Nieuwsbank

Schrijft, screent en verspreidt persberichten voor journalistiek, search en social media. Hét startpunt om uw nieuws wereldkundig te maken. Ook voor follow-ups, pitches en korte videoproducties.

Brief BUZA over actuele situatie in Iran

Datum nieuwsfeit: 24-05-2000
Vindplaats van dit bericht
Bron: Razende Robot Reporter
Zoek soortgelijke berichten
Tweede Kamer der Staten Generaal

Brief BUZA actuele situatie in iran

Gemaakt: 30-5-2000 tijd: 16:31


2

Aan de Voorzitter van de vaste commissie voor Buitenlandse Zaken


24 mei 2000

In gevolge het verzoek van Uw Commissie d.d. 5 april en 23 mei jl. licht ik u hierbij in over de stand van zaken in Iran, alsmede over mijn aanstaande bezoek aan Teheran.

Recente ontwikkelingen in Iran

De parlementsverkiezingen van 18 februari jl. zijn, binnen de beperkingen die het Iraanse bestel oplegt, vrij en eerlijk verlopen. In de eerste ronde hebben meer dan 30 miljoen Iraniërs (ruim 70% van de kiesgerechtigden, waarvan 65% jonger is dan 30 jaar) hun stem uitgebracht.

De ballotage van kandidaten door de Raad van Hoeders kon worden aangemerkt als voornaamste inbreuk op het democratisch verloop van de verkiezingen. Vooraanstaande progressieve kandidaten als Abdollah Nouri en ex-burgemeester Karbashi werden uitgesloten van deelname, evenals kandidaten die de grondbeginselen van de Islamitische Republiek naar de mening van de Raad in onvoldoende mate onderschreven. Tevens bestond er gerede twijfel over de zorgvuldigheid waarmee de stemmen in het district Teheran zijn geteld omdat de Raad van Hoeders in een aantal kiesdistricten de uitgebrachte stemmen ongeldig verklaarde ten gunste van conservatieve kandidaten.

Evenwel heeft Geestelijk Leider Khamenei zeer recent de Raad opdracht gegeven de hertelling van stemmen te staken en de verkiezingsuitslag in grote lijnen goed te keuren. Onvoorziene omstandigheden voorbehouden, worden a.s. zaterdag 27 mei 241 van de 290 parlementsleden geïnstalleerd waarvan naar verwachting totaal ruim driekwart het hervormingsbeleid van Khatami steunt.

De grote overwinnaar van deze parlementsverkiezingen werd het Islamic Iran Participation Front met meer dan 65% van de uitgebrachte stemmen. Deze beweging is een van de achttien hervormingsgezinde politieke groeperingen en wordt aangevoerd door Mohammed Reza Khatami, de broer van de president.

De eclatante overwinning voor de hervormingsgezinden -voor de derde opeenvolgende keer, na de presidentsverkiezingen in 1997 en de gemeenteraadsverkiezingen van vorig jaar- vormen een steun in de rug voor het beleid van president Khatami. Hieruit kan echter niet zonder meer de conclusie worden getrokken dat het Iraanse beleid binnenkort ingrijpende veranderingen zal ondergaan.

De hervormingsbeweging heeft nog geen uitgewerkt politiek programma van hervormingen dat op brede steun kan rekenen. Veel nieuwe parlementsleden zijn in feite onafhankelijk en denken verschillend over de richting van en de snelheid waarmee de hervormingen moeten worden doorgevoerd. Het is daarom niet ondenkbeeldig dat de beweging die Khatami tot nu toe heeft gesteund zich in allerlei facties gaat opsplitsen.

De uitslag van de verkiezingen betekent niet dat aan de huidige machtsstrijd in Iran een einde is gekomen. Het hervormingsproces in Iran blijft schoksgewijs verlopen. De conservatieven lijken zich niet zonder meer neer te leggen bij hun verkiezingsnederlaag en hebben onlangs kennelijk een tegenoffensief ingezet tegen verdergaande veranderingen van het Iraanse bestel. Zo werd de onder Khatami gegroeide persvrijheid de afgelopen maanden in grote mate aan banden gelegd met de aanvaarding van de perswet, waarvan de parlementaire behandeling vorig jaar zomer leidde tot grote studentendemonstraties. Deze wet bepaalt dat journalisten persoonlijk verantwoordelijk worden gehouden voor de artikelen die zij publiceren, alsmede dat publicaties niet kunnen verschijnen zonder toestemming van de politie en de rechterlijke autoriteiten. Bovendien kan een dagblad na een opgelegd verschijningsverbod niet onder een nieuwe naam opnieuw uitkomen. Vrijwel direct na de aanvaarding van deze wet werden veertien progressieve dagbladen gesloten en werd een aantal journalisten en uitgevers gearresteerd op grond van vermeende belediging van de islam. Inmiddels zijn alle negentien belangrijke progressieve bladen verboden.

Cultuurminister Mohajerani, een van de architecten van Khatami's hervormingsbeleid, die volgens persberichten zijn aftreden zou hebben aangekondigd, heeft tijdens een recent bezoek aan Koeweit verklaard er op te vertrouwen dat een aanzienlijk aantal verboden dagbladen binnenkort weer zal verschijnen.

Kort geleden werd een moordaanslag gepleegd op Said Hajjarian, steun en toeverlaat van Khatami en uitgever van het liberale dagblad 'Sobh-e Emrouz'.

De processen tegen de verantwoordelijken voor de inval in de studentenverblijven vorig jaar zomer en het onderzoek naar de daders van de moord op een vijftal schrijvers en intellectuelen eind 1998 zijn nog niet afgerond.

Vier van de gearresteerde studentenleiders hebben gratie verkregen van de Geestelijk Leider en zijn veroordeeld tot gevangenisstraffen van vijftien jaar.

Het proces tegen de dertien joden is 13 april in Shiraz achter gesloten deuren begonnen ondanks eerdere verzekeringen van officiële Iraanse zijde dat het proces openbaar zou zijn. Nederland heeft rechtstreeks en in verband van de Europese Unie er bij Iran op aangedrongen dat geen doodvonnissen zouden worden uitgesproken, en dat het proces openbaar zou zijn en in overeenstemming met de internationale beginselen van procesrecht diende plaats te vinden. Nederland is als enige EU-lidstaat, middels een eigen vertegenwoordiger, aanwezig geweest bij het gerechtsgebouw in Shiraz in de periode van de zittingen teneinde de zorg van de internationale gemeenschap te demonstreren en zoveel mogelijk informatie te verkrijgen.

In de context van de nu vaststaande verkiezingsoverwinning van hervormingsgezinden is mijn bezoek erop gericht, zowel aan leden van de Iraanse regering als aan leiders van de hervormingsgezinden mijn grote bezorgdheid over te brengen over de recente ontwikkelingen. Het proces tegen de dertien joden staat daarbij voor mij hoog op de agenda. Daarnaast zal ik de in Nederland bestaande vragen over de mensenrechtensituatie, het Iraanse defensiebeleid, Teherans beleid inzake terrorisme en de Iraanse opstelling t.a.v. het Midden-Oosten vredesproces indringend aan de orde stellen.

De Minister van Buitenlandse Zaken,

J.J. van Aartsen

Tweede Kamer der Staten Generaal

reageer via disqus

Nieuwsbank op Twitter

Gratis persberichten ontvangen?

Registreer nu

Profiteer van het gratis Nieuwsbank persberichtenfilter

advertentie