Nieuwsbank

Schrijft, screent en verspreidt persberichten voor journalistiek, search en social media. Hét startpunt om uw nieuws wereldkundig te maken. Ook voor follow-ups, pitches en korte videoproducties.

Verslag overleg Eemsmondregio, magnesium uyit Groningen

Datum nieuwsfeit: 21-04-2000
Vindplaats van dit bericht
Bron: Razende Robot Reporter
Zoek soortgelijke berichten
Tweede Kamer der Staten Generaal

Verslag algemeen overleg inzake de eemsmondregio en magnesium uit de groningse grond

Gemaakt: 27-4-2000 tijd: 16:16


26800 XIII Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Ministerie van Economische Zaken (XIII) voor het jaar 2000

nr. 52 VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEG

Vastgesteld 21 april 2000

De vaste commissie voor Economische Zaken<1> heeft op 12 april 2000 overleg gevoerd met minister Jorritsma-Lebbink van Economische Zaken over:


- de brief van 20 januari 2000 inzake Antheus: vierde voortgangsrapportage over de ontwikkeling van industriële activiteiten in de Eemsmondregio (26800-XIII, nr. 43);


- de brief van 11 februari inzake de brochure "Magnesium uit Groningse grond" (EZ-00-81).

Van dit overleg brengt de commissie bijgaand beknopt verslag uit.

Vragen en opmerkingen uit de commissie

Mevrouw Witteveen-Hevinga (PvdA) constateerde met vreugde dat de voortgang van het Antheusproject nog steeds behoorlijk is. Het zou heel goed zijn als dat project een structurele impuls kan geven aan de economische ontwikkeling van het betrokken gebied. Zij was dan ook erg benieuwd naar de tijdens het vorige algemeen overleg toegezegde economische effectenrapportage. Wanneer kan op dat gebied iets concreets worden verwacht?

Mevrouw Witteveen stelde tegen de achtergrond van een onderzoek van de Wetenschapswinkel voor economie van de Rijksuniversiteit Groningen de vraag, wat de huidige productievolumes van het magnesiumproject zijn. De eindconclusie van dat onderzoek luidde dat het onwaarschijnlijk is dat zich in de Eemsmondregio een magnesiumcluster zal vormen. De droom van 10.000 arbeidsplaatsen rondom magnesiumproductie zal vrijwel zeker niet gerealiseerd worden. Wat vindt de minister hiervan? Kan zij iets zeggen over de toepassing van magnesium in de auto-industrie? Is er zicht op concrete contracten?

Mevrouw Witteveen constateerde dat de realisering van een ethyleenpijpleiding nog niet zo erg vlot, zeker als het gaat om financiering vanuit het bedrijfsleven. Zij had begrepen dat het project naar achteren wordt verschoven. Komt dat geld vrij voor andere projecten in het noorden? Is de kans reëel dat Akzo-Nobel een zodanig productieproces ontwikkelt dat het chloor dat vrijkomt bij de productie van magnesium kan worden aangewend? Wordt daar concreet aan gewerkt?

Mevrouw Witteveen vond het van belang in alle openheid in een niet al te laat stadium te starten met een milieueffectrapportage (MER). Het zou erg jammer zijn als men in een vergevorderd stadium voor verrassingen komt te staan. Het al uitgevoerde onderzoek naar de technische beheersbaarheid van milieuaspecten zou moeten worden uitgebreid naar een echte MER, waarin ook de emissie- en lozingenproblematiek in relatie tot de PKB-Waddenzee wordt belicht. Wil de minister daarvoor zorgdragen? Wanneer kan de Kamer de eerste berichten daarover ontvangen?

In navolging van vragen die daarover zijn gesteld in provinciale staten van Groningen vroeg mevrouw Witteveen de minister zo spoedig mogelijk te komen met verdere informatie over bodemdaling, inclusief de prognoses op dat punt. Zij verwees naar prognoses van bodemdalingeffecten rond 2050 van 1,80 meter, opgebouwd uit verschillende componenten, nl. bodemdaling door inklinking van de grond, gaswinning en magnesiumwinning. Zijn er goede schadevergoedingsregelingen gecreëerd? Mevrouw Witteveen vroeg welke problemen er zijn bij het verkrijgen van officiële erkenning van de Eemshaven door de Londen Metal Exchange (het LME-certificaat). Is al iets bekend over de plannen van Corus met het wel of niet verlengen van het contract met Aldel vanaf 2006?

