Nieuwsbank

Schrijft, screent en verspreidt persberichten voor journalistiek, search en social media. Hét startpunt om uw nieuws wereldkundig te maken. Ook voor follow-ups, pitches en korte videoproducties.

CDA in afsluitend debat financiële verantwoordingen

Datum nieuwsfeit: 15-06-2000
Vindplaats van dit bericht
Bron: Razende Robot Reporter
Zoek soortgelijke berichten
CDA

Afsluitend debat financiële verantwoordingen (150600)

Den Haag, 15 juni 2000


1. Vandaag blikken we terug op het begrotingsjaar 1999. Wat heeft het kabinet bewerkstelligd? Is ons belastinggeld goed besteed? Dat is een wezenlijke vraag. Voor de kiezer, maar ook voor de Kamer als controleur van de Regering. Zeker in een tijd waarin er veel extra geld valt te besteden is het goed ons te bezinnen op de effectiviteit van al dat geld. In hoeverre zijn de beleidsdoelstellingen gerealiseerd?: agenten, docenten en zorg voor patiënten. Zijn er überhaupt concrete doelstellingen? (vb. WAO) Daarover gaat het vandaag.

Het proces naar beleidsverantwoording


2. Een teleurstellend begin. De CDA-fractie was en is een groot voorstander van het proces van beleidsverantwoording. Een gemiddelde gemeenteraad is op dit punt al veel verder gevorderd dan de landelijke volksvertegenwoordiging. De roep om meer inzicht in de resultaten is terecht. Veel wordt in gang gezet, maar zicht op de resultaten is er vaak niet. Helaas moeten we constateren dat die er ook nu nog niet is. Zelfs met de kanttekening dat alle begin moeilijk is en derhalve niet te kritisch moet worden beoordeeld, kan ik niet verbloemen dat wij teleurgesteld zijn over de resultaten. De CDA-fractie is ook geschrokken van de kanttekeningen van de Rekenkamer. Er is geen vooruitgang geboekt in de weergaven van de prestaties, wezenlijke kengetallen ontbreken nog (hoeveel politie-agenten, hoeveel leraren, hoeveel medicijnen) en kamervragen zijn slecht beantwoord. Niet alleen de beleidsverantwoording zelf, ook de randvoorwaarden ertoe zijn nog onvoldoende. De ARK constateert zelfs een achteruitgang.

3. De ambitie van het kabinet. Wij vinden dat het kabinet daar veel te luchthartig over doet. Minister Zalm waarschuwt er voor dat het nog wel 10 jaar zou kunnen duren voor dat het proces op rolletjes loopt. das veel te lang, te weinig ambitie. De CDA-fractie is van mening dat wij in de periode tot 2003 niet voor niets nog aan het droogzwemmen zijn, en dat deze jaren zo moeten worden benut, dat wij daarna volwaardig aan de slag kunnen. Ook moeten de rapportage-termijnen beter op elkaar worden afgestemd. (CTSV, College van Zorgverzekeringen etc.)


4. Houding departementen. Ook de inzet van de verschillende departementen is ons tegengevallen. Aan de bewindslieden de taak de lat niet gemakkelijk laag te leggen. Alle respect voor het werk dat de ambtenaren de laatste maanden verzet hebben, maar echt geluisterd naar de wensen van de Kamer is er niet. Zo zijn er over het algemeen geen adequate antwoorden gekomen op de vragen over de beleidsprioriteiten (pilootprojecten) waar de TK aandacht voor heeft gevraagd. (vb. Antillen) Dat is teleurstellend, de Kamer heeft relevante vragen gesteld. Bij de huidige presentatie van de gegevens wordt slechts in een enkel geval inzicht verkregen in werkelijk geleverde prestaties. Daarbij blijken er nogal wat posten te zijn die niet volledig tot besteding komen in het betreffende jaar (onderbesteding, bijv. in onderwijs). Het probleem nu is dat het zicht op het financieel beleid thans niet compleet is. Voor sommige aspecten moet op latere stukken worden gewacht (bijv. in de zorg).


