Nieuwsbank

Schrijft, screent en verspreidt persberichten voor journalistiek, search en social media. Hét startpunt om uw nieuws wereldkundig te maken. Ook voor follow-ups, pitches en korte videoproducties.

Bijdrage PvdA overleg minderjarige asielzoekers

Datum nieuwsfeit: 30-05-2000
Vindplaats van dit bericht
Bron: Razende Robot Reporter
Zoek soortgelijke berichten
Partij van de Arbeid

Den Haag, 29 mei 2000

 

BIJDRAGE VAN NEBAHAT ALBAYRAK (PVDA) AAN HET NOTAOVERLEG OVER ALLEENSTAANDE MINDERJARIGE ASIELZOEKERS (AMA'S)

Politiek is keuzes maken. En wij hebben er als fatsoenlijk en geciviliseerd land voor gekozen om minderjarigen die nergens anders naar toe kunnen in Nederland te beschermen en een toekomst te bieden. Sinds 1992 doen wij dat officieel. Niet iedereen komt voor die bescherming in aanmerking. Alleen als is aangetoond dat je nergens anders naar toe kunt, mag je in Nederland blijven. En zo hoort dat, want het belang van het kind is gebaat met een zo spoedig mogelijke hereniging met de vertrouwde omgeving en personen. Maar het gaat fout, of misschien is de voltooide tijd hier meer op zijn plaats: het is fout gelopen: er komen absoluut en relatief steeds meer onbegeleide minderjarigen naar Nederland, niemand gaat terug en verblijf en integratie in Nederland verlopen niet zonder problemen. Wij bespreken vandaag een nota waar de Kamer lang op heeft moeten wachten. De verwachtingen zijn erg hoog. Terecht, want deze nota is gepresenteerd als 'de dijk die het tij moet keren', maar reddingsboeien voor hen die zich al in het kolkende water bevinden zijn niet te bekennen. Een gemiste kans, die in dit debat enigszins recht kan worden gezet. Daarom zal ik naast opmerkingen over de broodnodige maatregelen inzake toelating en terugkeer, ook stilstaan bij opvang, voogdij en integratie.

Ik begin met het meest pregnante probleem: de evidente misbruik van de AMA-procedure door meerderjarigen. Om meerdere redenen kan de regering op steun van de PvdA-fractie rekenen als het gaat om de bestrijding hiervan. Allereerst vanwege het feit dat er sprake is van fraude, waardoor niet alleen meerderjarigen onterecht bescherming vinden in Nederland maar waar ook nog eens een aanzuigende werking van uit gaat. Het aantal binnenkomende AMA's in Nederland is tussen 1997 en 1999 verdubbeld. In combinatie met het gegeven dat niemand teruggaat betekent dit dus ook dat opvang, voogdij en begeleiding onnodig onder druk zijn komen te staan. Het zal nogal wat schelen als we nu eens eindelijk orde op zaken stellen: de schatting is dat ruim één derde van alle aanvragers door de zeef zullen vallen, nog concreter: van de 5547 AMA's in 1999 hadden er dus ongeveer 1850 geweigerd kunnen worden alleen al op grond van het meerderjarigheidsonderzoek. Nogal substantieel dus.

Een andere belangrijke is de reden dat in de groeiende aantallen door sommigen een aanleiding wordt gezien om te knagen aan het niveau van bescherming van minderjarigen. Dat dus het principe van de internationaal erkende bescherming van minderjarigen ter discussie wordt gesteld. Dat betreuren wij, en vragen de regering er alles aan te doen om de vervuiling van de AMA-procedure ongedaan te maken. En vandaar onze steun voor:


- leeftijdonderzoek direct bij binnenkomst, standaard bij twijfel;

- omkering bewijslast bij het leeftijdsonderzoek, nodig om het ook echt effect te laten hebben;


- nader verhoor in de asielcentra (AC's). Achterliggende gedachte is dat reeds in het eerste stadium de vluchtelingen en niet-vluchtelingen van elkaar te scheiden. Maar procedurele waarborgen voor de behandeling van een minderjarige zijn niet uit de lucht komen vallen. Deze waarborgen zijn gebaseerd op UNHCR-richtlijnen en een resolutie van de Raad van de Europese Unie. De AC's zijn niet ingericht voor het horen van minderjarigen. De ambtenaren die deze verhoren afnemen moeten hiervoor speciaal getraind gaan worden. De notitie spreekt van noodzakelijke investeringen in organisatie en mankracht die de nodige tijd zullen vergen. Ik zet vraagtekens bij de noodzaak om minderjarigen op dit punt gelijk te stellen met meerderjarige asielzoekers, maar wil me graag laten overtuigen door de staatssecretaris als het gaat om het invoeren van deze maatregel zonder af te doen aan de waarborgen;


