Nieuwsbank

Schrijft, screent en verspreidt persberichten voor journalistiek, search en social media. Hét startpunt om uw nieuws wereldkundig te maken. Ook voor follow-ups, pitches en korte videoproducties.

Notitie over knelpunten op arbeidsmarkt

Datum nieuwsfeit: 20-03-2000
Vindplaats van dit bericht
Vindplaats 2
Bron: Razende Robot Reporter
Zoek soortgelijke berichten

MINISTERIE SZW

www.minszw.nl

MIN SZW: Kabinet in notitie over knelpunten op arbeidsmarkt

Nr. 2000/48
20 maart 2000

Kabinet in notitie over knelpunten op arbeidsmarkt: zittend personeel behouden, intensief scholen en nieuwe groepen aanboren

Zittend personeel behouden, werknemers en werklozen intensief scholen en meer aandacht voor onbenut potentieel op de arbeidsmarkt zijn nodig om de knelpunten op de arbeidsmarkt te verminderen. Deze aanpak vereist de gezamenlijke inspanning van bedrijven en instellingen, sociale partners en overheid. Meer concreet moet worden gedacht aan behoud van oudere werknemers, het voorkomen van ziekte en arbeidsongeschiktheid, het bevorderen van doorstroom van personeel naar hogere functies, het werven onder groepen zoals allochtonen en vrouwen en het lonender maken van werk.

Dit staat in de notitie .In goede banen. die minister De Vries van Sociale Zaken en Werkgelegenheid vandaag heeft aangeboden aan de Tweede Kamer. De notitie bevat een analyse van de knelpunten op de arbeidsmarkt en een lijst met 48 actiepunten. De notitie zal worden besproken tijdens een brede conferentie die SZW samen met de andere betrokken ministeries op 26 april 2000 organiseert over de knelpunten.

Medio 1999 was er sprake van 197.000 openstaande vacatures, waarvan een aanzienlijk deel moeilijk vervulbaar was. De huidige krapte zal naar verwachting niet kortstondig zijn, mede als gevolg van de ontgroening en de vergrijzing. Tot 2004 zal de nieuwe vraag naar arbeid het nieuwe aanbod met nog eens 70.000 overstijgen. De krapte op de arbeidsmarkt heeft nu en de komende jaren vooral betrekking op hoger geschoold personeel. De voortijdige uitstroom van ouderen door onder andere VUT en WAO is door de jaren heen toegenomen. Maatregelen die in het verleden zijn genomen om vervroegde pensionering te stimuleren en zo jeugdwerkloosheid te verminderen, hebben door de veranderingen op de arbeidsmarkt een averechts effect gekregen. 'Om te voorkomen dat nu maatregelen worden genomen zonder blik op de toekomst is een weloverwogen lange termijnvisie noodzakelijk,' zo schrijft minister De Vries in de notitie.

De arbeidsmarkt vertoont volgens de notitie een dubbel gezicht. Enerzijds een groot aantal vacatures, anderzijds nog een groot onbenut (op korte of lange termijn beschikbaar) arbeidspotentieel dat in 1998 nog werd becijferd op zo.n 1,5 miljoen mensen. Als niet wordt ingegrepen, zal dit patroon in scherpte toenemen. De noodzaak tot deze ommekeer wordt nog onvoldoende gevoeld in de praktijk van alledag, zo meent het kabinet. Het beleid van sociale partners en overheid moet erop gericht zijn om bij de huidige rooskleurige economische ontwikkeling te zorgen voor een evenwichtige verdeling van het werk.

Werkgevers zullen de komende vijf jaar naar verwachting hogere eisen stellen aan de kwalificaties van hun personeel. Lager geschoolde arbeidskrachten kunnen niet zonder meer worden ingepast in de beschikbare vacatures op dat hogere niveau. Dit onderstreept het belang van aanvullende scholing.

Het zittende personeel wordt niet altijd optimaal ingezet. Vermindering van het ziekteverzuim met één procentpunt levert een extra personeelscapaciteit op van 60.000 voltijdsbanen. Dit leidt niet zonder meer tot vermindering van het aantal openstaande vacatures, maar ontlast wel het zittende personeel. Terugdringing van de instroom van vrouwen in de WAO kan al snel resultaten opleveren, zo constateert minister De Vries. Met name de zorgsector kent een hoog arbeidsongeschiktheidsrisico én grote vacatureproblemen.