5. De positie van de Kamer. Het proces van beleidsverantwoording staat voor de CDA-fractie ook in het licht van een breder debat: Hoe is het gesteld met de positie van de Kamer? Beschikt de Kamer over voldoende middelen om de Regering goed te controleren? En hoe wordt er gebruik gemaakt van de bestaande middelen? In een landelijk dagblad hebben de verschillende fractievoorzitters daar onlangs ook in grote eensgezindheid enige opmerkingen over gemaakt. Het is echter meer dan structuur. Het is voor een belangrijk deel ook een kwestie van cultuur. En ook daar is er het nodige mis. Je kunt niet aan de ene kant pleiten voor meer bevoegdheden voor de Kamer en anderzijds de besluitvorming aan het publieke en politieke debat onttrekken. De knellende werking van het regeeraccoord begint benauwende vormen aan te nemen. En het was toch juist deze coalitie die alles anders zou doen. Of heeft de minister-president met zijn stelling dat dit een gewoon kabinet is willen zeggen dat die mooie woorden bij voorbaar leeg en inhoudsloos waren? Graag een reactie van de MP.
Terugblik 1999


6. Genoeg nu over de beoordeling van het proces. Sterkte met de verdere ontwikkeling, wij houden u nauwgezet in de gaten. Graag zou ik nu willen terugblikken op 1999. Wat is er in 1999 zoal bewerkstelligd?

7. Kenschets begrotingsjaar 1999. Het begrotingsjaar 1999 was het eerste jaar Paars II, een jaar dus waarin de verkiezingsbeloftes moesten worden waargemaakt. In de voornemens voor het jaar 1999 en verder blijkt het echter vergeefs zoeken naar specifieke keuzes. Minister-president Kok wilde alles tegelijk. Een kleine opsomming (Trouw 26 augustus 1998):

een betere balans tussen zorg en arbeid;

het benutten van kansen op individuele ontwikkeling met behoud van respect voor en solidariteit met anderen;

economisch en sociaal krachtige steden én een vitaal platteland;

economische groei én een schoner milieu;

een sterke markt én een sterke overheid;

versterking van het bedrijfsleven én versterking van de sociale samenhang.
Het RA en de regeringsverklaring waren van het begin tot het einde kleurloos, vlak en mat. Ook uit de Algemeen Politieke en Financiële Beschouwingen sprak een gemis van motto, missie en visie. De voornemens misten bevlogenheid, zowel in beleidsmatig als in financieel opzicht. Tijdens deze APB aan het begin van het begrotingsjaar 1999 concludeerde ik al: het paarse elan is verdronken in een brei van plussen en minnen. Een mooi huishoudboekje zegt tenslotte nog weinig over het succes van het gevoerde beleid.

8. Kroniek 1999. Over 1999 vonden wij de volgende punten: Voor 1999 werd veel extra geld uitgetrokken voor bijvoorbeeld de kwaliteit van het onderwijs (fl. 450 mio), aan de zorg (550 mio) en veiligheid (175 mio). Maar zijn de klassen wel voldoende verkleind, is er genoeg ICT voor de leerlingen, zijn de wachtlijsten inderdaad gekrompen en hoeveel politieagenten zijn erbij gekomen? In de financiële jaarverslagen missen wij de kengetallen, waarmee wij kunnen beoordelen of e.e.a. inderdaad kwantitatief is teruggelopen.
Zorg

Ik wil wat dieper ingaan op het onderdeel zorg.

Correcte financiële verantwoording over het premiegefinancierde deel van de sector VWS is niet mogelijk op dit moment. Voor wat het begrotingsgefinancierde deel zou slechts effectief gesproken kunnen worden over ongeveer fl. 4 mld., terwijl er in de premiegefinancierde sfeer zon slordige fl. 75 mld. omgaat waarover pas bij de nota zorg 2001 in september a.s. verantwoording zal worden afgelegd en zelfs dan is het beeld nog niet compleet. Hiervoor moet een oplossing gevonden worden.

