Nieuwsbank

Schrijft, screent en verspreidt persberichten voor journalistiek, search en social media. Hét startpunt om uw nieuws wereldkundig te maken. Ook voor follow-ups, pitches en korte videoproducties.

Diergedragdag vrijdag 10 maart 2000

Datum nieuwsfeit: 10-03-2000
Bron: Razende Robot Reporter
Zoek soortgelijke berichten


Uitnodiging voor de pers

DIERGEDRAGDAG VRIJDAG 10 MAART 2000

UV-zicht bij vogels, timing in de natuur, het karakter van koolmezen, vibrerende sluipwespen: dit zijn de onderwerpen die aan bod komen bij de lezingen op 10 maart. Daarnaast zijn er rondleidingen. Deze dag staat in het teken van diergedrag. De Nederlandse Vereniging voor Gedragsbiologie komt op bezoek bij het Nederlands Instituut voor Oecologisch Onderzoek (NIOO) in Heteren. De pers is hierbij ook van harte welkom.

In Heteren, tussen Wageningen en Arnhem, is het NIOO-Centrum voor Terrestrische Oecologie (NIOO-CTO) gevestigd. Hier staat de ecologie op het land centraal. Een van de onderzoeksgroepen werkt aan het gedrag van dieren. De onderzoekers voeren veld- en labexperimenten uit en volgen een aantal vogelpopulaties al meer dan 40 jaar. Met zulk lange-termijnonderzoek zijn ontwikkelingen en gevolgen waar te nemen. Vooral de koolmees krijgt veel aandacht: het is de 'model-soort'.

Gedragsbioloog prof. Innes Cuthill van de Universiteit van Bristol zal als gastspreker optreden. Hij heeft zijn sporen verdiend met onderzoek naar het UV-zicht van vogels en de ecologische effecten daarvan. (Zie ook:
<http://www.bio.bris.ac.uk/research/
vision/innes.htm).

Tussen de wetenschappelijke voordrachten (in het Engels) door staan de onderzoeksfaciliteiten open voor een bezoekje. Volières voor koolmezen met verschillende karakters, de klimaatkamers voor het eilegdatum-onderzoek, het moleculair-genetische laboratorium en de Nederlandse Ringcentrale (voorheen Vogeltrekstation Arnhem).

Natuurlijk is het ook mogelijk om met een spreker een eigen afspraak te maken. In het bijgevoegde programma staat bij iedere voordracht het onderwerp toegelicht.

Meer informatie bij:

 voorlichter ir. Froukje Rienks, NIOO, Postbus 1299, 3600 BG Maarssen, tel. 0294-239303 (300), fax 0294-232078, e-mail (rienks@nioo.knaw.nl)

 organisator dr. Marcel Visser, NIOO-CTO, Postbus 40, 6666 ZG Heteren, tel. 026-4791253 (111), e-mail (mvisser@cto.nioo.knaw.nl)

Laat u het even weten als u komt? Vermeld s.v.p. of u meeluncht, een eigen rondleiding wilt en eventueel of u ergens opgehaald wilt worden.

Locatie: NIOO-CTO, Boterhoeksestraat 48, Heteren, tel: 026-4791111.

Routebeschrijving:

Per auto: Vanuit Apeldoorn, Utrecht, 's Hertogenbosch (A50): afslag Heteren, bij rotonde richting Randwijk aanhouden, na ±900 m aan de rechterzijde NIOO-CTO.

Per trein/bus: NS-station Arnhem: buslijn 6 naar Heteren. Uitstaphalte Nachtegaalstraat, bij rotonde richting Randwijk, na ±900 m aan de rechterzijde NIOO-CTO.

Of via NS-station Ede-Wageningen: buslijn 83/84 (of treintaxi) naar Wageningen, belbus lijn 357 naar Heteren (uiterlijk 1 uur van tevoren bellen: 0900-8381), uitstaphalte NIOO.

Homepage NIOO: <http://www.nioo.knaw.nl

Homepage Nederlandse Vereniging voor Gedragsbiologie: <http://www.biol.rug.nl/nvg

De NVG stimuleert gedragsbiologisch wetenschappelijk onderzoek en onderwijs, draagt bij aan de verspreiding van kennis over dit vakgebied en heeft verantwoordelijkheid voor de positie van de gedragsbiologie, en haar wetenschappers, in Nederland.

Programma

Voorbeelden van diergedrag: hoe werkt het?

The proximate-ultimate interface: functional mechanisms

10.00 - 10.15 Prof. Arie van Noordwijk (NIOO):

Introductie van de werkgroep 'Populatiebiologie van Dieren' van het NIOO-CTO

10.15 - 11.00 Piet Drent (NIOO):

Functionality and heritability of coping styles in the great tit

Macho of padvinder: is karakter erfelijk bij koolmezen?