De arbeidsdeelname onder ouderen is de laatste jaren toegenomen maar blijft, ook in internationaal opzicht, achter. Nog steeds stromen veel mensen voor hun 65ste uit het arbeidsproces. Slechts één op de drie personen van 55 jaar en ouder werkt nog. Ouderen zijn hard nodig om aan de vraag naar gekwalificeerde arbeidskrachten te voldoen. De arbeidsdeelname van vrouwen is de afgelopen tien jaar veel sneller gestegen dan die van mannen. Desondanks is de arbeidsparticipatie onder vrouwen nog aanzienlijk lager dan onder mannen.

Onder etnische minderheden bevindt zich nog een groot arbeidsmarktpotentieel. Dit potentieel zal beter moeten worden benut
om in deze kabinetsperiode halvering van het verschil in werkloosheidscijfers tussen etnische minderheden en autochtonen te bereiken. Er is dan ook een groot belang mee gemoeid om allochtonen aanvullend te scholen, al is de deelname aan onderwijs in de loop van de tijd al sterk toegenomen.

Sectoren: onderlinge verschillen
Hoewel alle sectoren van de economie last hebben van de toenemende krapte op de arbeidsmarkt, zijn er onderlinge verschillen. Van een achttal sectoren is een knelpuntenanalyse gemaakt. In de metaal geven werkgevers eerder dan in andere sectoren aan dat hun vacatures moeilijk te vervullen zijn. Er bestaat naar het oordeel van werkgevers en vakbonden een structureel tekort aan vaklieden. In de horeca zijn veel (moeilijk) vervulbare vacatures voor lagere en elementaire beroepen. Ook hebben horecaondernemers moeite met het vasthouden van middelbaar gekwalificeerd personeel. De transportsector kenmerkt zich door gemiddeld veel oudere werknemers die gemiddeld veel overwerken en jongeren die gemiddeld minder bereid zijn om veel uren van huis weg te zijn. De situatie in het bankwezen is de afgelopen jaren verbeterd dankzij het vergroten van de inzetbaarheid en de doorstroom van het zittende personeel. De detailhandel werft nog steeds vaak onder schoolverlaters en parttime werkende scholieren en huisvrouwen. Deze traditionele doelgroep is in omvang afgenomen. Bovendien kampt de detailhandel met een imago van onregelmatige en ongunstige werktijden en minimale betaling.

Ook in de collectieve sector worden de komende jaren grote knelpunten verwacht, met name bij de zorg, het onderwijs en de politie. In de zorg dreigt bij ongewijzigd beleid in 2003 een tekort te ontstaan van ongeveer 35.000 gekwalificeerde verplegenden en verzorgenden (12% van het betreffende personeelsbestand). In 1998 bedroeg het ziekteverzuim in deze sector 8,7% (landelijk 5,6%). Het onderwijs is relatief sterk aangewezen op het arbeidsaanbod van hoger opgeleiden. De hoge (psychologische) werkdruk in het onderwijs, vooral bij onderwijs aan achterstandsscholen, leidt tot hoog ziekteverzuim.

Sociale partners: cultuuromslag nodig
Sociale partners (en de overheid als werkgever) kunnen langs vijf oplossingsrichtingen ertoe bijdragen dat werknemers langer aan het werk blijven en hun kwaliteit toeneemt en meer werknemers aan de slag
komen. De maatregelen die zij zouden kunnen treffen, liggen op het gebied van leeftijdsbewust personeelsbeleid, .opscholing. van werkenden, het voorkomen van arbeidsuitval, maatwerk in arbeidsvoorwaarden (geld, tijd, kinderopvang) en nieuwe wervingsmethoden voor nieuwe wervingscategorieën.
Er moet de komende jaren een cultuuromslag tot stand worden gebracht om oudere werknemers weer een goede plaats op de arbeidsmarkt te bieden. Het zou goed zijn als werknemers hun loopbaan geleidelijker afbouwen en op latere leeftijd uit het arbeidsproces treden, zo stelt minister De Vries vast.

Afspraken tussen sociale partners zijn nodig over .employability.. Creatieve oplossingen zijn mogelijk om scholing binnen werktijd mogelijk te maken, zonder dat dat ten koste gaat van de bedrijfstijd. Zo zouden werknemers bijvoorbeeld langer (betaald) kunnen werken en voor een deel in die extra tijd geschoold kunnen worden. Knelpunten in de aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt kunnen worden opgelost door regionale en branchegewijze afstemming. De werkdruk, één van de belangrijkste oorzaken van arbeidsongeschiktheid, dient te worden verminderd.