- datzelfde geldt voor het horen van kinderen jonger dan 12 jaar. Kan in het belang van het kind zijn;


- preventie door middel van reboarding check in de herkomstlanden en het bestrijden van mensenhandel en -smokkel;


- Dublinclaims, nu ook bij minderjarigen. Dit punt is niet nieuw en reeds in het najaar ingevoerd. Kan de regering inmiddels een overzicht geven van wat dit heeft betekend; zijn er claims gelegd en zijn er minderjarigen op deze basis teruggestuurd?


- de grens van 18 jaar zal strikter gehandhaafd worden, hier kom ik straks op terug;


- jaarlijks zal worden herbeoordeeld of de minderjarige in aanmerking komt voor verlenging van de vergunning tijdelijk verblijf (VTV).
Met de bestrijding van misbruik alleen is het probleem niet opgelost. Zoals ik al opmerkte is het huidige beleid terecht dat alleen die jongeren mogen blijven waarvoor geen opvang in het herkomstland is. Maar onderzoek naar de aanwezigheid van opvang vindt nauwelijks plaats. Terugkeer is misschien niet makkelijk, maar ook niet onmogelijk. Het is bijzonder jammer dat de regering hier kansen heeft laten liggen. In een land als Zweden zien we dat door samenwerking met onder andere het Internationale Rode Kruis werk wordt gemaakt van het onderzoek naar opvang in het herkomstland en de terugkeer. Het is om onbegrijpelijke redenen een automatisme geworden dat een ieder die zegt minderjarig te zijn in de AMA-procedure komt en daarmee feitelijk in Nederland blijft. Aan de definitie van wat opvang precies is kan het niet liggen: het is internationaal geaccepteerd dat dat niet alleen ouders en broers en zussen zijn, maar ook ooms tantes, neven nichten, buren, dorpsgenoten, stammen, clans of (particuliere) welzijnsinstellingen. Op dit punt komt de regering in de nota helaas niet met voorstellen die ons ervan overtuigen dat nu wel werk gemaakt zal gaan worden van de terugkeer. Ik vraag de regering dan ook om op korte termijn te komen met uitgewerkte voorstellen inzake de terugkeer. Dit is des te belangrijker nu de regering kiest voor een differentiatie in opvang en begeleiding tussen minderjarigen die wel (permanent) mogen blijven en minderjarigen die voorbereid dienen te worden op vertrek. Dit kan alleen als terugkeer daadwerkelijk mogelijk wordt gemaakt. Dus ik zeg: volle kracht vooruit als het gaat om de bestrijding van leeftijdsmisbruik en preventie en stuur terug wie terug kan, dus maak eindelijk werk van het onderzoek naar opvang. Als we op deze twee punten slagen, schieten we een heel eind op.

Maar de regering wil nog verder gaan door het begrip 'je zelfstandig kunnen handhaven' te introduceren. In plaats van de vraag of er wel of geen opvang in het herkomstland is, komt nu centraal te staan de vraag of een minderjarige zich zelfstandig kan handhaven in dat land. Als je uit een land komt waarvan wij hebben gezegd dat minderjarigen zich daar zelfstandig kunnen handhaven, dan kun je terug zonder dat de vraag over de opvang aldaar aan de orde is. Pas als je komt uit een land waar naar ons oordeel minderjarigen zich niet zelfstandig kunnen handhaven, gaan we kijken of er opvang in het herkomstland is. Als er geen opvang gevonden wordt, dan mag je hier blijven en krijg je een VTV tot je 18de jaar. Dit bedoel ik nou met knagen aan het beschermingsniveau van minderjarigen. En ik geloof dat de staatssecretaris mij nog een keer moet uitleggen waarom we dat zouden moeten willen. Want:


- via ambtsberichten moeten wij een oordeel geven over de positie van minderjarigen in verschillende landen. Kunnen wij dat? Over ambtsberichten is altijd wel veel te doen, maar zeker daar waar het minderjarigen betreft zal extra zorgvuldig gekeken moeten worden of de informatie klopt. Als daarover twijfel bestaat, is het nauwelijks mogelijk om vanuit Den Haag de waarheid te achterhalen en zullen we dus moeten afgaan op berichten van organisaties die wel zicht hebben op de lokale situatie. De debatten die hierover zullen gaan plaatsvinden, zullen in de beeldvorming een negatieve uitwerking hebben op het gehele asiel- en vreemdelingenbeleid;

- bovendien zal dan een oordeel worden geveld over een land en spelen de specifieke omstandigheden van een individueel kind geen rol meer, zoals bijvoorbeeld een geestelijke handicap;


- verder is volstrekt onduidelijk wat de status van jongeren zal zijn die op deze grond worden geweigerd. Onder de huidige omstandigheden komt het erop neer dat zij geen VTV krijgen, maar Nederland ook niet verlaten en dus onder voogdij zullen staan.

