Nieuwsbank

Schrijft, screent en verspreidt persberichten voor journalistiek, search en social media. Hét startpunt om uw nieuws wereldkundig te maken. Ook voor follow-ups, pitches en korte videoproducties.

Inbreng PvdA-fractie Najaarsnota

Datum nieuwsfeit: 16-12-1999
Vindplaats van dit bericht
Bron: Razende Robot Reporter
Zoek soortgelijke berichten
Partij van de Arbeid

 

Den Haag, 15 december 1999

 

 

Inbreng PvdA-fractie Najaarsnota (26 899)

Woordvoerder: Ferd Crone

De Najaarsnota gaat eigenlijk alleen over de begrotingsuitvoering van 1999. Die ziet er zoals verwacht prima uit: er zijn nieuwe uitgavenmeevallers Rijksbegroting die het Kabinet in de door ons gewenste richting besteedt (zie 3.).

De begrotingskaders Zorg zijn sluitend (gemaakt); de tegenvallers hulmiddelen en medicijnen zijn opgevangen met meevallers elders. Dit blijft een zorgenpunt omdat onduidelijk blijft of de "care" wel voldoende aan zijn zijn trekken komt (zie inbreng Rob Oudkerk). Wij zouden dan ook graag met ingang van de Voorjaarsnota gescheiden kaders zien voor de diverse sectoren (care, cure, preventie en genees- en hulpmiddelen) zoals in het RA ook was afgesproken! Dit is te meer beleidsrelevanbt omdat de overschrijdingen precies plaats vinden in niet-gebudgetteerde delen van de sector waarin
-vriendelijk gezegd- d e verzekeraars er niet in slagen de kosten te beheersen; en onvriendelijk gezegd- zij er wellicht in slagen een ventiel te hebben waar zij kosten kunnen afwentelen. Hoe ziet de minster dit?

De begrotingskaders Sociale Zaken laten een onderuitputting zien van 1.8 mld.

Voorts zijn er inkomstenmeevallers die volgens de formule RA zullen worden verdeeld over financieringstekort en ruimte voor lastenverlichting. Deze laatste ruimte wordt (nadat het structurele deel is vastgesteld in februari/maart) gereserveerd voor besluitvorming Voorjaarsnota/Miljoenennota en zal een rol kunnen spelen bij de belastingherziening.

 

1. Opmerkelijk is dat het financieringstekort nu naar verwachting uitkomt op 0 tot 0.2% terwijl vorig jaar bij een zelfde groeiverwachting (3%) nog werd uitgegaan van een tekort van 1.3%; een verschil van 8 tot 11 mld. Kennelijk is hier sprake van ramingsfouten dan wel structureel hogere belasting- en premie-inkomsten per procent groei. Het kabinet geeft voor een deel van deze meevallers een aannemelijke verklaring, zoals doorwerking van meevallers 1998, lagere tekorten van lagere overheden, lagere uitgaven SZ en extra gasinkomsten (waaronder Common Areabaten), die bij elkaar ca. 3.5 mld bedragen. De overblijvende meevallers van ca. 5.5 mld. worden verklaard uit een andere verdeling van de economische groei: meer binnenlandse consumptie en werkgelegenheidsgroei en minder export dan vorig jaar was geraamd. En het is bekend dat exportgroei pas met vertraging tot hogere overheidsinkomsten leidt.

Deze redenering kan kloppen, maar leidt er toe dat volgende jaren de inkomsten op een hoog peil zullen kunnen blijven, omdat hetzij dit patroon zich voortzet, danwel dat het bijtrekken van de exportgroei (die nu al wordt gesignaleerd) voortgaat en ook tot (vertraagde) groei van de inkomsten zal leiden. De conclusie kan dan geen andere zijn dat we structureel op een fors hoger niveau van belasting- en premie inkomsten zijn gekomen, wellicht zodanig dat zelfs de verwachte stijging van het tekort door het belastingplan nauwelijks voor een rimpeling in het tekort zal zorgen.


Wanneer verwacht M Zalm eigenlijk begrotingswevenwicht? Is het juist dat hij gisteren in de 1e Kamer met mijn voorganger Thijs Woltgens een fles wijn wilden verwedden dat we het al per 1-1 2000 halen? Zoja dan zet ik het dubbele in op het feid dat we het halen! En hij wint altijd want als we het halen vind ik dat hij er sowieso twee verdient: een voor hem en een voor zijn voorganger, die die klus samen hebben geklaard!


