Nieuwsbank

Schrijft, screent en verspreidt persberichten voor journalistiek, search en social media. Hét startpunt om uw nieuws wereldkundig te maken. Ook voor follow-ups, pitches en korte videoproducties.

Bijdrage PvdA aan debat decentralisatie onderwijshuisvesting

Datum nieuwsfeit: 26-01-2000
Vindplaats van dit bericht
Bron: Razende Robot Reporter
Zoek soortgelijke berichten
Partij van de Arbeid

Den Haag, 26 januari 2000

BIJDRAGE VAN SHARON DIJKSMA (PVDA) AAN HET ALGEMEEN OVERLEG DECENTRALISATIE ONDERWIJSHUISVESTING

De wet
In 1996 heeft de Kamer het wetsvoorstel in verband met de decentralisatie van de huisvestingsvoorzieningen voor scholen voor primair en voortgezet onderwijs behandeld. Met de wet werd de verantwoordelijkheid voor de vergoeding van huisvestingsvoorzieningen overgedragen aan de gemeenten. Aldus zou het beter mogelijk worden om, rekening houdend met de gebouwensituatie, op lokaal niveau maatwerk te leveren. De overheveling van de gelden naar het Gemeentefonds ging gepaard met een efficiencykorting. De hoogte van de uitkering aan gemeenten wordt voor 75 % bepaald door de leerlingmaatstaf (het type leerlingen dat in een gemeente aanwezig is) en voor 25 % door algemene gemeentefondsmaatstaven.

De ervaringen
In de loop van de afgelopen jaren hebben we vooral van een overzichtelijk aantal kleine gemeenten met brede scholengemeenschappen zoals Groenlo, Eibergen, Aalburg en Kesteren signalen gekregen dat deze ernstig nadeel ondervinden van de decentralisatie. Ook vanuit een enkele groeigemeente klinken er dergelijke klachten. In april 1999 heeft de Onderwijscommissie een algemeen overleg gehouden over de stand van zaken rond de decentralisatie en toen was de houding van de staatssecretaris dat de operatie in grote lijnen goed loopt maar dat het eindrapport zou moeten worden afgewacht om de echte problemen te signaleren. Nu verscheen in oktober jl. de verwachte monitoring zodat we nu knopen kunnen doorhakken over de eventueel noodzakelijke aanpassingen. De staatssecretaris concludeert echter dat er geen aanleiding bestaat om wijzigingen aan te brengen. Daarnaast wil zij de omvangrijke monitoring beëindigen. Op termijn zal de oormerking van de onderwijshuisvestingsgelden binnen het gemeentefonds verdwijnen.