Wat in feite gebeurt, is dat er een tweede status voor minderjarigen in het leven wordt geroepen, daar waar we met de nieuwe Vreemdelingenwet (nw VW) er alles aan gedaan hebben om één status te creëren voor alle statushouders.

Kortom, naar onze stellige verwachting zullen de restrictieve maatregelen waar we mee akkoord gaan de problemen voor een belangrijk deel oplossen. Als we dat voor elkaar hebben, hebben we verder geen groter probleem dan andere landen. De noodzaak voor de introductie van een vage en politiek lastige noviteit ontbreekt dan ook duidelijk. Waarvoor zouden we het willen doen; wat is het netto effect en de toegevoegde waarde boven op alle andere maatregelen?


- Er zullen meer minderjarigen worden afgewezen, maar er zullen er niet meer gaan vertrekken (internationale realiteit).


- Het signaal naar buiten zal niet zo sterk zijn als het signaal dat kan uitgaan van een effectieve bestrijding van de misbruik.

- De ambtsberichten zullen weer een andere vorm van misbruik in de hand werken, namelijk het liegen over het land van herkomst. Dat gebeurt nu op zeer beperkte schaal omdat er geen concreet belang is. Met een oordeel in ambtsberichten komt dat belang er duidelijk wel.


- De politiek en de rechterlijke macht zullen moeten gaan oordelen over die ambtsberichten. Dat is niet nieuw maar wat wel nieuw is dat het nu om minderjarigen gaat die in lange procedures in de marges van onze samenleving zichtbaar zullen gaan bestaan.


- Doorprocedeergedrag wordt uitgelokt.

Geen winst, wel veel risico's. Wij vragen de regering om af te zien van het terugsturen van minderjarigen waarvoor in de landen van herkomst geen opvang is.

Minderjarigen en vluchtelingschap

De verlening van vluchtelingenstatussen aan minderjarigen loopt de laatste jaren terug. Opvallend is dat het aantal AMA's is gestegen dat afkomstig uit de landen waaruit wij vluchtelingen krijgen: Angola, Afghanistan, Sierra Leone. Ook hieruit blijkt de gemakszucht bij de omgang met de AMA-status: minderjarigen die eigenlijk erkend hadden moeten worden als vluchteling, komen onterecht vaak in de AMA-procedure terecht, met consequenties voor de statistieken. Kan de regering aangeven, nu er een strikte waterscheiding komt tussen minderjarigen die vluchteling zijn en zij die dat niet zijn, hoe gewaarborgd wordt dat in de asielprocedure rekening wordt gehouden met het asielrelaas van minderjarigen opdat vluchtelingen onder hen niet afhankelijk worden gemaakt van het verkrijgen van de minderjarigenbescherming (ambtshalve op reguliere gronden; nw VW)

Opvang en voogdij en integratie

Een belangrijke verbetering vinden wij het voorstel van de regering om onderscheid te gaan maken tussen kinderen die in Nederland zullen blijven en kinderen die weg zullen moeten. Daarmee doel ik op het onderscheid tussen de zogeheten basisvariant en de verblijfsvariant. Als principe is dit in orde, maar hier lopen wij tegen het probleem aan dat er geen sprake is van een concrete uitwerking. Dit roept vele vragen op waarop de regering geen antwoord heeft. Onbegrijpelijk, want sinds december vorig jaar liggen er twee heldere rapporten van de Inspectie Jeugdhulpverlening die handvaten geven voor deze uitwerking. De regering heeft ons lang op deze nota laten wachten, onder andere omdat de afronding van deze twee onderzoeken zo relevant was voor het evenwicht in deze nota. Wij vragen de regering om de kamer zo spoedig mogelijk, maar uiterlijk in het najaar, deze uitwerking wel gereed te hebben. Denkbaar is dat er gedurende de zomermaanden een 'pilot' wordt uitgewerkt en ingevoerd. Naar mening van de PvdA-fractie dienen de aanbevelingen uit de eerder door mij genoemde rapporten daarbij als uitgangspunt genomen te worden:


- toelating, voogdij en opvang worden te geïsoleerd beschouwd, Er is onvoldoende transparantie in beleid, verantwoordelijkheid en maatregelen. Samenhang is naar onze mening alleen te verkrijgen door regie. De voorliggende nota voorziet daar niet in;


- functionele en organisatorische scheiding tussen voogdij/plaatsing aan de ene kant en de vervolgopvang aan de andere kant;


- investeren in kwaliteitsverbetering van zowel de eerste als de vervolgopvang;


- regelgeving voor de vervolgopvang waarin eisen worden gesteld aan beschikbaarheid en kwaliteit.

Niet alle minderjarigen hebben problemen maar de problemen die er zijn, zijn ernstig en vormen een regelrechte drempel voor een succesvolle integratie. Ik vraag u in de verdere uitwerking van het nieuwe beleid, aandacht te geven aan de vele geluiden uit de samenleving.

Specifieke aandacht voor de volgende problemen


- Wijze van opvang en hulpverlening aan meisjes, met name West-Afrikaanse meisjes die slachtoffer zijn geworden van vrouwenhandel. Ons voorstel is om een speciale eenheid in het leven te roepen om deze meisjes op te vangen, te 'deprogrammeren' en te begeleiden. Ook zal terugkeer een optie voor hen moeten zijn. Graag een reactie.


- Enorme groei van het aantal kindgezinnen dat naar Nederland komt: minderjarige broertjes en zusjes die samen naar Nederland zijn gekomen. Het nieuwe beleid kan bijvoorbeeld gaan betekenen dat indien de oudste 18 jaar wordt en nog geen drie jaar in Nederland is, hij zijn jongere broertjes en zusjes achter moet laten. Dit kan toch niet de bedoeling zijn? Heeft de regering al nagedacht over knelpunten van deze aard en wat is de reactie op dit concrete voorbeeld?


- Een ander probleem betreft het onderwijs aan AMA's en dan met name het feit dat de lange duur van schoolvakanties als problematisch wordt ervaren. Er zijn nu goede ervaringen met zomerscholen waar les wordt geven door studenten van lerarenopleidingen. Zo snel mogelijk toepassen want de problemen zijn enorm en de winst kan groot zijn. Onderzoek en graag nog voor deze zomer, vóór het notaoverleg over onderwijs op 19 juni as. Dan spijkers met koppen slaan.


- De 18+problematiek is de verzamelnaam voor veel problemen, met name wat betreft onderwijs aan en arbeidsmarkt van jongeren die na het bereiken van de leeftijd van 18 jaar geen begeleiding meer hebben. Is de regering bereid te onderzoeken of de begeleiding van deze jongeren ook in het volwassenentraject kan worden doorgetrokken?


- Zo'n 5 % van de AMA's hebben indringende problemen: onhandelbaar en agressief. Een groeiende groep staat onder toezicht. Van degenen die in een AC zijn geplaatst, blijkt dit percentage zelfs 10% te zijn. Hoe gaat de regering met deze groep om? Speciale aandacht is gerechtvaardigd.
Tot slot


- Snelle duidelijkheid over blijven of teruggaan is van essentieel belang voor een evenwichtige ontwikkeling van minderjarigen. Er zijn geen garanties in de nota dat toegelaten minderjarigen niet langer dan één jaar in onzekerheid zullen zijn.


- Het nieuwe beleid richt zich terecht op een andere behandeling van 16-18 jarigen die op enig moment Nederland zullen moeten gaan verlaten.

- Waarom kiest de regering er niet voor om ook de groep van wie we zeggen dat voor hen een toekomst in Nederland is weggelegd, anders te behandelen zodat ze onvoorwaardelijk kunnen integreren? Door bijvoorbeeld te zeggen dat een ieder die aangetoond jonger dan 16 jaar is en binnen een jaar geen uitzicht krijgt op terugkeer, onvoorwaardelijk zal worden toegelaten tot Nederland waarna alle betrokkenen hun energie kunnen inzetten op het voorbereiden van deze kinderen op een evenwichtig bestaan in Nederland? Is de regering bereid om deze consequente benadering van de AMA-problematiek op ons voorstel alsnog te overwegen?

reageer via disqus

Nieuwsbank op Twitter

Gratis persberichten ontvangen?

Registreer nu

Profiteer van het gratis Nieuwsbank persberichtenfilter

advertentie