Bij steeds meer diersoorten ontdekken onderzoekers het bestaan van verschillende 'karakters'. Van de koolmees is dit ook bekend. De ene mees gedraagt zich zelfbewust en opzichtig in een nieuwe omgeving, terwijl een andere nauwgezet en voorzichtig alles verkent. Dit gedrag voorspelt heel goed hoe agressief deze twee types zijn, hoe ze voedsel zoeken, hoe ze op vijanden reageren of op onbekende voorwerpen. Soms is de ene en soms de andere strategie het succesvolst, afhankelijk van de situatie. (En hoe meer succes, hoe meer kinderen etc...). Het gedrag van een vogel is consequent: hij kan dus niet kiezen wat hij doet. Een experiment toonde aan dat de verschillende gedragsstrategieën - de twee karakters - voor een belangrijk deel door de genen worden bepaald. De sleutelvraag is nu: hoe is deze variatie ontstaan en hoe blijft deze gehandhaafd in natuurlijke populaties?

11.00 - 11.45 Felix Wäckers (NIOO):

Orientation by self-produced vibrations: how pupal parasitoids hunt for hiding hosts

Sluipwespen sporen verborgen 'gastheren' op met echolocatie

Sluipwespen zijn kleine insecten die als parasiet hun eitjes in 'gastheer'-insecten leggen. De gastheren verstoppen zich vaak goed, vooral als ze aan het verpoppen zijn. Het vinden van gastheerpoppen in bijvoorbeeld holle plantenstengels is een hele opgaaf voor de sluipwespen. Sommige sluipwespen ontdekten echolocatie als oplossing. Bij het zoeken laten ze de stengel trillen via hun antennen; het 'resultaat' vangen ze weer op via hun poten. Hiervoor bezitten de kleine dieren aparte structuren, zoals een 'vibratiereceptor'. Holle plekken (met een gastheer erin) vinden ze zo met gemak. Deze vorm van echolocatie is uniek binnen het insectenrijk en is vergelijkbaar met het gebruik van sonar door vleermuizen.

11.45 - 12.45 Rondleidingen / Posters

12.45 - 13.30 Lunch

13.30 - 14.15 Marcel Visser (NIOO):

Timing of reproduction and growth in the oak - winter moth - great tit system

Kwestie van een juiste timing: het complex van eik, wintervlinder en koolmees

De mogelijkheden voor groei en voortplanting variëren sterk door het jaar heen en dieren moeten hun timing daar op afstemmen. Het ene jaar is het andere niet en dus moeten dieren voorspellers (cues zoals temperatuur en daglengte) gebruiken. Wintervlinders leggen hun eieren al in november, maar de rupsen moeten uit het ei kruipen als de eikenbladeren uitlopen. Koolmezen moeten het eieren leggen zo uitkienen, dat hun jongen uitkomen in de periode met veel en grote rupsen. Zowel koolmezen als wintervlinders gebruiken mogelijk temperatuur bij hun timing. De huidige klimaatsverandering heeft dus gevolgen voor de synchronisatie (het gelijklopen van horloges) in het eik-wintervlinder-koolmeessysteem.

14.15 - 15.15 Prof. Innes Cuthill (University of Bristol, UK):

Ultraviolet vision in birds

UV-licht: er valt voor vogels veel (meer) te zien

Mensen kunnen UV-licht niet waarnemen, vogels wel. Maar dat is niet het enige verschil. Waar de mens drie typen 'kegeltjes' in het netvlies heeft om kleuren mee te zien, daar heeft een vogel er minstens vier. Het UV-licht zorgt zo voor een 'vierde kleurdimensie' en geeft een radicaal ander beeld, onbereikbaar voor een mens. Dit heeft gevolgen voor evolutionair-ecologisch onderzoek aan bijvoorbeeld partnerkeuze bij vogels. Het verenpak van een raaf is helemaal zo zwart niet. Voor spreeuwen en zebravinken bepaalt in ieder geval het UV-gedeelte van de kleur de aantrekkelijkheid van de partner. Onder andere met speciale came-ra's onderzoekt de Universiteit van Bristol hoe dieren kleur waarnemen. De gedragsbiologen hopen zo de 'dierensignalen' te leren en inzicht te krijgen in functie en evolutie van de verschillende manieren van kleurenwaarneming in het dierenrijk.

15.15 - 16.00 Thee / Rondleidingen



reageer via disqus

Nieuwsbank op Twitter

Gratis persberichten ontvangen?

Registreer nu

Profiteer van het gratis Nieuwsbank persberichtenfilter

advertentie