Nieuwsbank

Schrijft, screent en verspreidt persberichten voor journalistiek, search en social media. Hét startpunt om uw nieuws wereldkundig te maken. Ook voor follow-ups, pitches en korte videoproducties.

Inleiding Justitie bij Congres De Nieuwe Vreemdelingenwet

Datum nieuwsfeit: 06-04-2000
Vindplaats van dit bericht
Bron: Razende Robot Reporter
Zoek soortgelijke berichten

MINISTERIE JUS

www.justitie.nl

MINJUS: Het verhaal achter een wet

HET VERHAAL ACHTER EEN WET

Inleiding staatssecretaris van Justitie bij het Congres De Nieuwe Vreemdelingenwet 6 april 2000 Circustheater Scheveningen
I Inleiding

Dames en heren,

Veertien dagen geleden mocht ik een bundel in ontvangst nemen met proza en poëzie van vluchtelingen die hier in Nederland verblijven. Het is een indrukwekkend boek waarvan ik u lezing van harte kan aanbevelen.
In het titelverhaal, .Veelzeggende cijfers., berekent een vader hoe vaak hij het woord papa heeft gemist in de drie jaar dat hij gescheiden is van zijn gezin. Alleen al voor de zondagen komt hij uit op een totaal van 12.096.
Misschien is dit verhaal en de titel ervan, .veelzeggende cijfers., wel symbolisch voor onze pogingen om een oplossing te vinden voor onze problemen met ontheemden. Ook wij hebben voortdurend te maken met cijfers, zij het andere dan van deze vader.
Ook wij rekenen voortdurend in aantallen, in hoeveelheden, in cijfers maar nooit mogen we vergeten dat het gaat om de individuele, achterliggende verhalen

II Probleemstelling

.Veelzeggende cijfers.. Het zou een passende titel zijn voor de ontwikkeling van wat we nu beschouwen als het asielvraagstuk. Daarvoor neem ik u even mee naar het nabije verleden.
De huidige Vreemdelingenwet dateert uit 1965, is dus zo.n 35 jaar oud. Tien jaar later, in 1975, verwelkomden we 386 vluchtelingen. Weer tien jaar later, in 1985, telden we 5865 personen die hier hun toevlucht zochten.
Het instroomcijfer van 1994 was 52.575. In 1998 waren het er 45.217. In 1999 meldden zich, inclusief de evacuées uit Kosovo, 45.368 personen aan.
En de prognose voor dit jaar is 47.000.

Deze getallen maken duidelijk dat we in betrekkelijk korte tijd te maken hebben gekregen met een enorme groei. Het zijn .veelzeggende cijfers. waar we, ook dat is duidelijk, niet goed op berekend zijn. Er zijn teveel procedures, ze zijn te ingewikkeld en ze duren te lang. U kent de gevolgen: achterstanden, jarenlang verblijf in procedure en in de opvang, een zwaar belast overheidsapparaat. Dat is niet alleen slecht voor de mensen die hier om toelating vragen, het vermindert ook het draagvlak in de samenleving voor de opvang, en het is duur.

