Nieuwsbank

Schrijft, screent en verspreidt persberichten voor journalistiek, search en social media. Hét startpunt om uw nieuws wereldkundig te maken. Ook voor follow-ups, pitches en korte videoproducties.

Bijdrage van RPF-fractie Tweede Kamer over Gaswet

Datum nieuwsfeit: 06-04-2000
Vindplaats van dit bericht
Bron: Razende Robot Reporter
Zoek soortgelijke berichten
GPV

Keywords: militaire,Kosovo

GASWET
Bijdrage van RPF-fractie Tweede Kamer

26 463

Algemeen

MdV, na de liberalisering van de elektriciteitsmarkt is de gasmarkt aan de beurt. De implementatie van de EU-richtlijn maakt dit noodzakelijk. De gedachtegang is dat een grotere keuzevrijheid tot meer concurrentie zal leiden en daardoor tot grotere doelmatigheid en lagere prijzen. In de schriftelijke stukken wordt voortdurend de nadruk gelegd op het consumentenvoordeel dat met de liberalisering te behalen valt.

De fracties van RPF en GPV hebben zich tijdens de schriftelijke voorbereiding kritisch opgesteld. Naast het aspect dat het hier gaat om voorzieningen waarbij belangrijke publieke belangen in het geding zijn, vormen de positie van de kleinverbruiker, de effecten van de liberalisering op de inzet van WKK en het gebruik van restwarmte en de positie van de Nederlandse glastuinbouwsector voor ons zorgpunten. De Nota naar aanleiding van het Verslag en de Nota naar aanleiding van het Nader Verslag hebben ons niet gerustgesteld. Verschillende keren spreekt de minister in termen als verwacht of ik ga er vanuit. Bovendien wijst ze op de evaluatie als het gaat om bijstelling van het beleid en op mogelijkheden om machtsmisbruik (art. 32) te voorkomen. De schriftelijke rondes versterken onze indruk dat de door de regering beoogde versnelde liberalisering veel onzekerheden met zich mee brengt. Het gevaar dat FNV Bondgenoten signaleert, namelijk dat als gevolg van de liberalisering Engeland binnen tien jaar een gas importerend land zal worden is daarvan een voorbeeld. Importeren betekent dat de afhankelijkheid van de gasvoorraden uit b.v. landen van de voormalige Sovjet-Unie of uit Algerije toeneemt. De gevolgen van de afhankelijkheid kunnen verstrekkend zijn. De oliecrisis is ook weer niet zo lang geleden. Te grote afhankelijkheid van politiek instabiele gebieden zal moeten worden voorkomen. De minister heeft ons niet kunnen overtuigen met haar opmerking dat een toenemende afhankelijkheid niet betekent dat de kwetsbaarheid van de gasvoorziening toeneemt. De voorzieningszekerheid blijft voor ons wel degelijk een punt van zorg. Verder missen we een nadere onderbouwing van de opvatting dat vraagbeïnvloeding in een geliberaliseerde markt het meest geëigende middel is voor de bevordering van de productie van duurzame energie. Hoe past de (versnelde) liberalisering binnen het gasbeleid op de lange termijn en het gasreservebeleid?

(Versnelde) Liberalisering

Er zijn veel vragen gesteld over het versnelde tempo van de liberalisering. Versnelling van de liberalisering sluit beter aan bij de dynamiek die in de markt ontstaat wanneer de liberalisering in gang gezet is. Kunstmatig vasthouden aan de eerder afgesproken termijn zou deze dynamiek verstoren., schrijft de minister.(blz. 30) Maar wat is de meerwaarde om sneller dan het door de Europese Commissie voorgestelde tempo te gaan? Waarom wordt niet de lijn van bijvoorbeeld Luxemburg en Frankrijk gevolgd? Wij zouden voor terughoudendheid willen pleiten. Het is makkelijker zonodig of desgewenst ter versnellen dan een te groot gebleken versnelling weer ongedaan te maken. Een sector die door de voorstellen in grote problemen dreigt te komen is de glastuinbouw. We onderschrijven het pleidooi van de glastuinbouw de hele markt voor de glastuinbouw pas in het jaar 2005 te liberaliseren. In de tussentijd kunnen de glastuinders door investeringen en verandering van hun bedrijfsvoering inspelen op de nieuwe situatie. Het gaat daarbij om een betere spreiding van het energieverbruik, waardoor per saldo minder piekbelasting ontstaat. De liberalisering komt mede vanwege het tot nog toe gevoerde beleid in ieder geval voor de glastuinbouw te vroeg. Wij kunnen ons voorstellen dat deze sector het gevoel heeft dat de spelregels tijdens het spel worden gewijzigd. De minister heeft aangegeven dat een generieke uitzondering van een sector in ongenade zou vallen van de Europese Commissie. Er zou dan sprake zijn van oneigenlijke concurrentie. In enkele amendementen is echter wel een vluchtweg gewezen die begaanbaar is en die niet door een Europees veto zal worden getroffen. Wij zullen dan ook met overtuiging voor amendement Blaauw stemmen waarmee de verbruiksgrens wordt opgetrokken van 170.000 tot 1 miljoen m3. Ook de amendementen die beogen de sector meer tijd te gunnen kunnen op onze steun rekenen.