De problemen
Op zich heeft de staatssecretaris gelijk dat sinds de inwerkingtreding van de wet geen grote problemen zijn opgetreden. Daar zijn wij nu ook heel erg blij mee. Maar we mogen niet uitsluiten dat dit te maken met een overgangsmaatregel (de zogenoemde integratie-uitkering) gericht op de nadeelgemeenten die geldt voor de periode van 1997 tot en met 2001. Pas vanaf 2002 zal echte achteruitgang voelbaar worden. Groeigemeenten zullen vaak moeten toeleggen op de onderwijshuisvesting doordat ze meer te maken hebben met nieuwe schoolgebouwen en doordat de bekostiging steeds achterloopt bij de actuele stand van zaken. De staatssecretaris erkent het nadeel, maar verwijst naar de voordelen die daar voor groeigemeenten tegenover staan. Bij groeigemeenten verdwijnt na verloop van een aantal jaren het nadeel en daarom zou het niet nodig zijn het verdeelstelsel van het gemeentefonds aan te passen. Almere klaagt echter dat bij haar verwachte groei het nadeel wel erg lang blijft voortbestaan en deze gemeente dringt daarom wel degelijk aan op aanpassingen. Oorzaak van haar bijzondere situatie is de uitzonderlijke groei die zelfs recente verwachtingen heeft overtroffen. Tegenover voordelen die een groeigemeente op andere punten ondervindt, zoals lagere rioolrechten, staan al zekere nadelen zoals duidelijk hogere huren. Afwenteling van de nadelen op de rioolrechten of de grondexploitaties kent voor zo'n groeigemeente echter principiële bezwaren; de Vereniging van Nederlandse Gemeenten meent dat men hiermee het fundament van de algemene uitkering van het Gemeentefonds zou onderuithalen. In Almere vreest men daarom de Onroerend Zaak Belasting te moeten verhogen met 25 tot 30%. De bepaling van de hoogte van de uitkering voor 75% op grond van de leerlingmaatstaf en voor 25 % op grond van algemene gemeentefondsmaatstaven werkt nu al in het nadeel van enkele kleinere gemeenten. Vanuit deze kleine gemeenten met brede scholengemeenschappen, houden de klachten van Groenlo aan. Bijkomend probleem is daar dat Groenlo per oktober 1995 heeft deelgenomen aan de cofinancieringsregel, hetgeen nu uitpakt als een nadeel. In Groenlo becijfert men nu eveneens met ingang van 2002 te moeten geloven aan een OZB-verhoging van 25%. Daarnaast hebben wij een bericht gekregen uit de gemeente Leiden die te maken krijgt met de stichting van een nevenvestiging van het Driestarcollege uit Gouda. Gezien de denominatie van deze school is het niet te verwachten dat het voedingsgebied van deze nevenvestiging te vinden zal zijn binnen de grenzen van deze gemeente. Veel eerder zullen leerlingen toestromen uit het gebied rond de bollenstreek, maar deze gemeenten dragen niet bij aan de onderwijshuisvestingskosten die waar Leiden nu voor staat. Het is een ander voorbeeld van een gemeente die ongewenst wordt geconfronteerd met de praktische gevolgen van een goedbedoelde en over het algemeen goed uitgewerkte regeling. Bij de vernieuwingen in het onderwijs: invoering van het studiehuis en het vmbo, zou het denkbaar zijn dat deze een uitbreiding van de schoolruimtes noodzakelijk zouden maken. Het ministerie heeft tot nu toe volgehouden dat dat niet het geval is. Voor aanpassingen op onderdelen beschikken de scholen over aanvullende de middelen. De VOS/ABB schrijft over het drempelbedrag van 600 gulden per leerling bij kosten van aanpassingen of constructiefouten aan de binnenzijde van het schoolgebouw. Schoolbesturen vinden dit bedrag veel te hoog. Bij justitiescholen speelt het probleem dat dit type scholen zich veel minder leent voor lokaal maatwerk: bij gedeeltelijke leegstand kan de gemeente niet makkelijk andere instellingen in zo'n gebouw onderbrengen.

De oplossingen
Oplossingen van de genoemde problemen zouden zich kunnen richten op een aantal voorstellen. De gemeente Almere suggereert om bij het verdeelstelsel van het gemeentefonds rekening te houden met de leeftijd van schoolgebouwen zodat de aanvankelijk hoge lasten worden gecompenseerd of extra middelen voor onderwijshuisvesting beschikbaar te stellen zodra de groei van het aantal woningen een bepaalde drempel te boven gaat. Ik weet niet of een dergelijk voorstel een degelijke oplossing biedt, maar ik ben van mening dat Almere gezien de bijzondere situatie waarin men verkeert wel tegemoet dient te worden gekomen zonder dat dit tot grote problemen leidt in de wet zoals we die nu hebben vastgesteld. Binnenkort zal er in de Vaste kamercommissie voor Binnenlandse Zaken worden gedebatteerd met minister Peper over een nieuw voorstel ten aanzien van het Gemeentefonds. Ik verwacht dat dit thema daar ook aan de orde zal komen. De gemeente Groenlo bepleit een hardheidsclausule. Ik wil de staatssecretaris vragen te reageren op dit voorstel (hetgeen bij de financiering van de educatiegelden ook is afgesproken) dat zou kunnen worden gefinancierd door een zekere herverdeling. Daarnaast lijkt het mijn fractie van belang dat bij een aanpassing van de uitkering aan gemeenten eerder meer dan minder rekening wordt gehouden met de component leerlingenmaatstaf zoals de VNG ook aan ons heeft laten weten. Tenslotte wil ik aandringen op een voortzetting van de monitoring met betrekking tot de problemen zoals ze spelen in de genoemde gemeenten. Ik wil de staatssecretaris vragen om gerichte rapportages over de onderwijshuisvesting bij de monitoring van de vernieuwingen in het voortgezet onderwijs. Inzake de justitiescholen vraagt mijn fractie om een snelle overheveling van de verantwoordelijkheid naar het ministerie van Justitie.

reageer via disqus

Nieuwsbank op Twitter

Gratis persberichten ontvangen?

Registreer nu

Profiteer van het gratis Nieuwsbank persberichtenfilter

advertentie