Immigratie en asiel zijn fenomenen waarmee wij ook in de komende jaren geconfronteerd zullen blijven.
Oorlogen, gewapende conflicten, hongersnood, natuurrampen én schending van mensenrechten zijn er de oorzaak van.
Om nog maar te zwijgen van de grote verschillen tussen arm en rijk. Tegelijkertijd groeit de internationale communicatie, de mobiliteit, en zijn de grenscontroles binnen Europa opgeheven. Daarvan ondervinden wij dagelijks de voordelen ... en de nadelen. Communicatie en mobiliteit leiden er ook toe dat asiel wordt ingeroepen door hen die daar op grond van onze regelgeving geen recht aan kunnen ontlenen.
Nationale wet- en regelgeving zal deze ontwikkelingen niet kunnen stoppen. Zeker niet gezien het mondiale karakter van deze problematiek.
Nederland is niet het enige land dat met deze fenomenen kampt, hoewel ons land met zijn democratische naam en faam, zijn open grenzen en zijn internationaal bekende gastvrijheid in dit opzicht wel behoort tot de landen waar een relatief groot beroep op wordt gedaan.
Wat is het perspectief in het licht van dit mondiale fenomeen? Valt er niets te doen aan onze procedures, aan lange wachttijden, onzekerheid over toelating en aan de kwaliteit van beschikkingen? Ik zou niet aan deze functie zijn begonnen als ik niet zou geloven in verbeteringen. Het regeerakkoord, met zijn afspraken voor betere en snellere procedures, biedt daarvoor ook de basis.
Allereerst moeten er op Europees niveau afspraken worden gemaakt voor de ontwikkeling van een gemeenschappelijk asielbeleid. Natuurlijk is er dat niet van vandaag op morgen, maar na de top in Tampere is het helder dat het er moet komen.
Wachten op Europa kunnen wij echter niet. Daarvoor is de problematiek op dit moment te dringend.
De wachttijden zijn nu onaanvaardbaar lang. De achterstanden blijven groeien omdat de asielprocedure teveel tijd kost en er bovendien telkens weer procedures bijkomen. De lange tijd die asielzoekers in de opvang doorbrengen leidt tot individuele drama.s, tot hospitalisering en tot medicalisering.
De opvangcapaciteit zal dit jaar opnieuw fors moeten groeien. Op dit moment verblijven er zo.n 65.000 mensen in de opvang. Nog dit jaar zou dit kunnen oplopen tot 75 à 80.000. Zo kunnen we niet doorgaan.
III 18 maanden staatssecretaris van Justitie

De afgelopen anderhalf jaar is er desalniettemin vooruitgang geboekt.
Er zijn wezenlijke beleidskeuzes gemaakt.
Het landgebonden asielbeleid is meer in lijn gebracht met dat van de ons omringende landen.
In de terugkeernotitie is de verantwoordelijkheid voor terugkeer uitdrukkelijk bij de vreemdeling gelegd.
Er is het DNA .onderzoek bij gezinshereniging. De 48-uursprocedure in de Aanmeldcentra biedt mogelijkheden tot verbetering en versnelling. Over mijn voorstellen voor een veranderde aanpak bij de Alleenstaande Minderjarige Asielzoekers zal ik binnenkort met de Tweede Kamer debatteren.

Maar deze anderhalf jaar, dames en heren, hebben mij ook voortdurend geconfronteerd met vragen en dilemma.s. Ik leg er een aan u voor, een belangrijk dilemma.
Het beleid in asielzaken kan . in het algemeen . rekenen op instemming van velen. De meesten onderschrijven de grote lijn, ook van het terugkeerbeleid.
Maar dat verandert nogal eens als het gaat om toepassing in een individueel geval. Het beleid wordt dan zichtbaar in een persoon. Het .geval. krijgt een gezicht.
En daar zit het probleem: kan er sprake zijn van een consequent . in Den Haag bepaald .terugkeerbeleid als keer op keer maatschappelijke krachten in individuele gevallen om heroverweging vragen?
Als ik hierna in uw ogen al te stellig over de nieuwe wet spreek, weet dan dat ik dat doe vanuit deze en dergelijke .natuurlijk ook door mij persoonlijk ervaren . dilemma.s.

IV Wet

Inzet van meer IND-ambtenaren, inrichting van meer opvangcentra en inzet van meer vreemdelingenrechters is op de korte termijn noodzakelijk (bij de IND inmiddels gerealiseerd). Maar uiteindelijk is dat niet de oplossing.
Het moet wezenlijk anders en daar levert de nieuwe wet een bijdrage aan.
De wet biedt het raamwerk voor fundamentele verbeteringen. Met name moet de kernvraag weer centraal komen te staan. En die is: wel of niet toelaten.
Daar gaat het om en dat is waar het onder het huidige wettelijke regime te vaak niet om draait.
Vele, misschien wel de meeste procedures, gaan over afgeleide vragen.
Bijvoorbeeld over het voorzieningenniveau of over woningontruiming na een afwijzende beschikking.
Het Regeerakkoord van augustus 98 stelde daarom maatregelen in het vooruitzicht en beloofde verandering. Die belofte moet met de nieuwe wet worden ingelost.
Met de nieuwe wet wil ik bereiken dat we weer terugkeren naar de kern, naar de hoofdvraag: wel een verblijfsvergunning of geen verblijfsvergunning.

