Nieuwsbank

Schrijft, screent en verspreidt persberichten voor journalistiek, search en social media. Hét startpunt om uw nieuws wereldkundig te maken. Ook voor follow-ups, pitches en korte videoproducties.

CDA: geknoei bij bouw Schiphol tunnel

Datum nieuwsfeit: 23-05-2000
Vindplaats van dit bericht
Bron: Razende Robot Reporter
Zoek soortgelijke berichten
CDA

CDA: Geknoei bij bouw Schiphol tunnel (230500)

De bouw van de schiphol tunnel heeft behalve het werk in de diepte ook tot ander ondergronds gedrag geleid. Dat is zon beetje de conclusie na eerst vele geruchten en nu concrete feiten over deze ranzige zaak. Los van het gesteggel over de formele gang van zaken en de terugbetaling van de veel te hoge winst, maakt deze affaire in ieder geval een ding duidelijk: en dat is dat de overheid nog steeds op haar tellen moet passen. Ook ten opzichte van haar eigen organisaties. Misschien juist wel: nóg meer op haar tellen passen want nieuwe ideeën over een op afstand staande overheid verdragen zich niet met ondoorzichtige structuren en elkaar winst toeschuivende partijen. En verdragen zich zeker niet met het verzinnen van rekeningen waar geen tegenprestaties tegenover staan.

Laat het bij voorbaat helder zijn: het CDA is van mening dat deze zaak, die al jaren loopt nu definitief tot klaarheid moet worden gebracht; juist omdat het de vertrouwensrelatie raakt van de overheid ten opzichte van de marktsector en beide door het in gang zijnde proces van rolwijziging (innovatieve aanbesteding/ PPS) nog meer dan voorheen op elkaar aangewezen zullen zijn.

Het raakt bovendien ook de vertrouwensrelatie met de Nederlandse Spoorwegen en haar vroegere taakorganisaties. Ook een relatie die onderhevig is aan veranderingen en juist daarom meer dan ooit gebaseerd moet zijn op vertrouwen en integriteit. Vertrouwen en integriteit die nu schade hebben opgelopen. Schade die met terugbetaling alleen niet makkelijk te herstellen is. Want waarom is het door de NS opgestelde KPMG-rapport zolang onder tafel gehouden en deed (en doet) de NS het voorkomen dat er niets aan de hand was en volgens haar nog steeds niet is. Het nu gepubliceerde KPMG rapport staat vol met harde feiten die op zijn zachtst gezegd ranzig zijn en voor de NS reden zou moeten zijn om zich dood te generen. In plaats daarvan zoekt men de confrontatie en probeert men zich vrij te pleiten met de stelling dat er dan misschien wel het een en ander mis was maar dat dit onbetamelijke gedrag niet de relatie opdrachtgever/bouwer heeft benadeeld. Het is alsof ik iemand, die 1000 gulden heeft gejat uit de portemonnee van zijn grootmoeder, hoor verklaren dat hij haar niet benadeeld heeft omdat het toch in de familie blijft.

De Schipholtunnel
Dat brengt mij tot een aantal inhoudelijke opmerkingen over de gang van zaken :

- Op de eerste plaats stel ik vast dat het hier een zaak betreft die al een groot aantal jaren loopt. Waarover ook al in het verleden de nodige geruchten betstonden. En die eerst een klokkenluider de kop moest kosten. Al met al heeft het wel zeer lang geduurd voordat enige duidelijkheid is ontstaan. Ik zeg met nadruk enige duidelijkheid omdat er bij ons nog vele vragen bestaan. Zo is slechts de helft nu onderzocht, nl. het KSS deel; de andere helft(1) het KSZ deel waar ook Stukton, HBW en Ballast Nedam in zitten zou ook nader moeten worden onderzocht. Want valt met zekerheid uit te sluiten dat het hier niet slechts om het topje van de ijsberg gaat?