Effecten van liberalisering

Wij krijgen uit de schriftelijke voorbereiding de indruk dat de kleinverbruiker per saldo niet profiteert van lagere gasprijzen. Sommigen verwachten zelfs dat ten gevolge van de liberalisering de prijzen voor deze groep juist zullen stijgen. Kleinverbruikers profiteerden tot nog toe van het feit dat grote ondernemers meer betaalden dan ze aan diensten afnamen. Het nieuwe regime betekent een lagere gasrekening voor de grote bedrijven en een hogere voor de relatieve kleinverbruikers, waaronder huishoudens en tuinders. Zeker, het wordt voor de grote bedrijven rechtvaardiger, maar de negatieve effecten voor de miljoenen kleinverbruikers zijn wel een gegeven. In vergelijking met andere landen in Europa was gas in Nederland altijd goedkoop. Is in de toekomst uit te sluiten dat afnemers in afgelegen of dunbevolkte gebieden uiteindelijk meer moeten gaan betalen voor hun gas dan afnemers in dichtbevolkte gebieden en dat kleinverbruikers ten gevolge daarvan af zullen gaan haken? De minister gaf in een interview met de NRC van 31 maart 1999 aan dat de consument meer keuzevrijheid krijgt. Maar een prijsdaling? Er kàn een prijsdaling optreden, maar ik verwacht daar niet veel van. Daar komt nog bij dat de Nederlandse gasprijs al relatief laag is in vergelijking met de rest van de Europese markt. Bovendien zal een lagere gasprijs worden gecompenseerd door verhoging van de ecotaks. Met andere woorden: een liberalisering levert de kleinverbruikers, ook al zou een verlaging van de prijs optreden, als zodanig geen voordeel op. Wij onderschrijven overigens dat de inzet van de regulerende energieheffing vanuit maatschappelijke overwegingen noodzakelijk is. Het draagvlak onder de productie en de afname van duurzame energie zal anders helemaal wegvallen.

Een ander aspect waardoor vragen worden opgeroepen betreft het feit dat de huidige gasvoorziening van hoge kwaliteit is. Wat kan er nog verbeteren? Op vragen van onze fracties in de schriftelijke ronde verdedigt de minister de stelling dat wel degelijk substantiële consumentenvoordelen zijn te verwachten voor de kleinverbruikers. Dan gaat het niet zo zeer om een daling van de prijs, maar veel meer om het inspelen op het gemak voor de consument. Daarbij wordt verwezen naar het Britse Centrica (blz. 20). De vraag is of de consument daar wel op zit te wachten? Voor de consument zijn een gunstige prijs en leveringszekerheid toch veel belangrijker dan de bedoelde service? Tenslotte geeft de minister, als het gaat om efficiëntieverbeteringen bij de Gasunie, aan dat deze kunnen worden doorberekend in de kleinverbruikerprijzen. Het kán dus, maar of het inderdaad gebeurt is vers twee.

Leveringszekerheid

De leveringszekerheid is uiteraard een belangrijk punt. Deze moet volgens de minister aan de markt worden overgelaten. Alleen in uitzonderingssituaties zal de overheid ingrijpen. Artikel 32 geeft de overheid die mogelijkheid. Uiteraard achten wij die terugvaloptie noodzakelijk. De vraag is echter wel hoe de terugtredende overheid in dezen de voor die uitzonderingssituaties noodzakelijke deskundigheid in huis kan houden? De minister verwacht dat ook bij een lagere prijs het huidige niveau van leveringszekerheid niet zal afnemen. Ik mis echter een onderbouwing van deze verwachting.

Kleine veldenbeleid.