Met de nieuwe wet moet het anders gaan, dat wil zeggen: het moet beter, eenvoudiger, sneller.

Ik stip een paar kernpunten van de nieuwe wet aan om die verbetering, die vereenvoudiging en die versnelling te illustreren.


1-In de nieuwe procedure wordt de asielzoeker bij een voorgenomen afwijzing om een reactie gevraagd. Die reactie wordt weergegeven in de beslissing. Dan is duidelijk hoe én de vreemdeling én de IND de aanvraag beoordelen. Dat verbetert de grondslag voor en de kwaliteit van de beslissing en biedt bovendien een stevig fundament voor toetsing door de rechter. Dat is een verbetering en ook een versnelling nu de bezwaarschriftprocedure vervalt.
2- Dan vereenvoudiging. Er komt één tijdelijke vergunning voor drie jaar, en daarna een vergunning voor onbepaalde tijd. Dat is, vergeleken met de huidige regels, een aanmerkelijke versimpeling. Er komt één voorzieningenpakket voor iedereen met een vergunning. Ook dat is een stuk overzichtelijker. Met andere woorden, het loont niet meer om te blijven procederen voor een sterkere status of voor uitgebreidere voorzieningen. Die zijn er eenvoudig niet.

3- En dan de voortgang. Onder de nieuwe wet leidt een niet-ingewilligde aanvraag automatisch tot een titel tot uitzetting en tot beëindiging van de opvang. Dat scheelt in tijd en in menskracht. Want voortaan zijn . zoals nu wel het geval is . geen afzonderlijke beslissingen meer nodig voor uitzetting en beëindiging van de voorzieningen.

Meer kwaliteit, meer tempo, minder procedures, dat moet leiden tot aanzienlijk kortere procedures. Dat is in ieders belang: sneller weten waar je aan toe bent, kortere opvang, minder werk voor IND en rechtspraak.

Dames en heren,

U kent de instroomcijfers van dit moment. We hebben het over tienduizenden aanvragen. U begrijpt de moeilijkheid. Een verwerking van aanvragen om toelating in deze omvang dreigt het zicht op het individu te belemmeren.
Dat mag niet gebeuren. We willen - en zullen . daarom elke aanvraag afzonderlijk beoordelen en zorgvuldig afhandelen. Iedereen moet gelegenheid krijgen zijn eigen verhaal te vertellen. We wensen elke persoon recht te doen.

Aan beide elementen, zorgvuldigheid en snelheid, komt de nieuwe Vreemdelingenwet tegemoet. Beide aspecten brengt zij met elkaar in balans.
De wet biedt de structuur voor enerzijds stroomlijning van de afhandeling van grote aantallen verzoeken, efficiëntie en effectief opereren, anderzijds verschaft zij het kader voor een zuivere, zorgvuldige en integere beoordeling van elk individueel verzoek.
Zo zal de nieuwe wet bijdragen aan een beter vreemdelingenbeleid. Niet omdat de wet een compromis is, maar omdat ze - binnen het zojuist genoemde spanningsveld - een adequaat instrumentarium levert voor beheersbare verhoudingen.
Natuurlijk vormt de nieuwe wet geen garantie voor een glad verloop, voor een storingsvrije procedure.
Het asielvraagstuk zal immers altijd te maken krijgen met grote schommelingen.
De toestroom zal ook in de toekomst pieken en dalen vertonen als gevolg van politieke en economische omstandigheden waarop wij weinig invloed kunnen uitoefenen. Het asielbeleid is in die zin altijd afgeleid beleid.
Maar de uitvoering zal op basis van de wet wel - meer dan nu - in staat zijn die pieken en dalen soepeler te verwerken.
De wet zal er bovendien toe bijdragen de stremmingen van dit moment op te lossen. Invoering van de wet geeft namelijk een unieke kans om de achterstandsproblematiek aan te pakken. Ik heb afspraken gemaakt met de IND om zaken onder de oude wet te scheiden van nieuwe zaken. En ik ben daarover in gesprek met de Vreemdelingenkamer. Op deze wijze kan de nieuwe wet starten zonder nieuwe achterstanden op te lopen. De kwaliteitsverbetering kan dan dus echt verder vorm krijgen. Voor de bestaande achterstanden worden oplossingen gezocht in de vorm van projecten. Vanzelfsprekend binnen de normale eisen die IND en vreemdelingenrechters daaraan stellen.