Mevrouw Snijder-Hazelhoff (VVD) concludeerde dat het Antheusproject een wat langere adem nodig heeft dan eerst is voorzien. Het is een ingewikkeld en geheel nieuw economisch proces, naast de aluminiumsmelter Aldel. Zij constateerde verheugd dat er inmiddels drie lopende projecten zijn. Er is een duidelijke aanzet voor investeringen gegeven, waardoor een duidelijke spin-off is waar te nemen. Tevens lijkt er meer perspectief te bestaan voor de lichte metalen. Welke perspectieven ziet de minister om die lichte metalen in de auto-industrie in te zetten? Mevrouw Snijder benadrukte dat dit veel inzet vraagt van de bij het project betrokken partners. Op het punt van het magnesium gaat het niet alleen om de productie en verwerking ervan, maar ook om de afzet en de verwerking van chloor. Hoe ziet de minister de relatie met Akzo-Nobel, met de NOM en met andere partners? Zijn er perspectieven en, zo ja, hoe moeten die worden gezien in het licht van de geplande ethyleenpijpleiding? Is dat noodzakelijk? Wordt gekoerst op een kleinere fabriek? Moet op termijn rekening worden gehouden met een grotere productie, waarbij de ethyleenpijpleiding toch nodig is? De overheid moet daarmee rekening houden, ook gelet op de voor de aanleg van de ethyleenpijpleiding gereserveerde middelen. Heeft de minister daar zicht op en, zo ja, kan zij aangeven op welke termijn de gereserveerde middelen wel noodzakelijk zullen zijn?

Mevrouw Snijder vond het verkrijgen van het LME-certificaat belangrijk voor het gebied, gelet op de extra spin off die dat kan opleveren. Ten slotte merkte zij op het rapport helder te vinden, wat met name geldt voor de studie over de winning van magnesiumchloride, magnesiumtransport en ethyleentransport.

Ook de heer De Haan (CDA) prees de helderheid van het rapport. Wat is de stand van zaken op dit moment? Hij sloot zich aan bij de wens om tot een MER te komen, zij het niet alleen voor de uitstoot van schadelijke stoffen, maar ook als het gaat om de effecten van bodemdaling. De heer De Haan onderschreef de grote zorg bij de bevolking over de geaggregeerde effecten van bodemdaling, inklinking, gaswinning en magnesiumwinning en de schadevergoedingsregeling op dat punt. Kan de minister aangeven hoe het staat met de realisering van de ethyleenpijpleiding? Hoe staat het met de samenwerking met Akzo-Nobel, Corus, Nedmag en de NOM? Hij verwees naar een bericht in het Nieuwsblad van het Noorden van 3 februari 2000, waarin de minister beweert dat de markt meer zal moeten doen. Wat bedoelde zij daarmee? Is er inmiddels zicht op, welke andere sectoren meer dan gewone interesse hebben in het magnesiumproject? Is het eventueel te starten project van de constructie van vliegtuigen op Eelde een serieuze optie? Ten slotte vroeg de heer De Haan of de minister in kan gaan op de effecten van de liberalisering van de energiemarkt op de mogelijkheid dat Aldel zijn productie in Delfzijl zal handhaven.

De heer Rabbae (GroenLinks) steunde de pogingen van de minister om op het gebied van duurzame productie en werkgelegenheid iets te maken van het betrokken gebied. De balans opmakend van de ontwikkelingen, maakte hij een splitsing tussen het "aluminiumcluster", dat geen problemen geeft, en het magnesiumdeel, dat problematisch wordt. De eerste reden is de milieufactor. Uit een aantal onderzoeken en uit uitlatingen van de plaatselijke bevolking blijkt bezorgdheid over de bodemdaling, het lozen van schadelijke stoffen in de Waddenzee en het verdampen van stoffen in de lucht. Hij pleitte in dit verband voor een MER.