Door de vaste kamercommissie VWS was in 1998 gevraagd over 1999 in ieder geval op de onderdelen geneesmiddelen en verzorgingstehuizen te rapporteren. Over de geneesmiddelen is nu voor de zoveelste maal in successie sprake van een overschrijding, nu van in totaal fl. 585 mln. zo lezen wij in de Voorjaarsbrief Zorg. Een beeld dat wij vanaf het aantreden van deze minister van VWS in 1994 zien. Tegenvallers, overschrijdingen en vervolgens achteraf bijplussen. Leve de gunstige economische conjunctuur! Anders waren de mensen die daadwerkelijk behoefte aan zorg hebben al lang de klos geweest. Vastgesteld moet worden dat het voorgestane beleid van kostenbeheersing op dit onderdeel faliekant is mislukt. De Prijzenwet geneesmiddelen heeft enig effect gehad, maar is uitgewerkt. Nu het macrokader extra is bijgeplust lijkt ook deze overschrijding niet ten koste te gaan van de zorgsectoren. Hoewel ook nu weer een forse greep wordt gedaan in de voor instandhoudingsbouw beschikbare budgetten. Geld dat ook goed ingezet zou kunnen worden voor (nieuw)bouw, gelet op de capaciteitstekorten in de intramurale sector. Maar schijn bedriegt ook hier. Had het kostenbeheersingsbeleid geneesmiddelen wel effect gehad, dan hadden deze extra middelen daadwerkelijk extra in de sector ingezet kunnen worden en niet gebruikt behoeven te worden om de telkenmale terugkerende tegenvallers op te vangen;

Voor de extra middelen die de afgelopen jaren voor het bestrijden van de wachtlijsten zijn toegevoegd zal ook verantwoording afgelegd moeten worden. Hoeveel korter zijn die nu eigenlijk daadwerkelijk geworden? Ook al een probleem dat uit de vorige kabinetsperiode stamt en waarvan de minister van VWS als lijsttrekker van D66 beloofde dat deze opgeloste zouden worden als het toegestane groeivolume van de zorg op tenminste 2% gesteld zou worden. Er is zelfs jaarlijks nu meer beschikbaar dan die gevraagde 2%, maar de wachtlijsten groeien op onderdelen nog steeds.(bericht ziekenhuizen gisteravond) Wil het kabinet een harde garantie geven dat de belofte in de verkiezingstijd van 1998 ook waar gemaakt worden en dat de wachtlijsten zijn opgelost. Een motie daarover van onze kant werd bij de behandeling van de laatste nota zorg ontraden en vervolgens weggestemd. De voorgaande minister van BZK wilde afgerekend worden op het feit dat het aan het eind van deze kabinetsperiode veiliger op straat zou zijn. Voor minister Borst maakt belofte ook schuld.

Nog een leuk punt: de Victory Boogie Woogie. DNB schonk de stichting Nationaal Fonds Kunstbezit ongeveer 110 miljoen gulden voor de aankoop van die ene belangrijke Mondriaan. DNB wilde met dit bijzondere gebaar het afscheid van de gulden markeren en de euro verwelkomen. Toestemming van het parlement bleek onnodig, namelijk gefinancierd uit de winstafdrachten van DNB. Dat was 1999. Voor 2000 heeft DNB weer een cadeautje om het afscheid van de gulden markeren en de euro verwelkomen: namelijk de Eurofooi van Zalm. Ook deze wordt betaald uit de winstafdrachten van DNB. Mij dunkt dat de Nederlandsche Bank de euro zo langzamerhand wel genoeg verwelkomd heeft.

En wat hadden wij nog meer in 1999: de Nacht van Wiegel. Iedereen zat aan de tv gekluisterd, Het kabinet viel, maar stond toch weer op. Sterker nog: het kreeg zelfs een missie (het Catshuisberaad): de kwaliteit van de samenleving. Nog meer reden dus om op dat punt nauwgezet naar de resultaten te kijken.

