Nieuwsbank

Schrijft, screent en verspreidt persberichten voor journalistiek, search en social media. Hét startpunt om uw nieuws wereldkundig te maken. Ook voor follow-ups, pitches en korte videoproducties.

Pathologen weerspreken OVSE-verhaal 'bloedbad van Racak'

Datum nieuwsfeit: 24-03-2000
Vindplaats van dit bericht
Bron: Razende Robot Reporter
Zoek soortgelijke berichten

VPRO

Pathologen weerspreken OVSE-verhaal over 'bloedbad van Racak'
Het VPRO-radioprogramma Argos kreeg, in samenwerking met journalisten van het Duitse dagblad Berliner Zeitung, de beschikking over de geheime autopsierapporten van Racak. In het Kosovaarse dorp Racak werden op 16 januari 1999 de dode licha-men gevonden van 45 Albanezen.

De OVSE betitelde dit als een Servische massa-exe-cutie van ongewapende burgers. 'Racak' betekende voor veel Westerse leiders, zoals de Duitse minister van Buitenlandse Zaken Fischer, de omslag om te kiezen voor de NAVO-luchtoorlog tegen Milosevic, die vandaag precies een jaar geleden begon. De OVSE Verificatie Missie, onder leiding van de Amerikaanse diplomaat Walker, rapporteerde destijds vanuit Kosovo dat veel slachtoffers 'vanaf extreem korte afstand' waren geëxecuteerd. Uit de tot vandaag angstvallig geheimgehouden autopsierapporten blijkt nu echter dat hiervoor geen enkel bewijs is gevonden. Dit bevestigen ook de forensisch pathologen aan wie Argos de rapporten voorlegde.

De autopsierapporten die Argos in handen kreeg zijn opgesteld door het Finse team van pathologen, dat op verzoek van de Europese Unie het 'Racak-incident' onderzocht. Enkele resultaten van dit onderzoek werden tijdens een verwarrende persconferentie in Pristina op 17 maart
1999, een week voordat de NAVO-luchtoorlog begon, bekendgemaakt. Maar de rapporten zelf bleven geheim. Bij navraag bleek dat het Ministerie van Buitenlandse Zaken in Den Haag zelf niet eens beschikt over deze documenten. Navraag van Argos bij het Duitse Ministerie van Buitenlandse Zaken in Berlijn leerde dat de documenten daar liggen. Hoewel het EU-documenten zijn, vallen ze - zo zei een woordvoerder van het Duitse ministerie een maand geleden tegen Argos - onder de Duitse archiefwet. 'En daardoor zullen ze dertig jaar lang geheim blijven', aldus deze woordvoerder. Inmiddels heeft het Duitse ministerie bevestigd dat de rapporten die Argos heeft echt zijn.
Op 25 februari liet de leider van het EU-onderzoeksteam, de Finse pathologe dr. Helena Ranta, in een interview met Argos al blijken, zeer ongelukkig te zijn met de manier waarop een deel van de eerste tussenresultaten van het onderzoek in maart 1999 naar buiten zijn gebracht. De verantwoordelijkheid daarvoor lag volgens Ranta bij Duitsland, dat destijds voorzitter van de Europese Unie was. Maar Ranta wilde daar niet verder inhoudelijk op ingaan, ook omdat zij nog steeds bezig is met vervolgonderzoek. Wel liet zij tussen de regels doorschemeren dat de interpretatie van veel media onjuist was dat haar onderzoek een bevestiging vormde van de uitspraken van OVSE-diplomaat Walker.

Nu blijkt uit de autopsierapporten dat deze op zijn minst op één punt haaks staan op uitspraken van Walker en op beweringen in het 'Special Report: Massacre of Civilians in Racak' dat de OVSE in januari 1999 opstelde. In dat rapport staat dat veel slachtoffers 'vanaf extreem korte afstand' waren geëxecuteerd. In vrijwel alle autopsierapporten daarentegen staat expliciet: 'Er is geen bewijs gevonden voor contactschoten of schoten van korte afstand.'

Martin Voortman, tot medio 1997 directeur van het Laboratorium voor Gerechtelijke Pathologie in Rijswijk, bekeek voor Argos de autopsierapporten van Racak. Voortman bevestigt dat er bij de secties geen enkel bewijs gevonden is dat deze mensen van korte afstand zijn geëxecuteerd. Het feit dat sommige kogels nog in de lichamen zaten, zou volgens hem juist kunnen duiden op een grote afstand, hoewel dat ook van andere factoren afhangt zoals het type wapen en munitie. Volgens Voortman verschaffen de secties geen duidelijkheid over de vraag of het bij de slachtoffers gaat om ongewapende burgers dan wel strijders. Een onderzoek naar kruitsporen op de handen van de slachtoffers blijkt niet te zijn uitgevoerd door het EU-team. Een dergelijk onderzoek had wellicht antwoord kunnen geven op de vraag of de slachtoffers zelf vuurwapens in handen hebben gehad. Bij de 40 onderzochte slachtoffers gaat het om 38 mannen, 1 vrouw en 1 kind. Ze zijn allen door schotverwondingen om het leven gekomen.