De fracties van RPF en GPV waarderen de wettelijke verankering van het kleine veldenbeleid in het wetsvoorstel en de coördinerende rol daarin van de Gasunie.3 Toch hebben wij onze zorgen als het gaat om kleine gasvelden. De afname van gas is dan wel geregeld, echter de prijs zal toch bepalend zijn of er uberhaupt geleverd wordt! Nu al staat het behoud van de werkgelegenheid voor de olie- en de gasindustrie alsook voor de toeleveranciers van die industrie onder druk. Hoe reëel is de vrees van de vakbonden dat maximaal 6000 van de 30.000 banen in de aardgas- en olieproducerende industrie zullen verdwijnen? Je ziet al dat bedrijven de voorwaarden niet afwachten en zich uit de Noordzee terugtrekken, aldus de FNV in het blad Spits. Ziet de regering in het licht van de liberaliseringsvoorstellen mogelijkheden om deze ontwikkeling te keren? Kan het voorstel om een offshore overlegplatform te initiëren hieraan een bijdrage leveren? De FNV is, in het kader van het kleine veldenbeleid, van mening dat het belangrijk is dat staatsdeelneming in de Gasunie gehandhaafd blijft. Bij afstoting van de aandelen heeft de overheid zeker geen invloed meer om levering vanuit de kleine velden te stimuleren. Hoe ziet de regering dit?

Duurzaamheid

De regering geeft aan ook op de lange termijn te streven naar een schone en duurzame gasvoorziening en het zo schoon mogelijk toepassen van fossiele brandstoffen. In dit kader is het te waarderen dat er in 2001 een vrijwillig systeem van verhandelbare groencertificaten voor zowel duurzame elektriciteit, duurzame warmte als duurzaam gas komt. Dat systeem kan een grote vlucht gaan nemen wanneer de electriciteitsproducenten zullen gaan aangeven welk aandeel van hun stroom is opgewekt door middel van kernenergie. Gisteren is op dit punt een motie aangenomen. Is de minister wellicht bij dit wetsvoorstel al in staat een eerste reactie te geven op deze motie?

Als het gaat om de duurzaamheid is het Nederlandse beleid gericht op alle vormen van energie. In Europees verband gaat het overleg alleen over duurzame elektriciteit. Het is jammer dat de minister zich in dit verband beperkt tot de opmerking dat zij op korte termijn geen verbreding van de Europese discussie in de richting van duurzaam gas verwacht. Ik zou haar willen vragen in die richting zelf initiatieven te ontplooien. Is ze daartoe bereid en ziet ze daartoe mogelijkheden? In dat kader de vraag wanneer het vervolg van het onderzoeksprogramma GAVE, mooie naam trouwens, van start zal gaan. Waterstofgas en biogas hebben perspectief. Welke verwachtingen heeft de minister van dit nationale initiatief? Zou dit initiatief geen navolging kunnen krijgen binnen Europa? Verder is de minister van mening dat aan het aardgas dat in het buitenland wordt geproduceerd geen specifieke milieueisen kunnen worden gesteld door de overheid. Zij laat het over aan de markt die er op in zou kunnen spelen door een keurmerk in het leven te roepen. Het lijkt mij voor de hand te liggen dat de minister ook hier in de voorwaardenscheppende sfeer initiatieven ontplooit. Overigens ook op dit punt is gisteren een motie aanvaard.

Aansluitplicht

De minister voelt niets voor een aansluitplicht. Deze bestaat wel met betrekking tot elektriciteit. Het levert economisch onverantwoorde situaties op en er zijn voldoende alternatieven beschikbaar, aldus de minister (blz. 36/37). Zij verwacht niet dat de aansluitgraad als gevolg van de liberalisering zal dalen aangezien het leveren van gas een commercieel aantrekkelijke activiteit zal blijven. De aansluitplicht hangt in de praktijk samen met de tarieven van de energiedragers. Nu zal geen bedrijf problemen hebben met het aansluiten van een klant als daarop genoeg kan worden verdiend. De problemen ontstaan pas als de energietarieven zodanig zijn dat het voor de leverancier niet meer interessant is percelen van gas te blijven voorzien dan wel dat het voor consumenten financieel aantrekkelijker wordt b.v. op individuele gaslevering over te stappen. Bestaat het gevaar dat op termijn een leverancier zich op grond van financiële overwegingen zich kan beperken tot leveranties aan de dichtstbevolkte gebieden?

