zal Nederland net als in 1998 aan een dergelijke herstructurering van schulden bijdragen.

Tijdens de gesprekken met de Wereldbank, IMF, de economische adviseurs van Wahid en het bestuur van de Kamer van Koophandel werd duidelijk dat herstel van vertrouwen van de internationale investeerders in de Indonesische economie pas mogelijk was bij een stabiele politieke situatie. De situatie op Aceh en de reactie van het leger werden daarbij de belangrijkste graadmeters genoemd. Genoemde gesprekspartners waren unaniem van mening dat de Indonesische regering nu ondersteund moest worden om deze uitdagingen aan te pakken.

Ontwikkelingssamenwerking

In de gesprekken met vice-president Megawati en de ministers heb ik aangegeven dat Nederland vertrouwen heeft in de integriteit van de nieuwe Indonesische regering en haar zal ondersteunen. Ik heb benadrukt dat Nederland met de nieuwe, democratisch gekozen regering een volwaardige bilaterale ontwikkelingsrelatie nastreeft, waarbij zal worden uitgegaan van de door de regering gestelde prioriteiten: aanpak van de corruptie, armoedebestrijding en decentralisatie. In alle gesprekken was grote waardering voor deze benadering maar bleek ook dat de Indonesische regering haar prioriteiten nog verder moet uitwerken. Gesprekspartners maakten duidelijk dat dit enige maanden zou kunnen duren. Zij waren met mij van mening dat het opzetten van nieuwe bilaterale programma's op dit moment een reële noch effectieve optie was en dat waar mogelijk moest worden gezocht naar bestaande, bij voorkeur multilaterale, kanalen. Een voorbeeld hiervan was een door Wereldbank en UNDP op te zetten en te beheren trustfonds, waaruit activiteiten kunnen worden ondersteund op het gebied van goed bestuur, parlementaire hervormingen, verkiezingssteun, juridische hervormingen en institutionele versterking van regionale autoriteiten.

In de door collega Van Aartsen en mij toegezegde notitie zullen wij U nader informeren over de invulling van de bilaterale relatie.

De Minister voor Ontwikkelingssamenwerking,

reageer via disqus

Nieuwsbank op Twitter

Gratis persberichten ontvangen?

Registreer nu

Profiteer van het gratis Nieuwsbank persberichtenfilter

advertentie