De economische effecten van het magnesiumdeel geven geen rooskleurig beeld te zien. Uit onderzoek van de economische faculteit van de Rijksuniversiteit Groningen blijkt dat beschikbaarheid van energie en de economische verbondenheid met de auto-industrie belangrijke vestigingsfactoren zijn. Het eerste aspect is aanwezig, maar het tweede niet. Waar moet een dergelijk cluster zijn afzetgebied vinden? Volgens de heer Rabbae waren daarom de ambities teruggedraaid van
90.000 ton naar 15.000 ton. Wat is de economische levensvatbaarheid van het project? Moet niet, omdat de vooruitzichten rond het magnesiumcluster zo somber zijn geworden, de vraag worden gesteld of daarin nog middelen moeten worden geïnvesteerd? Dit alles nog afgezien van een overcapaciteit op wereldschaal aan magnesium. De heer Rabbae verwees naar een brief van gedeputeerde staten van Groningen, waaruit blijkt dat ook dat college een scheiding maakt tussen aluminium en magnesium.

De heer Van Walsem (D66) vroeg of de minister wil ingaan op de economische en milieuperspectieven voor het magnesiumcluster. Is de inzet van Corus dezelfde als destijds Hoogovens? Kan de minister iets zeggen over de sluitingsdatum van Aldel?

Het antwoord van de minister

De minister benadrukte dat uit de vierde rapportage blijkt dat zich zo langzamerhand een cluster van metaalbedrijven, zowel bestaande als toekomstige, aan het ontwikkelen is. Op het gebied van het magnesiumcluster is een aantal belangrijke stappen gemaakt. Er zijn diverse onderzoeken uitgevoerd. Inmiddels zijn Corus, Akzo-Nobel en Nedmag samen met de NOM in positieve zin bezig met het uitwerken van de terms of reference voor het opzetten van een ontwikkel-BV. Deze projectorganisatie zal zich in eerste instantie bezighouden met het verbreden van het industriële draagvlak voor de magnesiumplannen, en daarnaast de kansen verkennen van de bouw van een kleinschalige magnesiumproductie van 15.000 ton per jaar. De hoeveelheid chloor die daarbij vrijkomt, kan mogelijk in de regio worden verwerkt. Met betrekking tot de economische haalbaarheid benadrukte de minister dat de bedrijven verantwoordelijk zijn voor de afzet en/of de productie en niet de overheid. De bedrijven zullen aan het eind van de rit moeten beoordelen of de investering verantwoord is. Daarbij zullen de totale effecten duidelijk moeten zijn. De minister gaf aan dat de bedrijven mogelijk zullen besluiten tot een feasibilitystudie. Natuurlijk wordt een magnesiumfabriek alleen gebouwd als die rendabel te exploiteren valt. Op het moment dat er heldere plannen zijn over de bouw van een magnesiumfabriek en de omvang daarvan, zal daarover een MER worden opgesteld. De minister verwachtte daarbij geen problemen. Bij de huidige kleinschalige plannen voor magnesiumproductie is het ethyleen nog niet van economisch belang. Maar als wordt overgegaan tot uitbreiding, zullen wel alternatieven moeten worden ontwikkeld om het chloor te verwerken en dan komen ethyleen en de daarvoor bedoelde pijpleiding in zicht. De minister vond het verstandig hierbij een pas op de plaats te maken. Zij benadrukte dat de NOM alleen onder normale marktcondities mag participeren. Tegen de zomer zal op dit punt iets meer duidelijkheid bestaan, verwacht de minister. Zij onderstreepte echter dat een en ander afhankelijk is van de marktpartijen, die hun eigen tempo bepalen. Een kleine fabriek brengt minder risico's met zich mee. Op dit moment wordt gekeken naar de mogelijkheid van de afzet van chloor in de regio. De minister gaf aan dat een magnesiumproductiebedrijf altijd is opgebouwd uit parallelle units, zodat gefaseerd kan worden opgebouwd.