Warmtekracht koppeling (WKK)

De minister geeft aan dat WKK geen doel op zichzelf is, maar een middel om de CO2 uitstoot en het energieverbruik te beperken. Dat is op zichzelf juist, maar het is wel een heel belangrijk middel. Immers, de WKK blijft dankzij de warmtebenutting in vergelijking met de energiecentrales minder CO2 uitstoten (adviseur Zwarts: WK 0,23kg/kWh, energiecentrale 0,41 kg/kWh). De WKK wordt minder rendabel door dalende elektriciteitsprijzen en door hogere gasprijzen voor installaties met een geringe bedrijfsduur. Met name tegen dat laatste lopen de glastuinders op. De benutting van WKK zal wat ons betreft veilig gesteld moeten worden. Naast de problemen met de WKK lopen de glastuinders op tegen de nieuwe kostentoerekening aan de infrastructuur. Hierdoor komt het gebruik van restwarmte onder druk te staan en is niet uitgesloten dat men weer volledig op aardgas zal overstappen. Door sommigen is de inzet van stookolie zelfs gesuggereerd als een economisch gezien rendabele optie! De minister sluit niet uit dat de tuinders op een geliberaliseerde markt meer gaan betalen dan tot nu toe. Wij hadden graag gezien dat de minister hier zelf initiatieven had genomen om dergelijke ongewenste ontwikkelingen, waar ook de tuinders niet op zitten te wachten, te voorkomen. Zoals eerder gezegd, wij zijn van mening dat de glastuinbouw de gelegenheid moet krijgen om zich aan te passen.

De minister reageert in de stukken op het door het LEI voor de glastuinbouw berekende nadeel van 500 tot 600 miljoen gulden. Zij geeft aan dat onder het oude systeem een prijsverhoging vanaf 1 januari 2002 niet is uitgesloten. Daar kan ik inkomen, maar het gaat natuurlijk om de vraag hoe die verhoging zich verhoudt tot de verhoging zoals die onder het nieuwe regime in het verschiet ligt. Daarnaast zegt de minister dat er nog onderhandelingen plaatsvinden en dat de verwachting is gerechtvaardigd dat dat tot tariefsverlaging zou kunnen leiden. De tuinders zullen erin slagen zo is haar verwachting afspraken te maken die op hun specifieke situatie zijn toegesneden. Nu was het probleem tot voor kort dat er wel gesprekken tussen Gasunie en het Productschap Tuinbouw en LTO hebben plaats gevonden maar dat konden geen onderhandelingen worden genoemd. Men werd van het kastje naar de muur gestuurd, van het ministerie naar de Gasunie. Recent overleg heeft ertoe geleid dat de Gasunie bereid is samen met de sector en de energiedistributiebedrijven invulling te geven aan de noodzakelijke overgangsperiode mits de glastuinbouw en andere relevante sectoren in de Gaswet gedurende die periode als beschermde klant wordt gedefinieerd. Op dit moment worden dergelijke afspraken bedreigd door een ontwerp-beschikking van de NMA over de exclusieve contracten van de Gasunie met de energiedistributiebedrijven. Om die reden is vastlegging van de exclusieve positie van de Gasunie ten behoeve van de beschermde afnemers in de Gaswet noodzakelijk. In die situatie is een oordeel van de mededingingsautoriteit niet meer aan de orde. Wij hebben een amendement ingediend die dit beoogt te regelen.

Toezicht.

Sprekende over het toezicht. De regering wil dat de Nma toezichthouder wordt. Ze voelt niets voor een aparte kamer in de Nma. Wellicht is het, met het oog op de aanwezige deskundigheid, goed dat de Dienst Uitvoering en Toezicht Elektriciteitswet (Dte) met het toezicht wordt belast en deze dienst met voldoende operationele mogelijkheden wordt uitgerust om de taak van bescherming van de gebonden afnemer op een juiste manier in te vullen. Die keus ligt ook meer in lijn met de bij de telecomsector gekozen constructie.

Afsluiten met eerste beoordeling van en vragen over de vele amendementen.



3 zie 26463 nr. 7. Het kleine veldenbeleid wordt voortgezet. Het Groningenveld wordt behoedzaam geëxploiteerd en in verband met de afname uit de kleine velden gebruikt als balansveld. De uitvoering van dit beleid ligt in handen van Gasunie. In de opgenomen regeling wordt de coördinerende rol van de Gasunie vastgelegd. De Gasunie wordt verplicht zorg te dragen voor de afname van gas uit de kleine velden, als de producenten daarom vragen.

reageer via disqus

Nieuwsbank op Twitter

Gratis persberichten ontvangen?

Registreer nu

Profiteer van het gratis Nieuwsbank persberichtenfilter

advertentie