Nieuwsbank

Schrijft, screent en verspreidt persberichten voor journalistiek, search en social media. Hét startpunt om uw nieuws wereldkundig te maken. Ook voor follow-ups, pitches en korte videoproducties.

SNS bank Prijs beste proefschrift KUB naar Dr. Bohnemeyer

Datum nieuwsfeit: 15-05-2000
Vindplaats van dit bericht
Bron: Razende Robot Reporter
Zoek soortgelijke berichten
Katholieke Universiteit Brabant


Dr. Jürgen Bohnemeyer
winnaar van verbluffend hoog niveau'

SNS bank Prijs voor beste proefschrift KUB

De SNS Bank bekroont jaarlijks het beste proefschrift op het gebied van mens- en maatschappijwetenschappen dat aan de Katholieke Universiteit Brabant wordt verdedigd, met een prijs van fl. 10.000,--.

De SNS bank (onderdeel van de SNS Reaal Groep*) is actief betrokken op veel terreinen in de samenleving, zo ook bij universiteit en onderwijs. De bank wil met deze prijs een brug slaan tussen wetenschappelijk onderzoek en de maatschappelijke relevantie daarvan.

De prijs voor 2000 is toegekend aan dr. Jürgen Bohnemeyer uit Nijmegen, die eind 1998 cum laude promoveerde aan de Katholieke Universiteit Brabant op het proefschrift Time relations in discourse: Evidence from a comparative approach Yukatek Maya'. Promotoren waren prof.dr. L.G.M. Noordman, hoogleraar Tekstwetenschap aan de KUB, prof.dr. S. Levinson, Max Planck Institut für Psycholinguïstik (MPI), Nijmegen en mw. prof. dr. Eve Danziger, University of Virginia at Charlottesville.

Promotor Noordman typeert het proefschrift van Bohnemeyer als van uitzonderlijke kwaliteit. Het theoretisch belang en de originaliteit van het promotie-onderzoek is groot. Het onderzoek is zeer deskundig en intellectueel bijzonder bekwaam uitgevoerd'.

Bohnemeyer (onderzoeker op het Max Planck Institut für Psycholinguïstik te Nijmegen) onderzocht de Maya taal die in Yukatan gesproken wordt. Deze taal heeft geen middelen om tijdsrelaties weer te geven. Wij kunnen zeggen: "Vlak nadat het nieuws over de overname van firma X bekend was gemaakt, stegen de koersen met 10%". De tijdsinformatie die wij uitdrukken in onze werkwoorden en in woorden zoals "voordat" en "nadat" kan in die Maya taal niet uitgedrukt worden in dit soort woorden. Die middelen zijn er niet.

Nu is het voor menselijke communicatie heel belangrijk om tijdsinformatie uit te kunnen drukken. We nemen altijd aan dat de uitdrukking van tijd universeel is voor alle talen, en dat dat eigen is aan de menselijke geest. Is Yukatek Maya dan zo speciaal? Moeten we veronderstellen dat Yukatek Maya een arme taal is en misschien zelfs dat het denkvermogen van Yukatek sprekers primitiever is dan van sprekers van andere talen? En moeten we concluderen dat het uitdrukken van tijd geen universele eigenschap is van de menselijke geest? In dat opzicht kan de bestudering van Yukatek Maya uitermate interessante inzichten opleveren voor onze kennis van de mens.


* de SNS Reaal Groep is een snelgroeiende bank-verzekeraar.
Bohnemeyer heeft zich diepgaand met deze vragen bezig gehouden en heeft daarbij gewerkt op drie heel verschillende gebieden van de taalwetenschap. Ten eerste heeft hij een uitputtende beschrijving gegeven van de grammatica van Yukatec Maya en met name van het werkwoord- systeem. Op zich zou dat onderzoek al genoeg zijn geweest voor een zeer goede dissertatie. Hij heeft laten zien dat Yukatek-sprekers tijdsinformatie niet expliciet kunnen uitdrukken, maar dat het werkwoordsysteem middelen heeft om dezelfde informatie op een minder expliciete wijze uit te drukken. Werkwoorden drukken bepaalde begrenzingen uit tussen gebeurtenissen die na elkaar verteld worden. De verwachting is dan dat Yukatan sprekers daar gebruik van maken.

Ten tweede heeft hij deze hypothese onderzocht in goed doordachte taalpsychologische experi- menten. Hij ging na of communicatie in het Yukatek Maya minder effectief was dan in het Duits. Hij liet Yukatek-sprekers en sprekers van het Duits taken uitvoeren waar tijdsrelaties kritisch waren. Het bleek dat beide groepen sprekers die taken even goed konden uitvoeren.

Ten derde heeft Bohnemeyer zich bezig gehouden met een van de meest fundamentele kwesties in de vergelijkende taalkunde: in hoeverre zijn bepaalde betekenisaspecten universeel voor alle mensen, dan wel specifiek voor bepaalde talen en in hoeverre zijn verschillen in talen een weerspie- geling van verschillen in denken? Zijn onderzoek geeft heldere antwoorden op deze vragen.

De gebieden die Bohnemeyer aldus bestrijkt zijn taaldescriptie, taalpsychologie en vergelijkende taaltheorie. De theorieën en onderzoeksmethoden in al deze gebieden zijn heel verschillend. Bohnemeyer heeft grote deskundigheid laten zien op al die gebieden. Wat nog belangrijker is: hij heeft inzichten in het ene gebied gebruikt om problemen in het andere gebied op te lossen. De combinatie van expertises op de verschillende gebieden van de taalwetenschap heeft geleid tot wetenschappelijk onderzoek van verbluffend hoog niveau.

Hoewel het onderzoek in eerste instantie zuiver wetenschappelijk is, heeft het ook onmiskenbaar maatschappelijke relevantie. Een taal als Yukatek, die bepaalde expressiemogelijkheden mist, kan gemakkelijk gezien worden als een meer primitieve taal. En hoe vaak zijn vooroordelen en stigmatiseringen niet verbonden met taalverschillen, zeker als het om minderheidstalen gaat? Die vooroordelen hebben dan niet alleen betrekking op de talen, maar - erger nog - ook op de sprekers ervan. Bohnemeyer heeft dergelijke vooroordelen definitief ontmaskerd.

De waardering van de dissertatie blijkt ook daaruit dat het proefschrift in 1999 de prijs voor beste taalkundige dissertatie kreeg van de Algemene Vereniging voor Taalwetenschap en de Nederlandse Vereniging voor Toegepaste Taalwetenschap. Ook heeft Bohnemeyer voor zijn dissertatie een studieprijs ontvangen van de Stichting Praemium Erasmianum. Deze prijs wordt jaarlijks uitgereikt aan maximaal vijf jonge onderzoekers die een buitengewone academische dissertatie hebben voltooid op het gebied van de humaniora.

De SNS bank Prijs wordt uitgereikt op maandag 15 mei in het stadhuis van Tilburg door burgemeester Stekelenburg. Nadere mededelingen daarover volgen.

Voor meer informatie: Voorlichting en Externe Betrekkingen KUB, Maurice Ackermans, tel. (013) 466 20 04.


11-04-2000 KUB

reageer via disqus

Nieuwsbank op Twitter

Gratis persberichten ontvangen?

Registreer nu

Profiteer van het gratis Nieuwsbank persberichtenfilter

advertentie