2. Als dat zo is zullen er ook volgende jaren, bij een aanhoudend hoge groei van 3%, nieuwe meevallers zijn, zodat Balanced Budget Day, het moment van begrotingsoverschot in zicht komt. Het Kabinet ging er tot nu toe steeds vanuit dat begrotingsevenwicht bij 3% groei pas in 2002 wordt bereikt.

Als het evenwicht eerder komt wordt ook de vraag actueel welke formule dan voor meevallers wordt gebruikt. Sinds het debat over de regeringsverklaring dragen wij uit dat dan ook uitgavenintensiveringen aan de orde zijn, naast de meevallers binnen het uitgavenkader. Ik voeg daar nu aan toe dat bij een groei boven 3% ook ruimte ontstaat voor aflossing van de staatsschuld en versnelde vulling van het AOW-fonds

Gesproken over de fondsen valt nu op ddat daar niet alleen de vermogenspositie op peil is en zelfs veel meer dan dat: er zitten grote buffers in voor slechtere tijden. Daarenboven blijven de premieontvangsten bij hogere groei natuurlijk ook flink doorgroeien. De PvdA zou willen bezien of het automatisme dan moet gelden dat de premies weer omlaag moeten, of dat we zeggen: we houden de micro-premiedruk ongewijzigd en de extra macro premieinkomsten zetten we in om de problemen in de zorg op te lossen: de intensiveringen uit het RA kunnen dan 1 of 2 jaar eerder worden uitgevoerd zonder belasting van het fin tekort of de premielast van de burgers!!! Wat vindt de minster van deze suggestie?

Dan de uitgavenkant: Om nog enkele bedragen te noemen: aan uitgavenmeevallers mag bij hoge groei gerekend worden op meer dan twee miljard, inclusief de uitgavenreserve.Ook dat is zuinig geraamd, want we hebben nu al in een jaar onderuitputtingen van bijna 3 mld in SZ (1.8 plus ESF) en extra uitgavenpakketr van de najaarsnota. Een deel daarvan kan overigens nodig zijn voor tegenvallers in bijvoorbeeld de nominale sfeer (lonen collectieve sector, koppeling).

Tenslotte meldt het kabinet dat bij de huidige hoge olieprijzen en dollarkoers meevallers gasbaten zijn te verwachten van ten minste 1.5 mld. die volgens het RA kunnen leiden tot hogere investeringen (FES/ICES), danwel andere uitgavenverhoging.

3. Het Kabinet besteedt de uitgavenmeevallers 1999 -45o mln- als volgt:

Natuurbeleid 50 mln

Kinderopvang-garantiefonds 15 mln

Renovatie Rijksmuseum 100 mln

Wachtlijsten Ziekenhuizen 50 mln

Mestproblemen 100 mln

Computers in het onderwijs 40 mln

FES 100 mln

Een lijst die onze instemming heeft, en die verraadt dat het kabinet goed geluisterd heeft naar de wensen die hier bij APB en AFB zijn naar voren gebracht. Weleen aantal vragen over de uitvoering:


* is 50 mln voorde EHS wel genoeg, waar steeds de indruk bestond dat het kabinet per jaar 70 mln tekort kwam om de stijging van grondprijzen te compenseren?

* Steeds meer geld wordt gesopt in het opknappen van oude rijkscomputers. Hadden we vorig jaar niet het omgekeerde afgesproken: de scholen krijgen meer geld als vragers van computer. Vervolgens brengen grote bedrijven en ministeries hun computers op de markt, waar die weinig waard zijn (anders moeten ze ze op de afvalberg storten) en worden opgekocht door bedrijven die ze opknappen volgens gecertificeerde standaards. Dat blijkt efficienter, goekoper en is meer zoals het hoort bij een liberaal duo als Zalm en Hermans: de vraag stuurt de markt aan, in plaats van een centralistische overheid met monopolie; stichtingen/ Wil M Zalm heroverwegen of deze 40 mln niet beter kunnen worden besteed?


- Net als bij de operatie-wachtlijsten kunne er ook in de GGZ (zeg maar RIAGGs) met een eenmalige impuls grote resultaten worden geboekt: de wachtlijsten gaan dan drastisch terug en mensen kunnen ook weer eerder functioneren: op het werk, zodat voorrangszorg geen thema meer hoeft te zijn. Maar het gaat ook om kinderen die weer op school kunnen functioneren in plaats van een jaar te verliezen. Het zou goed zijn als het kabinet daar oiok nog eens goed naar kijkt.

