Nieuwsbank

Schrijft, screent en verspreidt persberichten voor journalistiek, search en social media. Hét startpunt om uw nieuws wereldkundig te maken. Ook voor follow-ups, pitches en korte videoproducties.

Staatscommissie bepleit nieuw gemeentelijk bestel

Datum nieuwsfeit: 17-01-2000
Vindplaats van dit bericht
Vindplaats 2
Bron: Razende Robot Reporter
Zoek soortgelijke berichten

MINISTERIE BZK

www.minbzk.nl

MIN BZK: Staatscommissie dualisme en lokale democratie

Persbericht ministerie van BZK

17 januari 2000

STAATSCOMMISSIE BEPLEIT INVOERING VAN EEN NIEUW GEMEENTELIJK BESTEL

De Staatscommissie dualisme en lokale democratie (commissie-Elzinga) pleit unaniem voor de invoering van een nieuw gemeentelijk bestel in alle gemeenten. Voor de langere termijn stelt de commissie in meerderheid voor om in de vier grote steden de bevolking de burgemeester te laten kiezen.
Prof mr. D.J. Elzinga, voorzitter van de Staatscommissie, heeft op 17 januari 2000 het rapport van de commissie aangeboden aan minister Peper van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK).

Dualisering
Unaniem is de Staatscommissie van mening dat het gemeentelijke bestel op tal van onderdelen ingrijpend moet worden vernieuwd. Dit houdt in dat het college van burgemeester en wethouders voortaan verantwoordelijk is voor het bestuur van de gemeente en dat de gemeenteraad het college controleert. De wethouders zijn daarbij geen lid meer van de raad, geen voorzitter meer van de raadscommissies en ze kunnen ook van buiten de gemeenteraad komen. De controlerende functie van de raad wordt versterkt, door ondermeer een recht van enquête en de mogelijkheid van een lokale rekenkamer. Ook de regelgevende en budgettaire bevoegdheden van de gemeenteraad worden verbeterd. Tenslotte wordt de positie van de burgemeester versterkt en steviger verankerd. De burgemeester krijgt nieuwe middelen om de samenwerking in het college, de ondersteuning van de raad en de relatie tussen de gemeente en burgers te verbeteren.

Met deze voorstellen tot ontvlechting en verheldering van posities en taken wil de commissie de herkenbaarheid van de gemeentelijke politiek, politieke partijen en de belangstelling van de burgers daarvoor vergroten. De commissie stelt vast dat de partijpolitiek in de gemeenten nieuwe impulsen nodig heeft. De gemeentepolitiek moet voor de burgers weer spannend worden. Het nieuwe bestuursstelsel levert daaraan een bijdrage omdat de politieke verhoudingen transparanter worden. Er is ook een verandering in de politieke cultuur noodzakelijk. Raadsleden zouden meer naar buiten moeten treden. Controle van het bestuur, vertegenwoordiging van de gemeentelijke bevolking en kaderstelling op hoofdlijnen van het beleid zijn volgens de commissie belangrijker dan het meebesturen van de raad in alle onderdelen en bijzaken van de gemeentelijke bureaucratie.

Taak burgemeester
De commissie beschouwt de aanstellingswijze van de burgemeester als het sluitstuk van het nieuwe stelsel, waarbij eerst een keuze moet worden gemaakt over de taak van de burgemeester. Unaniem kiest de commissie voor de handhaving van de min of meer onafhankelijke positie van de burgemeester. Deze eigenstandigheid van het ambt wordt als een groot goed gezien en zo wordt dat ook ervaren door burgers, politici en bestuurders. De burgemeester functioneert vanuit een zelfstandige, partijpolitiek zoveel mogelijk neutrale positie. Een verkiezing van de burgemeester door de gemeenteraad zou de burgemeester tot een soort partijpolitieke eerste wethouder maken en vooral is daarbij de kans groot dat burgemeesters niet meer van buiten de gemeente komen, waardoor zijn eigenstandige positie wordt aangetast. Daarom is de commissie unaniem tegenstander van een verkiezing van de burgemeester door de gemeenteraad.

Verkiezing burgemeester
Voor de korte termijn - voorafgaande aan grondwetsherziening - adviseert een meerderheid van de commissie om het stelsel van de enkelvoudige aanbeveling in te voeren. Daarbij doet de gemeenteraad een enkelvoudige aanbeveling (één kandidaat) aan de minister. Om ervaring op te doen met zeggenschap door de bevolking wordt in gemeenten met meer dan 50.000 inwoners tevens een burgemeestersstemming gehouden. Daarbij selecteert de gemeenteraad met behulp van de commissaris van de Koningin tenminste drie kandidaten voor het burgemeesterschap. De burgers wordt gevraagd om hun oordeel over deze kandidaten te geven. De winnaar wordt door de gemeenteraad bij de minister aanbevolen voor benoeming. Deze burgemeestersstemming lijkt op een rechtstreekse verkiezing en is aanzienlijk minder vrijblijvend dan het in het regeerakkoord voorgestelde burgemeestersreferendum dat volgens de commissie vlees noch vis is. Dit voorstel voor de korte termijn betreft vormen van verkiezing binnen de structuur van de Kroonbenoeming die nog deze kabinetsperiode kunnen worden ingevoerd.
Voor de langere termijn bepleit een meerderheid van de commissie grondwetsherziening. Daarna zou gedurende een periode van tien jaar moeten worden geëxperimenteerd met enkele vormen van aanstelling, onder handhaving van de onafhankelijke burgemeester. In het kader van dat experiment is er een rechtstreeks door de bevolking gekozen burgemeester in de vier grote steden. In de gemeenten met meer dan 50.000 inwoners kan de gemeenteraad kiezen voor het stelsel van enkelvoudige aanbeveling of voor een rechtstreekse verkiezing door de burgers. Een van de leden van deze meerderheid legt de genoemde grens bij gemeenten van 100.000 inwoners. In gemeenten met minder dan 50.000 inwoners doet de raad een enkelvoudige aanbeveling.

Minderheid
Een minderheid van de commissie vindt dat in een nieuw dualistisch bestel twee mogelijkheden openstaan voor de aanstelling van de burgemeester: handhaving van de daadwerkelijke Kroonbenoeming en rechtstreekse verkiezing door de bevolking op basis van een volledig eigen electoraal mandaat. Dit laatste is alleen denkbaar in geheel andere verhoudingen in het binnenlands bestuur. Daarom kiest deze minderheid in de gegeven omstandigheden voor handhaving van de daadwerkelijke Kroonbenoeming, en wel op basis van meervoudige aanbeveling van de gemeenteraad. Het waarborgen van de eigenstandigheid van het burgemeestersambt eist tenslotte dat de aanstellingswijze in de Grondwet is verankerd.

Spreiding en combinatie van verkiezingen
Unaniem adviseert de commissie tenslotte om niet over te gaan tot een combinatie van de verkiezingen van provinciale staten en gemeenteraden. Verder adviseert zij om de opkomst bij verkiezingen zoveel mogelijk te bevorderen door de mogelijkheden die ICT daarvoor biedt. De commissie is tegenstander van tussentijdse ontbinding van de gemeenteraad.


----------------------------------------------------------------------


----------------------------------------

NOOT AAN DE REDACTIE/

Noot voor redacties

reageer via disqus

Nieuwsbank op Twitter

Gratis persberichten ontvangen?

Registreer nu

Profiteer van het gratis Nieuwsbank persberichtenfilter

advertentie