- Vragen ook, hoe het nu precies zit met de controle van deze projecten door het Ministerie zelf. In het begin van de jaren 90 was de NS nog een volledig Staatsbedrijf. NS zat daarbij in een dubbele rol namelijk als opdrachtgever en als bouwer. Hoe verliep toen de controle? Ondanks de antwoorden op mijn schriftelijke vragen kan ik mij niet aan de indruk onttrekken dat er op dit punt bij V&W toch van een zekere onnozelheid sprake was.
Ik ging er vanuit dat de NS (Strukton) steeds nauwkeurig aan de bouwteamovereenkomst de hand zou houden, schrijft de minister aan de NS. De NS en haar dochter Stukton werden kennelijk wel erg op de mooie blauwe ogen geloofd. Was er eigenlijk wel rechtstreeks, onafhankelijke controle door het ministerie. Waren er wel voldoende ijkpunten ingebouwd? Het rapport van de Algemene Rekenkamer vorig jaar over het projectenbeheer bij het Ministerie van Ven W was over de controlemechanismen bepaald niet te spreken. Wij zouden in ieder geval graag horen welke lessen de minister uit deze zaak trekt zodat we niet meer bij elk project of tunnel moeten vrezen dat het Rijk een oor aangenaaid wordt. Worden nu ook andere projecten onderzocht. Zou het niet voor de hand liggen dit en andere projecten aan een nader onderzoek door de Algemene Rekenkamer te onderwerpen?
Vragen over het Rapport van KPMG

- De minister komt in ieder geval in deze zaak tot een heldere en stevige conclusie, die wij voor de volle 100% delen. De overmatige winst die de bouwcombinatie heeft genoten, en waar de NS van wist of op zijn minst van kon weten, moet worden terugbetaald. Op dat punt wensen wij geen geschipper of verdere deals, maar gewoon straight en rechtstreeks een terugbetaling. De bouwcombinatie heeft tegen de afspraken in meer winst genomen dan mocht, zich de efficiency voordelen toegeëigend en alle inkoopkortingen in eigen zak gestoken, terwijl partijen juist waren uitgezocht voor dit project vanwege hun grote bekendheid en ervaring. Daarom ook was er de afspraak tot winstmaximering en waren partijen bereid om - zo staat letterlijk in de bouwteamovereenkomst de bij hen aanwezige kennis en bekwaamheden zonder vergoeding van kosten (dus: gratis) ter beschikking te stellen. Dit gold ook de kennis en bekwaamheden op organisatorisch en handelsgebied, met name ten aanzien van de aankoop van materialen (artikel 2.1 a van de overeenkomst). Hoe de NS dan in haar persbericht durft te beweren dat KSS de eventuele efficiency- en inkoopvoordelen zelf mocht behouden is mij een raadsel. Daarom delen wij de opstelling van de minister dat alles moet worden terugbetaald. Het gaat hier om prijsvoordelen die het Rijk en daarmee de samenleving onthouden zijn en dus terug moeten. Sterker nog: wat ons betreft zou de terugbetaling nog groter moeten zijn omdat ook de afspraken over opslag voor algemene kosten (max. 7,4%) met de voeten zijn getreden. Ook deze zijn ruim verhoogd. Ik neem toch aan dat ook op dit punt de minister de zaak niet laat lopen?

De NS kan en mag zich daarbij niet verschuilen achter de opmerking dat er geen eenduidige juridische interpretatie van een bouwteam overeenkomst bestond. Strukton was en is een volle 100% dochter van de NS. NS was betrokken bij de vaststelling van de aannemingssom. Men zat in het bouwteam en was budgetverantwoordelijk en de projectadministrateur van de NS was op de hoogte van de gefingeerde facturen die bedoeld waren om de winsten te verschuiven. Dat deze extra facturen niet doorbelast zijn, zegt mij niets. Daarnaast benoemde de NS een projectdirecteur die, overigens via de bouwcombinatie privé aankopen liet betalen. Bovendien is het automatisme, waar de NS op doelt, dat efficiency en inkoopvoordelen door KSS zelf konden worden behouden niet steekhoudend. Expliciet was aangegeven dat Stukton en HBW hun expertise en ervaring op dit punt juist gratis aan de overheid ter beschikking zouden stellen. En zoals ik al opgemerkt heb is de stellingname dat de gefingeerde facturen de overheid niet benadeeld hebben echte kletskoek.