Het tijdstip van overlijden kon volgens Voortman niet exact worden vastgesteld. De Finse pathologe Ranta zei hierover in haar persverklaring van 17 maart 1999: 'Het lijkt er op dat de slachtoffers ongeveer op hetzelfde tijdstip zijn overleden'. Die vaststelling is volgens Voortman op zich zelf niet onjuist, maar daar kunnen volgens hem wel enkele dagen verschil tussen zitten. Voortman in Argos: 'Dat houdt dus per se niet in dat ze allemaal tegelijkertijd, zelfs niet op dezelfde dag, zijn omgekomen.' Datzelfde zei Ranta zelf ook al toen wij hierover doorvroegen een maand geleden.

Volgens Voortman zijn er bij de slachtoffers grote verschillen niet alleen wat betreft het aantal kogels waardoor ze getroffen zijn, maar ook wat betreft 'de delen van het lichaam die geraakt zijn. 'In enkele gevallen is het voornamelijk het bovenste deel van het lichaam, soms alleen het hoofd en boven het middenrif. In andere gevallen bijna alle lichaa-msdelen tot en met armen en benen. Maar steeds is daarbij ernstig letsel van of hersenen of inwendige borst- en buikorganen opgetreden.' Ook blijkt dat er 'zeer verschillende, zelfs bij een en hetzelfde slachtoffer, richtingen en banen van de kogels zijn geweest'. Maar omdat de precieze omstandigheden onbekend zijn, kunnen daar volgens Voortman geen harde conclusies aan verbonden worden. 'Je weet niet hoe slachtoffer en schutter zich ten opzichte van elkaar hebben bevonden: schutter boven, schutter lager, slachtoffer een heuvel oplopend... Je kunt daar puur op basis van de autopsierapporten zelden of nooit harde conclusies uit trekken.'

Ook is nog steeds onduidelijk hoeveel mensen er nu precies om het leven zijn gekomen in Racak. Het Joegoslavië Tribunaal in Den Haag publiceerde een lijst met 45 namen. Het UCK bracht een lijst naar buiten met 40 namen, hetzelfde aantal als door de Finse pathologen werd onderzocht. Maar slechts 22 van de namen op de UCK-lijst komen tevens voor op de lijst van het Joegoslavië Tribunaal. De Duitse OVSE-functionaris en generaal b.d. Heinz Loquai vindt het onbegrijpelijk dat het aantal slachtoffers van Racak nog steeds niet precies bekend is. Loquai publiceerde eerder deze week een boek over de Kosovo-oorlog, waarin hij de beschikbare informatie over Racak nog eens gedetailleerd op een rij zet. Loquai eindigt het hoofdstuk over Racak met een reeks open vragen en met ferme kritiek op de rol die zijn eigen organisatie, de OVSE, in dit verband heeft gespeeld.

De Duitse politicus Willy Wimmer, Bondsdaglid voor de CDU, ex-staatssecretaris van Defensie en vice-voorzitter van de Parlementaire Assemblee van de OVSE, vraagt zich vandaag in Argos af, of het 'bloedbad van Racak' niet geënsceneerd is door het UCK. Wimmer zegt letterlijk: 'Alle informatie die ik tot nu toe heb laat de vraag open of het hier gaat om een enscenering. Er zijn grote vraagtekens en als je dan ook nog de grote vertraging ziet in het vrijgeven van het onderzoek van Ranta dan worden die vraagtekens niet kleiner.'

Wimmer plaatst in Argos ook vraagtekens bij de rol die het Joegoslavië Tribunaal speelt in de zaak Racak. 'Uit Duitse regeringskringen heb ik informatie ontvangen', aldus de CDU-politicus, 'die mij niet bepaald positief stemt over het Joegoslavië Tribunaal. Ik heb begrepen dat het Tribunaal op dit moment grote problemen heeft, omdat van Amerikaanse zijde druk wordt uitgeoefend onder geen beding zaken te beginnen die nadelig zijn voor de NAVO. Als het Tribunaal wel dergelijke onderzoeken start, dan zou de toekomst van het hele Joegoslavië Tribunaal ernstig in gevaar komen.' Het Joegoeslavië Tribunaal zelf wilde tegenover Argos geen commentaar geven.

Telefoon redactie Argos: 035 67 12 360 (eventueel Voice Mail inspreken)

24 mrt 00 16:48

reageer via disqus

Nieuwsbank op Twitter

Gratis persberichten ontvangen?

Registreer nu

Profiteer van het gratis Nieuwsbank persberichtenfilter

advertentie