Nieuwsbank

Schrijft, screent en verspreidt persberichten voor journalistiek, search en social media. Hét startpunt om uw nieuws wereldkundig te maken. Ook voor follow-ups, pitches en korte videoproducties.

Mensen verlangen naar zuiverheid

Datum nieuwsfeit: 21-06-2000
Vindplaats van dit bericht
Bron: Razende Robot Reporter
Zoek soortgelijke berichten
Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek


Mensen verlangen naar zuiverheid

Het menselijk verlangen naar zuiverheid is nauw verbonden met het streven naar orde. Daarom ook is dat verlangen het sterkst voelbaar in tijden van crisis waarin die orde wordt bedreigd. Met die stelling onderzocht prof. dr. Arnold Labrie van de Universiteit Maastricht in een door NWO gefinancierd onderzoek de burgerlijke cultuur van West-Europa in de jaren 1870-1914.

In de periode van 1870 tot 1914 onderging de maat-schappij grote veranderingen die als bedreigend werden ervaren. Vooral de nieuwe grote steden met hun volksmassas, criminaliteit, prostitutie en het gebrek aan hygiëne vormden voor velen het bewijs dat het einde van de beschaving nabij was. Juist in deze situatie tracht de gevestigde burgerij traditionele normen en waarden opnieuw te bevestigen. Dat streven uit zich in een verlangen naar zuiverheid dat zich in verschillende vormen manifesteert. Labrie wijst in dat verband niet alleen op de opkomst van nationalistische en racistische stromingen, maar ook op het belang van cultuur- en levenshervormingingsbewegingen en op het ideaal van de zuivere kunst en de zuivere wetenschap dat juist in deze periode aan betekenis wint. In zijn visie gaat het om parallelle bewegingen die een onderliggende samen-hang vertonen. Zuiverheid betekent orde. En uit naam van dat ideaal wordt de Ander, die die orde bedreigt, als een onrein element uitgesloten.

De Maastrichtse historicus bestudeerde vooral de beelden, waarin die notities van het zuivere en het onzuivere tot uitdrukking komen. Hij richt zich op literaire en filosofische bronnen die binnen hun sociaalculturele context worden gesitueerd. Het gaat daarbij onder meer om Wagner, Nietzsche, Thomas Mann, Bram Stoker, Emile Zola en Joris-Karl Huysmans. Zo kan men volgens Labrie Wagners ideaal van de zuivere muziek niet los zien van diens streven naar een gezuiverde (vegetarische) leefwijze en een zuiver Arisch ras. Stokers Dracula is de Ander pur sang, die de Engelse natie met zijn aanwezigheid dreigt te besmetten. In deze demonische figuur herkent men verscheidene stereotypen, waarmee ook de massa, de vrouw of de jood destijds werden gestigmatiseerd. Zoals Dracula is de Ander in het algemeen gezien ieder die de gevestigde normen en waarden aantast en daarmee als een bron van chaos wordt gezien.

Uit het onderzoek blijkt onder meer dat het verlangen naar zuiverheid nauw is verbonden met de hang naar ascese die diep in de christelijke cultuur van West-Europa is geworteld. Maar ook dat het verlangen doorgaans juist een diepgaande preoccupatie met het onzuivere maskeert. Verheven idealen en kristallen waarheden worden niet zelden geboren uit de meest onzuivere motieven. Dat is wat Nietsche al wist: O pudenda origo.
Nadere informatie bij:


* prof. dr. Arnold Labrie (UM)

* tel. (043) 3883314, fax (043) 3884816

* e-mail (arnold.labrie@history.unimaas.nl)
* In het najaar verschijnt bij uitgeverij Bert Bakker een populair wetenschappelijk boek van de historicus onder de voorlopige titel Het verlangen naar zuiverheid.

reageer via disqus

Nieuwsbank op Twitter

Gratis persberichten ontvangen?

Registreer nu

Profiteer van het gratis Nieuwsbank persberichtenfilter

advertentie