De minister zei dat RSP op het punt staat om te beginnen met een nieuwe fabriek. Tegelijkertijd technologie ontwikkelen, nieuwe producten marketen en een nieuwe fabriek opzetten vergt een grote inspanning. De druk uit de markt vraagt om vaart te zetten achter de bouw. RSP mikt op zo'n 100 werknemers in 2003, wat de minister zeer goed vond. FHS is inmiddels uitgegroeid tot een onderneming met zo'n
35 werknemers. Antheus is met diverse partijen in gesprek. Sommige daarvan zijn veelbelovend, en passen goed in de clustervorming.
De minister vond het woord "studie" voor het onderzoek van de wetenschapswinkel van de economische faculteit van de Rijksuniversiteit Groningen iets te zwaar. Er was volgens haar meer sprake van "met heel grote stappen gauw thuis". De bestaande magnesiumfabrieken staan alle bij de vindplaats van magnesiumzouten, en erg ver van automotiveclusters vandaan. Het interessante van Groningen is dat het zowel dicht bij de vindplaats als bij de automotiveclusters ligt. Niet vergeten mag worden dat het Groningse magnesium het allerzuiverste magnesium in de wereld is. De minister gaf aan dat magnesium in toenemende mate wordt toegepast. Zeker in de automotive industry is het qua gebruik verreweg het sterkst groeiende materiaal. Magnesium wordt verder in toenemende mate gebruikt in handholds en in apparaten met bewegende delen. Ten slotte wordt het toegepast als legeringselement in aluminium. De plannen van Forward Aircraft waren de minister bekend. Er moet nog een concreet businessplan worden opgesteld. Zij benadrukte dat van productiesteun noch van een gegarandeerde afname sprake kan zijn.

De verantwoordelijkheid voor het al of niet doorgaan ligt bij Aldel. De recente liberalisering, die in elk geval na 2006 een feit zal zijn, heeft de kans vergroot dat Aldel een energiecontract kan afsluiten waarvan de prijs concurrerend is met die voor buitenlandse concurrenten. Dat maakt het mogelijk na te denken over de voortzetting van de activiteiten na 2006.

De minister gaf aan dat in de inventarisatie van de eerste milieueffecten de effecten van een bodemdaling in kaart zijn gebracht. Vergroting van de magnesiumzoutwinning betekent in grote lijnen dat het effect van de bodemdaling in het huidige winningsgebied, dat ver buiten de Waddenzee ligt, in beperkte mate zal worden versterkt. Essentieel is dat dat gebeurt onder dezelfde omstandigheden, dus controleerbaar en zonder grote negatieve bijeffecten. In het huidige concessiegebied was volgens de minister sprake van een keurige schaderegeling, die in de praktijk goed blijkt te werken. Er mag van worden uitgegaan dat dit in de toekomst op dezelfde manier zal gebeuren. De minister zegde toe de commissie over het aspect van de bodemdaling een overzicht van de huidige situatie plus een prognose te laten toekomen. Over het LME-certificaat merkte zij op dat de procedure afhankelijk is van de eisen die LME stelt. LME bestaat uit leden van terminals die al zo'n certificaat bezitten. De eisen worden strenger, naarmate sprake is van een overschot aan havenfaciliteiten. Als er ruimte is, laat men nieuwe partijen toe. Het probleem is geweest dat er in de afgelopen periode geen ruimte was. Het zou mooi zijn als dat certificaat wordt verkregen, maar de activiteiten zijn er niet van afhankelijk. De inzet van Corus is dezelfde als die van het vroegere Hoogovens.

Nadere gedachtewisseling

Mevrouw Witteveen-Hevinga zou met belangstelling de noordelijke pers op dit punt volgen. Zij wachtte met veel belangstelling het overzicht en de prognose in verband met bodemdaling af. Welke problemen zijn er met de officiële erkenning van de Eemshaven als aluminiumhaven?