Immers, er is misschien nog meer ruimte aan uitgavenmeevallers: er zijn extra uitgaven gedaan (450 mln) en er was geen behoefte aan een taakstellende onderuitputting. Bovendien weten we uit ervaring van de laatste jaren dat er tussen het moment van de NajNota en 1 januari altijd nog vele honderden miljoenen aan onderuitputting was ( gelukkig maar toe het nog krap was en onderuitputting nodig was). Ik zou de minster dus willen vragen of hij nu ook al die ruimte ziet, of in ieder geval in januarie/febr. Als de boeken gesloten zijn? Het is niet ongebruikelijk dat verdere onderuitputtingen pas in februari worden bekend gemaakt en die worden dan bij Vjnota weer uitgedeeld.

In het antwoord op vraag 12 suggereert de minister dit in elk geval wel (was dat de reden waarom die vraag niet in gekopieerd?).

Het is niet mogelijk bij Najaarsnota structurele bedragen toe te voegen aan de begroting voor 2000. Wel kunnen eenmalige bedragen (meevallers) worden toegevoegd aan fondsen of eenmalige verplichtingen. Anders gaan ze naar nog verdere tekort/schuldverkleining. Vooralsnog zie ik de volgende mogelijkheden om eventuele nieuwe onderuitputtingen als volgt in te zetten:

a. schuldaflossing armste landen. Deze landen betalen nu netto vaak meer aan Nederland aan rente/aflossing dan ze aan hulpmiddelen ontvangen. Het millenium is een goede gelegenheid om niet alleen onze eigen schuld versneld af te lossen maar ook die van de armste landen. Dat sluit aan op de Jubilee 2000 aktie. Het gaat om bilaterale schulden waarbij aflossing voor die landen een structurele oplossing biedt omdat zij de vrijvallende rente en aflossingsmiddelen kunnen inzetten voor ontwikkeling van onderwijs en gezondheid en armoedebestrijding. Uiteraard onder voorwaarden van goed beleid en bestuur en dus in de 17 door het Kabinet geselecteerde landen. De schuldaflossing betreft vaak exportkredieten die nooit op ontwikkelingsrelevantie zijn getoetst en nu zelfs de ontwikkeling blokkeren. Landen betalen nu oude leningen af met nieuwe. Het mes van Zalm kan hier aan twee kanten snijden: geen beperking maar ruimte voor ontwikkeling. b. In de zorg stuit de oplossing van wachtlijsten deels ook op registratieproblemen. Met een eenmalige impuls kunnen we een meer betrouwbare wachtlijstsysteem in de thuiszorg, gehandicaptenzorg en verpleegsector realiseren, mede met inzet van ICT en samenwerking. c. Het FES heeft nog een tekort van 260 mln. Dat kan worden ingelopen. Het hoeft geen betoog hoe cxruciaal investeringen in infrastructtr zijn. d. Wat betreft Taalonderwijs oudkomers is het onvoorstelbaar hoe het kabinet (Van Boxtel, Hermans) het weten klaar te spelen dat de intensiveringen die al vaaf 1997 zijn afgesproken niet weten waar te maken. Terwijl het hier gaat om een cruciaal onderdeel vvoor de kansen van allochtonen en anderen die hier soms al heel lang wonen en werken om zich te kunnen handhaven en ontwikkelen in onze samenleving: taal, taal, taal! We zullen dan ook niet instemmen, hedenmiddag bij najaarsbegroting OCW met een bezuiniging van 28 mln op deze post: ik meld dit maar vast omdat we ook hier het kabinet houden aan afspraken, en RA.

 

e. Versterking Brandweer en Rampenbestrijding. Helaas nog altijd niet structureel geregeld. Het Kabinet laat zich hier niet van zijn beste kant zien. Te meer daar na de Hercules- en andere rampen voor een terechte versterking en professionalisering is gekozen. Daarbij blijft het vooral op vrijwilligers draaien, waar echter een tekort wordt verwacht. Een eenmalige impuls brengt hier nieuwe perspectieven in beeld.

reageer via disqus

Nieuwsbank op Twitter

Gratis persberichten ontvangen?

Registreer nu

Profiteer van het gratis Nieuwsbank persberichtenfilter

advertentie