Nieuwsbank

Schrijft, screent en verspreidt persberichten voor journalistiek, search en social media. Hét startpunt om uw nieuws wereldkundig te maken. Ook voor follow-ups, pitches en korte videoproducties.

FNV: De klokkenluider trekt nu aan het kortste eind

Datum nieuwsfeit: 30-05-2000
Bron: Razende Robot Reporter
Zoek soortgelijke berichten
FNV

‘De klokkenluider trekt nu aan het kortste eind'
FNV Voorlichting - (publieksinfo@fnv.nl)


1. Alweer ruim een maand geleden hielden wij onze driedaagse meldlijn voor klokkenluiders. Ik weet nog goed, dat we een paar minuten voor de start om vijf uur 's middags tegen elkaar zeiden: zouden er wel mensen bellen. Nou, zei ik toen, als er enkele tientallen mensen bellen mogen we in onze handjes knijpen. Ik geef dat eerlijk toe: dat hebben we onderschat. Meteen om vijf uur begon de telefoon te rinkelen.
En dat is alle drie de avonden niet meer opgehouden. Zeker zo'n achtduizend keer is die drie avonden geprobeerd ons telefoonnummer te bellen. Met een conservatieve schatting kun je ervan uitgaan dat zeker enkele honderden mensen ons hun verhaal wilden vertellen.

2. Uiteindelijk hebben we met 150 mensen uitvoerig kunnen spreken. Ik heb zelf ook aan de telefoon gezeten, en ik kan u verzekeren dat dat geen gemakkelijke gesprekken zijn geweest. Mensen zijn emotioneel, voelen zich vooral onrechtvaardig behandeld. En zoals u zult zien in het rapport, is dat gevoel in de meeste gevallen ook terecht. Veel Nederlandse bedrijven - overheid of markt, dat maakt nauwelijks verschil - zitten niet te wachten op werknemers met een geweten. Wie een misstand alleen al intern aankaart, stuit in de meeste gevallen al op een afwijzende of agressieve reactie. Het staat niet met zoveel woorden in het rapport, maar ik heb het nog even apart door Coen van Rij van Mu Consult laten uitrekenen. Van de mensen die alleen intern hebben gemeld - dus nog niet eens naar politie, vakbond of de krant zijn gestapt - wordt 35 procent ontslagen en komt 28 procent in de ziektewet terecht. Blijkbaar bestaat in veel bedrijven en instellingen een sfeer, waarin bepaalde zaken als gewoon worden beschouwd. En de werknemer die erover begint dat iets niet in de haak is, krijgt de kous op de kop.

3. U weet intussen vermoedelijk wel dat de FNV snel een wettelijke bescherming van klokkenluiders geregeld wil zien in het Burgerlijk Wetboek. De precieze formulering vindt u in de brief aan de Tweede Kamer die aan u is uitgereikt. U weet denk ik ook dat wij dat graag voor alle werknemers willen regelen, dus ook in het bedrijfsleven. Een op de drie bellers naar de meldlijn komt uit dat bedrijfsleven. Opvallend is dat de behandeling in grote lijnen hetzelfde is als bij de overheid. Het verschil zit hem vooral in de kwesties die gemeld worden: bij het bedrijfsleven gaat het wat vaker om geldzaken, fraude etcetera. Bij de overheid wat vaker om achterhouden van informatie voor politici of het publiek. De Tweede Kamer is op dit moment bezig met een regeling voor klokkenluiders bij de overheid. De FNV vindt dat er zo'n regeling ook moet komen voor werknemers in het bedrijfsleven. Wie het rapport bestudeert, zal zien dat daar alle aanleiding toe is. Wat betreft de omgang met klokkenluiders wijkt het bedrijfsleven nauwelijks af van de overheid. In het bedrijfsleven wordt de klokkenluider wat vaker geïntimideerd, bij de overheid wat vaker als zondebok behandeld. Maar het uiteindelijke resultaat is hetzelfde: wie een misstand meldt, wordt zelf de dupe.