Werkgevers zouden zich bij de werving van personeel meer moeten richten op vrouwen, ouderen, langdurig werklozen, gedeeltelijk arbeidsongeschikten en etnische minderheden. Bedrijven die dit al doen blijken relatief weinig knelpunten te kennen. Een .servicepunt. zou werkgevers op dit gebied kunnen adviseren en ondersteunen. Met Arbeidsvoorziening en sociale partners worden de mogelijkheden daartoe onderzocht.

Overheid: werkgevers en werknemers ondersteunen De overheid dient de werkgevers en de werknemers zoveel mogelijk te ondersteunen, onder meer op het gebied van het langer aan het werk blijven van ouderen, investeren in scholing en het beleid op het gebied van arbeidsomstandigheden en reïntegratie. Zo zal het kabinet - in reactie op het SER-advies over arbeidsdeelname van ouderen - het oudere werknemers gemakkelijker maken om een stapje terug te doen zonder verlies van pensioenrechten. Daarnaast wil het kabinet de fiscale ondersteuning van VUT-regelingen geleidelijk afschaffen en werkgevers belonen die oudere werklozen in dienst nemen. Verder laat het kabinet de kansen van oudere werknemers op de arbeidsmarkt onderzoeken. Afhankelijk van de resultaten van dit onderzoek overweegt het kabinet 57,5-jarigen en ouder vanaf medio 2002 niet langer vrijstelling van de sollicitatieplicht te geven als zij werkloos worden.

Er wordt gewerkt aan een investeringsimpuls voor scholing van werknemers, in eerste instantie gericht op .opscholing. van werknemers in een aantal knelpuntsectoren. Via een experiment worden de mogelijkheden van een .individuele leerrekening. voor werkenden zonder startkwalificatie verkend. De werknemer krijgt hierbij vrije toegang tot alle vormen van onderwijs. Werkgever, werknemer en overheid dragen hieraan bij. De werknemer kan bijvoorbeeld de verlofspaarrekening inzetten; de regeling hiervoor is in behandeling bij de Tweede Kamer. De mogelijkheden van scholing van werklozen en mensen met een gesubsidieerde baan worden uitgebreid. Er komt een nadere verkenning naar de beïnvloeding van de studie- en beroepskeuze, onder andere door meer studenten in bepaalde studierichtingen toe te staan. Overwogen wordt de fiscale regeling voor investeringen in arbeidsomstandigheden uit te breiden naar de non-profitsector.

Daarnaast moet de overheid belemmeringen wegnemen bij het toetreden tot de arbeidsmarkt. Het potentieel aan arbeidskrachten met een uitkering en in gesubsidieerde banen dient beter te worden benut, er moet meer aandacht zijn voor de combinatie van arbeid en zorg en kinderopvang, de armoedeval moet worden bestreden, uitvoerders van het reïntegratiebeleid dienen waar nodig financieel te worden geprikkeld en de Wet boeten en maatregelen dient beter te worden gehandhaafd. In twee jaar tijd zullen alle bestanden van langdurig werklozen worden doorgelicht om uitvoerders beter inzicht te bieden in de doelgroep. Gewerkt wordt aan een wijziging van de Algemene Bijstandswet om alle gemeenten blijvend de mogelijkheid te geven om langdurig werklozen sociaal te activeren. Daarvoor is een subsidieregeling ontwikkeld. Experimenten met een persoonsgebonden budget in de Wet (re)ïntegratie arbeidsgehandicapten moeten uitwijzen of zo de werking van die wet kan worden verbeterd. Voor mensen die tijdelijk op gesubsidieerde arbeid zijn aangewezen, moet doorstroom worden bevorderd.

Naast de inzet in de notitie .In goede banen. is ook de voortgangsrapportage en intensivering van het plan van aanpak WAO van belang, waaraan inmiddels interdepartementaal onder leiding van SZW wordt gewerkt. Verder zal minister De Vries op korte termijn een nota over de armoedeval naar de Tweede Kamer sturen.

20 mrt 00 17:17

reageer via disqus

Nieuwsbank op Twitter

Gratis persberichten ontvangen?

Registreer nu

Profiteer van het gratis Nieuwsbank persberichtenfilter

advertentie