Nieuwsbank

Schrijft, screent en verspreidt persberichten voor journalistiek, search en social media. Hét startpunt om uw nieuws wereldkundig te maken. Ook voor follow-ups, pitches en korte videoproducties.

Gerestaureerd Diana en nimfen van Vermeer in Mauritshuis

Datum nieuwsfeit: 01-02-2000
Vindplaats van dit bericht
Bron: Razende Robot Reporter
Zoek soortgelijke berichten
Mauritshuis

1 februari 2000 Restauratie DIANA en haar nimfen

1 februari 2000

RESTAURATIE DIANA EN HAAR NIMFEN VAN JOHANNES VERMEER LEVERT ONVERWACHT RESULTAAT

Van 1 tot en met 6 februari is Johannes Vermeers Diana en haar nimfen even te zien in het Mauritshuis, alvorens het deel zal uitmaken van de tentoonstelling Het Hollands Classicisme in Frankfurt. Dit doek uit de collectie van het Mauritshuis is in 1999 onderworpen aan een uitvoerige restauratie. De behandeling was hoogst noodzakelijk, zowel uit oogpunt van conservering als om esthetische redenen: de oude bedoeking was erg bros geworden en de voorstelling werd ontsierd door talloze te grote en verkleurde overschilderingen. De restauratie bracht Vermeers subtiele kleurnuances en delicate lijnvoering weer aan het licht. Opzienbarend was de ontdekking dat de blauwe hemel in de voorstelling een latere toevoeging was. Deze is nu aan het oog onttrokken, waardoor het schilderij een volledig ander aanzien heeft gekregen.

Voor de restauratie

Diana even in het Mauritshuis te zien
Diana en haar nimfen is een vroeg werk van Vermeer, waarin de schilder duidelijk toont dat het oorspronkelijk zijn ambitie was historieschilder te worden. Het werk ontstond omstreeks het midden van de jaren '50, aan het begin van Vermeers loopbaan. Het schilderij zal van 1 tot en met 6 februari worden gepresenteerd in het Mauritshuis. Vanaf medio februari zal de Diana het pronkstuk zijn op de prestigieuze tentoonstelling Het Hollandse Classicisme, die wordt gehouden in het Städelsches Kunstinstitut te Frankfurt am Main. Deze tentoonstelling was eerder te zien in Museum Boymans Van Beuningen te Rotterdam. Het Mauritshuis is in het bezit van drie schilderijen van Johannes Vermeer (1632-1675): Gezicht op Delft, Meisje met de parel en Diana en haar nimfen. De eerste twee werden reeds in 1994 gerestaureerd, voorafgaand aan de grote Vermeertentoonstelling.

Na de restauratie

Kwetsbaar doek
Tijdens een technisch onderzoek van het schilderij in 1998 bleek de bedoeking, een steundoek dat in 1882 was aangebracht om het originele doek te ondersteunen, erg bros geworden. Daardoor ontstond het gevaar dat dit steundoek aan de randen zou scheuren. Er werd besloten het steundoek te vervangen en bij die gelegenheid het verfoppervlak van het schilderij te reinigen. Dat werd namelijk ontsierd door een sterk vergeelde vernis en talloze te grote en verkleurde oude retouches die tijdens eerdere behandelingen waren aangebracht. De laatste uitvoerige behandeling vond plaats in 1952. De eerste fase van de behandeling verliep geheel volgens plan. Het doek is vervangen en de vernislaag en de storende retouches zijn verwijderd. De originele verflaag die nu tevoorschijn kwam bleek naast een zekere mate van sleetsheid ook veel verrassend goed bewaarde partijen te bevatten. Onder de tot voor kort zichtbare grove, harde penseelvoering bleken subtiele kleurnuances en een verfijnde lijnvoering schuil te gaan.

Lucht niet van de hand van Vermeer
In deze fase bracht technisch onderzoek ook het meest opzienbarende feit aan het licht: de blauwe lucht, rechtsboven in het schilderij, bestond uit het zogenaamde "Pruisisch blauw" en "Chroom groen", pigmenten die schilders pas respectievelijk vanaf het midden van de 18de eeuw en het begin van de 19de eeuw ter beschikking stonden. Dat betekende dat Vermeer deze lucht niet geschilderd kon hebben. Verfdwarsdoorsneden toonden vervolgens aan dat zich onder deze lucht een verfopbouw bevindt, die qua samenstelling sterke overeenkomsten vertoont met de donkere delen van de bosschage elders in de achtergrond. Daaruit kon de conclusie worden getrokken dat Vermeer de achtergrond als een gesloten geheel heeft geconcipieerd. Een computermanipulatie, waarbij de lucht werd vervangen door een vrij neutrale, donkere achtergrond, toonde aan dat de voorstelling daar enorm bij zou winnen. De plaatsing van de figuren in de ruimte en de lichtval in de voorstelling werden ineens veel harmonieuzer en begrijpelijker. De voorstelling past daardoor ook veel beter in het vroege oeuvre van Vermeer, dat bestaat uit grootfigurige historiestukken en genrevoorstellingen die een gesloten achtergrond tonen.

Doek ooit verkleind
In een eerder stadium was al duidelijk geworden dat de spanguirlandes, vervormingen in het doek die ontstaan wanneer de schilder het doek op het spanraam bevestigt, aan de rechterzijde geheel ontbraken. Hierdoor was het vermoeden gerezen dat aan de rechterzijde van de voorstelling een strook van circa 12 centimeter was weggesneden. Recent technisch onderzoek bevestigde dat. De oorspronkelijke afmetingen van het schilderij kwamen overeen met die van twee andere schilderijen van Vermeer, Gezicht op Delft in het Mauritshuis en De schilderkunst in Wenen. Het is niet duidelijk wanneer het doek werd verkleind en of dit samenviel met het aanbrengen van de lucht. Ook is onbekend waarom deze veranderingen werden aangebracht.

Voorlopige oplossing gevonden
In de laatste fase van de restauratie ontbrak de tijd om te beoordelen of de later aangebrachte lucht verwijderd dient te worden en of dit technisch mogelijk is. Daarom werd besloten deze af te dekken in een neutrale, donkere kleur die aansluit bij de achtergrond in de rest van de voorstelling. Dit is reversibel uitgevoerd, wat betekent dat deze overschildering zonder schade voor de onderliggende lagen weer verwijderd kan worden als dat nodig is. In de komende maanden zal nader onderzoek worden verricht naar een eventueel vervolg van de behandeling. Verwijdering van de lucht is alleen zinvol wanneer de door Vermeer aangebrachte verfopbouw daaronder grotendeels ongeschonden is, of als deze genoeg bruikbare informatie oplevert voor een meer betrouwbare reconstructie van de oorspronkelijke situatie.

Johannes Vermeer
Diana en haar nimfen, ca. 1655-1656
Doek, 97,8 x 104,6 cm
Koninklijk Kabinet van Schilderijen Mauritshuis, Den Haag, inv. 406

Nadere informatie voor de pers:
Mauritshuis, Afdeling Communicatie
Carola Visser, Lieke Vervoorn
Tel 070 302 34 35
Fax 070 302 34 50

reageer via disqus

Nieuwsbank op Twitter

Gratis persberichten ontvangen?

Registreer nu

Profiteer van het gratis Nieuwsbank persberichtenfilter

advertentie