V Draagvlak

Dames en heren,

Naar mijn stellige overtuiging draagt de nieuwe wet er sterk toe bij dat we, beter dan tot nu toe, in staat zullen zijn om snel een helder antwoord te geven op de vraag of vreemdelingen mogen blijven of niet. En dat we, eveneens beter dan nu, ons antwoord, positief of negatief, een adequaat vervolg kunnen geven.

De afgelopen jaren hebben laten zien dat de verhouding tussen regelgeving, jurisprudentie en uitvoering steeds gecompliceerder is geworden. De consequenties zijn u bekend.
Voor het opstellen van de nieuwe wet heb ik daarom besloten om er heel veel mensen bij te betrekken. Mensen in de uitvoering, in hulpverlenende en adviserende rollen.
Velen van u hier aanwezig hebben op verschillende momenten een bijdrage geleverd. Ik ben u hiervoor zeer erkentelijk.
Nog steeds wordt er intensief meegedacht door rechtshulpverleners, Adviescommissie voor vreemdelingenzaken, IND-ers, medewerkers van COA, Vreemdelingendiensten en Koninklijke Marechaussee, vreemdelingenrechters, hoogleraren, UNHCR, Vluchtelingenwerk en andere belangenorganisaties zoals de VNG.

Ik hoop dat we zo uitvoeringsproblemen zoveel mogelijk pro-actief hebben kunnen benaderen en dat zowel voor de wet als voor de lagere regelgeving een breed draagvlak is ontstaan. Natuurlijk zullen er altijd verschillen van inzicht blijven. Het vreemdelingenvraagstuk is complex en de opvattingen hierover lopen zeer uiteen.
De realiteit is ook dat je als staatssecretaris op dit terrein nooit iedereen tevreden kunt stellen.
Maar er ligt nu een wetsvoorstel met perspectieven. Daarbij heb ik er naar gestreefd het proces zo transparant mogelijk te laten verlopen, zodat helder is welke keuzes ik gemaakt heb.

Maar ik wijs u óók op het volgende.
De wet lost maar een deel van de bestaande knelpunten op. Ik zal dus blijven ijveren voor beleidsmaatregelen om in de dagelijkse praktijk recht te doen aan al die duizenden asielzoekers én aan het werk van beslissers, rechters en hulpverleners.
Ik realiseer mij dat de maatschappelijke druk op veel plaatsen in het land blijft bestaan en door de wet niet kan worden weggenomen. Na de parlementaire behandeling door de Tweede en Eerste Kamer komt de .proof of the pudding. : gaat het lukken in de uitvoering? Daarvoor is aandacht en tijd, toewijding en toerusting nodig bij alle uitvoerende organisaties om de nieuwe aanpak echt van de grond te tillen.
Ook daarvoor zal ik me inzetten.

VI Afsluiting

Invoering van de wet per 1 januari 2001 is urgent. Het is goed dat de behandeling in de Tweede Kamer voortvarend ter hand is genomen en ik hoop dat de wet op een stevig politiek draagvlak kan rekenen. Er is veel steun voor het uitgangspunt om bij de aanvraag van vreemdelingen om toelating én snel én zorgvuldig te handelen. Deze wet maakt dat mogelijk.
Deze wet biedt de structuur en het instrumentarium om een toelatingsverzoek af te handelen op een wijze die past bij een rechtsstaat als Nederland, op een manier die het belang dient van de vreemdeling, van de Nederlandse burger, van de overheid.
Ik wens u een interessant en vruchtbaar congres toe.


06 apr 00 10:00

reageer via disqus

Nieuwsbank op Twitter

Gratis persberichten ontvangen?

Registreer nu

Profiteer van het gratis Nieuwsbank persberichtenfilter

advertentie