Conclusie. De conclusie die trek is dat we nu op hetzelfde punt staan als in september 1998 toen we aan het begin stonden van het begrotingsjaar 1999. Problemen die twee jaar geleden actueel waren, zijn dat nog steeds. Ik noem de wachtlijsten, ik noem de medicijnkomsten, ik noem de veiligheid op straat, ik noem de grote klassen en het lerarentekort. Ik concludeer dat we de afgelopen twee jaar heel weining zijn opgeschoten.

Rijksfinanciën


9. Het financiële beleid. We kunnen het ons nu amper meer voorstellen, maar in december 1998 ging het bergafwaarts met de economie. De kranten kopten eind 1998: groei van economie loopt terug, zorgen voor paars II, en toen kwam de befaamde Zwartepietrede van minister Zalm op 5 december: er moest bezuinigd worden. Miljarden moesten er bezuinigd worden. Waar en hoeveel is nooit bekend geworden, maar toen het puntje bij het paaltje kwam, werden de bezuinigingen toch weer weggegumd. Nooit zullen we weten of de minister van financiën ook bij tegenwind succesvol financiëel beleid zou kunnen voeren. Hij laaft zich al jaren aan de rustgevende werking van de Zalmnorm zonder grote problemen. Die medaille heeft echter ook een keerzijde. De Zalmnorm maakt namelijk ook lui: het zijn de kaders die de aandacht krijgen, maar wat daar binnen gebeurd doet er feitelijk niet toe. Aan een kritische beschouwing van de nut en noodzaak van uitgaven komen we niet meer toe. Deze excercitie van beleidsverantwoording geeft daar hopelijk weer inhoud aan.

10. Lokale lasten. Een ander punt dat aandacht behoeft is de vertekening van het beeld. Waaraan merken de mensen thuis de effecten van de financiële soliditeit van minister Zalm. De meesten van hen kennen het begrip zalmnorm niet, denk ik. Beter bekend is de zalmsnip. Bekend, maar niet succesvol. Los van alle mooie verhalen over lastenverlichting ervaren de mensen op lokaal niveau al een aantal jaren enorme lastenverzwaringen. De zalmsnip vormt daarvoor slechts een lapmiddel. Een schaamlap om het mindere succes dat er dus ook wel degelijk is te maskeren. Benut de minister van Financiën de tijd die hem vanwege de zalmnorm en de afgeronde belastingherziening overschiet om hier wat aan te doen?

11. Wat buiten de Zalmnorm valt. Een laatste punt van aandacht voor dit moment vormen de gelden die zich aan de zalmnorm onttrekken en daarmee te gemakkelijk kunnen worden aangewend om de icoon van de zalmnorm koste wat het kost in stand te houden. Terugkijkend op 1999 doel ik hierbij op de sociale premies die in tegenstelling tot de motie Bolkestein door het kabinet werden aangewend om inkomenspolitiek mee te voeren. Een politiek gerechtvaardigde wens de positie van de middeninkomens werd op deze manier ingewilligd zonder daarbij het broze politieke compromis onder druk te zetten. Vooruitkijkend wat weliswaar niet mag vrees ik datzelfde voor de extra inkomsten uit staatsdeelnemingen. Waar de wensen voor extra uitgaven van een deel van de coalitie de grootte van de uitgavenmeevallers overstijgen en de weg naar benutting van de inkomstenmeevallers is afgesloten lijkt het een makkelijke prooi te worden. Het CDA is helder op dat punt: aanwenden voor de staatsschuld. Graag horen wij van het kabinet een even heldere stellingname.

12. Afronding. Minister Zalm zei dat het proces van beleidsverantwoording niet mag worden tot afrekenen op. Dat moet het natuurlijk wel zijn. Het juist de inhoud en het resultaat van het beleid waarop een bewindspersoon kan en moet worden aangesproken. Met als doel een beter en effectiever beleid. En.. een Kamer een die concreet inhoud geeft aan haar controlerende taak.

Kamerlid: Jaap de Hoop Scheffer

reageer via disqus

Nieuwsbank op Twitter

Gratis persberichten ontvangen?

Registreer nu

Profiteer van het gratis Nieuwsbank persberichtenfilter

advertentie