4. Het is natuurlijk prachtig dat een van de bekendste Nederlandse klokkenluiders, Paul van Buitenen, geridderd is. Hij kreeg zijn lintje voor zijn gevecht om openheid rond het gesjoemel van de vorige Europese Commissie. De FNV beschouwt dit lintje als een belangrijk steuntje in de rug van Hare Majesteit. Maar laten we niet vergeten welke lijdensweg hieraan is vooraf gegaan. Van Buitenen is geschorst geweest, met ontslag bedreigd. En in feite is hij nu opnieuw monddood gemaakt, door de extra loyaliteitsverklaring die hij heeft moeten ondertekenen. Hij heeft moeten beloven niet meer op te treden in de media. Kortom: nog steeds wordt de brenger van het slechte nieuws hard aangepakt. Harder aangepakt dan degene die de wet overtreedt, zich niet aan milieuregels houdt, sjoemelt met geld, of valse informatie naar buiten brengt. Alleen een wettelijke bescherming van klokkenluiders kan daar verandering in brengen.

5. Je hebt Paul van Buitenen, je hebt Fred Spijkers, en recent nog John Zinhagel, de boekhouder die de fraude rond de Schipholtunnel naar buiten heeft gebracht. De FNV duidt ze wel aan met de typering 'helden van het algemeen belang'. Wat duidelijk wordt uit deze rapportage, is dat er veel meer van deze kleine helden rondlopen dan wij wisten. En je vindt ze zowel bij de overheid als in het bedrijfsleven. Overal lopen mensen aan tegen misstanden, variërend van schandalige en soms levensbedreigende behandeling van ouderen in verpleeghuizen, tot witwassen van drugsgelden. Juist de mensen die weigeren een valse verklaring te tekenen, die weigeren een misstand onder de pet te houden, verdienen bescherming.

6. In onze conclusies pleit de FNV voor een permanent en onafhankelijk meldpunt, waar klokkenluiders het hele jaar door terecht kunnen voor informatie en advies. Zelf komen we binnenkort met een handleiding voor klokkenluiders. Ik kan u zelfs al twee bescheiden succesjes melden Het vaste overlegorgaan van werkgevers en werknemers, de Stichting van de Arbeid, heeft naar aanleiding van de FNV-meldlijn een nieuwe commissie ingesteld. De werkgroep Gewetensbezwaren en arbeid gaat zich speciaal bezighouden met het probleem van de klokkenluiders. In de tweede plaats wordt op voorstel van de FNV onderzocht of er vertrouwenspersonen in bedrijven moeten komen, waar klokkenluiders straks met hun dilemma's terecht kunnen. Het onderzoek wordt uitgevoerd door de Stichting Beroepsmoraal, in opdracht van het Nationaal Platform Criminaliteitsbeheersing. Ons uiteindelijk doel is een sfeer in bedrijven en instellingen, waar werknemers in alle openheid overtreding van de regels aan de kaak kunnen stellen. En erop kunnen vertrouwen dat de misstand uit de weg wordt geruimd.

7. Het eindrapport met onze conclusies wordt aangeboden aan de Tweede Kamer. Ik zal het zo meteen overhandigen aan enkele Kamerleden die zo vriendelijk hebben willen zijn om hier aanwezig te zijn. Het gaat om Desirée Duijkers (PvdA), Jan de Wit (SP) en Tara Oedayraj Singh Varma (GroenLinks). Natuurlijk krijgen ze de ruimte voor een korte reactie. Ik wil de Kamer daarbij nog een korte gedachte meegeven. De afgelopen honderd jaar is de relatie van de werknemer tot zijn of haar werkgever drastisch veranderd. Verkocht hij toen feitelijk zichzelf, tegenwoordig stelt hij of zij slechts zijn arbeid beschikbaar en wat dat noodzakelijk met zich meebrengt. Hij is werknemer, maar blijft ook burger.
Hij is loyaal aan de werkgever, maar tot op zekere hoogte. 'Bevel is bevel' en 'verbod is verbod' gelden niet meer als vanzelfsprekend. De werknemer is dus mondig geworden
Maar zijn mening wordt niet altijd gewaardeerd.
Te vaak leidt die mondigheid tot ontslag
Net als een eeuw geleden.
Anders dan een eeuw geleden wordt het echter niet langer normaal gevonden dat de kritische werknemer ontslagen wordt. Ik vertrouw erop, dat u deze nieuwe inzichten ook zult verankeren in de Nederlandse wet.

reageer via disqus

Nieuwsbank op Twitter

Gratis persberichten ontvangen?

Registreer nu

Profiteer van het gratis Nieuwsbank persberichtenfilter

advertentie