Daarom is terugbetaling op zijn plaats. Maar met de terugbetaling is wat ons betreft de kous niet af en mogen we zeker niet over gaan tot business as usual. Daarvoor zijn de feiten - die duiden op een structureel bedorven - mentaliteit te ernstig. Zo hebben wij het ons toegestuurde rapport van KPMG dat in opdracht van de NS zelf werd opgesteld en dat de zaak volgens de NS vrijpleit eens voorgelegd aan het bekende bedrijfsrecherchebureau Hoffmann, bij velen bekend. Ook deze doorgewinterde fraude-expert blijft zitten met vele vragen die wat ons het CDA betreft in ieder geval uiteindelijk neerkomen op de centrale vraag: waarom moest en kon deze trukendoos zover open. Wat was het motief om te schuiven met winsten, een in onze ogen ordinaire wegpoetsactie om te zorgen dat de winst moeilijk in de boeken terug te vinden zou zijn. En waarom ging men er van uit en kon men ervan uitgaan dat de overheid zo onnozel was en dat deze gemakkelijk om de tuin te leiden was.
Daar zouden nog vele vragen of conclusies aan toe te voegen zijn, bijvoorbeeld de vraag wat de NS nu doet om dit soort praktijken in de toekomst te voorkomen. Ik heb er al op gewezen dat wij het onbegrijpelijk vinden dat NS de feiten blijft vergoelijken. Alleen al het bestaan van een zwarte kas, waar plots alle gegevens over zijn verdwenen, is toch iets dat je eerder bij een louche winkeltje zou verwachten dan bij een zon grote organisatie. Het op eigen initiatief opgestelde onderzoek oordeelt binnen de beperktheid van de opzet op deze punten dan ook spijkerhard. Wij verwachten van de minister dat zij de NS op dit punt tot de orde roept. En afhankelijk van de verdere verloop van deze zaak en het verdere onderzoek willen wij bezien of het niet gewenst zou zijn Strukton en HBW voor enige tijd van overheidsprojecten uit te sluiten.

Maar ook voor wat betreft de gang van zaken bij het Ministerie zelf is er aanleiding tot herbezinning. Bijvoorbeeld over de besluitvorming rond de aanbesteding. Hoe kan het dat tot onderhandse aanbesteding werd besloten, waarbij ook nog eens het project in 65 deelprojecten werd opgeknipt om Europese regelgeving op dit punt te ontduiken. Is dat normaal? En hoe heeft het ministerie gehandeld bij andere NS/ Strukton projecten. En tenslotte stel ik ook de Minister de vraag waarom het KPMG rapport zolang geheim is gehouden?

Kortom: een ranzig dossier dat een vieze bijsmaak achter laat. Een bijsmaak die misschien wel eens aanzienlijk structureler van aard zou kunnen zijn dan we allemaal zouden verwachten. Daarom is grote alertheid op zijn plaats.

Woordvoerder: Gerd Leers

1) 1 Slechts een deel van de werkzaamheden werd uitgevoerd door KSS. Hier heeft zich het onderzoek vooral opgericht. Daarnaast waren ook andere bouwers (bijv. Ballast Nedam) bij het project betrokken, verzameld in de KSZ. Ook deze bouwers worden genomend als ontvangende partij.

reageer via disqus

Nieuwsbank op Twitter

Gratis persberichten ontvangen?

Registreer nu

Profiteer van het gratis Nieuwsbank persberichtenfilter

advertentie