Mevrouw Snijder-Hazelhoff was benieuwd of voor de zomer duidelijkheid ontstaat over het opstarten van een kleinschalige magnesiumfabriek. Zij benadrukte dat de andere projecten niet mogen worden vergeten.

De heer Rabbae vond dat de Kamer het recht heeft, de minister op dit punt te blijven volgen en aan te spreken op beslissingen. Hij ging ervan uit dat de Kamer te horen krijgt wanneer het bedrag van 100 mln. geëffectueerd zal worden, zodat daarover van gedachten kan worden gewisseld. Hij dankte de minister voor de toezegging van de MER. Bij het aspect van bodemdaling ging het volgens hem niet in eerste instantie om het verlenen van schadevergoeding, maar om het voorkomen van bodemdaling.

De heer Van Walsem onderstreepte dat Aldel tot 2010 een bepaalde milieubelasting mag hebben. Maar als Aldel in 2006/2007 doordraait, moet worden bekeken of de afspraken worden nagekomen.

De minister was het eens met de uitspraak dat de andere projecten niet uit het oog mogen worden verloren. Het verkrijgen van het LME-certificaat is een kwestie van veel tijd vergend lobbyen. Over bodemdaling merkte zij op dat buiten het Waddenzeegebied het regime van de Mijnbouwwet geldt. Voor het gebied rond Veendam is een vergunning verstrekt; dat is niets nieuws. Als er meer gewonnen wordt, zijn er meer effecten te verwachten. Uiteraard zal de Kamer worden betrokken bij verdere besluitvorming over het bedrag van 100 mln. Het geld is gereserveerd. Aldel heeft in 1992 het convenant basismetaal en milieu ondertekend. In 1996 zijn aparte afspraken met VROM en Verkeer en Waterstaat gemaakt over de aanpak van de milieuaspecten, met het oog op de sluiting in 2006. De minister ging ervan uit dat, als Aldel de productie na 2006 wil voortzetten, de vergunningverlenende autoriteiten de afspraak opnieuw zullen moeten bezien. Aldel heeft overigens ook in 1999 het convenant benchmarking energie-efficiency getekend. Het bedrijf zal zo spoedig mogelijk, maar uiterlijk in 2012, tot de beste in de wereld behoren in energie-efficiency voor procesinstallaties.

De voorzitter van de commissie,

Biesheuvel

De griffier van de commissie,

Tielens-Tripels


1 Samenstelling:

Leden: Blaauw (VVD), Biesheuvel (CDA), voorzitter, Witteveen-Hevinga (PvdA), Leers (CDA), Voûte-Droste (VVD), ondervoorzitter, Van Zuijlen (PvdA), M.B. Vos (GroenLinks), Rabbae (GroenLinks), Marijnissen (SP), Hessing (VVD), Giskes (D66), Crone (PvdA), Van Dijke (RPF/GPV), Van Walsem (D66), Hofstra (VVD), Wagenaar (PvdA), De Boer (PvdA), Verburg (CDA), Stroeken (CDA), Ravestein (D66), Geluk (VVD), Van den Akker (CDA), Blok (VVD), Hindriks (PvdA)

Plv. leden: Snijder-Hazelhoff (VVD), Atsma (CDA), Kalsbeek (PvdA), Wijn (CDA), Klein Molekamp (VVD), Schoenmakers (PvdA), Van der Steenhoven (GroenLinks), Vendrik (GroenLinks), Poppe (SP), Kamp (VVD), Van den Berg (SGP), Kuijper (PvdA), Van Middelkoop (RPF/GPV), Schimmel (D66), Van Baalen (VVD), Herrebrugh (PvdA), Smits (PvdA), Schreijer-Pierik (CDA), Van der Hoeven (CDA), Bakker (D66), Van Beek (VVD), De Haan (CDA), Udo (VVD), Hamer (PvdA), Koenders (PvdA)

Copyright Tweede Kamer der Staten Generaal

reageer via disqus

Nieuwsbank op Twitter

Gratis persberichten ontvangen?

Registreer nu

Profiteer van het gratis Nieuwsbank persberichtenfilter

advertentie