Nieuwsbank

Schrijft, screent en verspreidt persberichten voor journalistiek, search en social media. Hét startpunt om uw nieuws wereldkundig te maken. Ook voor follow-ups, pitches en korte videoproducties.

Verslag algemeen overleg inzake de vuurwerkramp Enschede

Datum nieuwsfeit: 18-07-2000
Vindplaats van dit bericht
Bron: Razende Robot Reporter
Zoek soortgelijke berichten
Tweede Kamer der Staten Generaal

Verslag algemeen overleg inzake de viuurwerkramp enschede


27157 Vuurwerkramp Enschede
nr. 7 VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEG
Vastgesteld 18 juli 2000

De vaste commissie voor Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties<1> heeft op 28 juni 2000 overleg gevoerd met minister De Vries en staatssecretaris G.M. de Vries van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties over:
- de brief van de minister van BZK d.d. 9 juni 2000 inzake het plan van aanpak voor afstemming van de onderzoeken van de rijksinspecties naar de vuurwerkramp in Enschede (27157, nr. 3);

- de brief van de minister van BZK d.d. 26 juni 2000 inzake voortgangsbericht vuurwerkramp Enschede en beantwoording van vragen terzake (27157, nr. 5).
Van dit overleg brengt de commissie bijgaand beknopt verslag uit.
De voorzitter deelde mee dat de commissie graag had gezien dat ook de minister van VWS aanwezig kon zijn. Dat is echter niet gelukt. Indien nodig zal mevrouw Huijsman-Rubingh, coördinator nazorg van het departement van VWS, informatie verstrekken op het gebied van de volksgezondheid.

Vragen en opmerkingen uit de commissie

Mevrouw Wagenaar (PvdA) stelde dat een ramp niet ophoudt als de brand is geblust of als de crisisstaf is ontmanteld. Een ramp houdt pas op als ieder slachtoffer op alle fronten het dagelijks leven weer kan hervatten. Zover zijn velen in Enschede nog lang niet. Een overheid moet in dat soort situaties zorg bieden, vertrouwen wekken en waar mogelijk materiële onzekerheden wegnemen in vlot tempo. Dit betekent dat in Enschede het crisismanagement door moet gaan, waar noodzakelijk met hulp van buiten. De rijksoverheid moet te allen tijde die hulp willen bieden aan burgers en bestuur. Het is noodzakelijk dat er binnen een paar weken duidelijkheid komt over tegemoetkomingen bij de afwikkeling van de schade voor particulieren, bedrijven en instellingen. Zij was erg blij dat de minister heeft laten weten dat het rijk mogelijkheden voor een aanvullende tegemoetkoming verkent. De commissie financiële afwikkeling vuurwerkramp is aan de slag gegaan. Bij slachtoffers van de ramp bestaat nog erg veel onduidelijkheid over wat precies verwacht mag worden, waardoor hun onvrede toeneemt. Daarom moet snel duidelijkheid worden geboden, waarbij het uitgangspunt ruimhartigheid is. De 100% tegemoetkoming aan personen die voor hun nieuwe woning meer huur moeten betalen dan voor hun oude woning, getuigt daarvan.
Aandacht moet worden gegeven aan het probleem dat de situaties zo verschillend zijn. Er zijn niet-verzekerden, onderverzekerden en degenen die tegen dagwaarde zijn verzekerd. Verder verdient de vervolgschade bij bedrijven aandacht. De diverse onderdelen zullen met spoed in categoriale regelingen moeten worden uitgewerkt.
Helder moet worden gemaakt wat met het geld uit het Nationaal rampenfonds gebeurt. Kan de minister de ontstane verwarring wegnemen? De vereniging van slachtoffers van de ramp bepleit een tegemoetkoming voor geleden immateriële schade. Wat is hierover de opvatting van het kabinet? In de brief van 26 juni jl. wordt de nazorg gedefinieerd als het bereiken van een zodanig stabiele situatie dat het leven weer doorgang kan vinden. Dit gaat naar de mening van mevrouw Wagenaar ook op voor de materiële situatie van betrokkenen. Bij het Informatie- en adviescentrum (IAC) en in de psychosociale nazorg blijkt er gebrek te zijn aan gekwalificeerd personeel, met name van allochtone afkomst. Op dit gebied dient veel meer gerichte actie te worden ondernomen om de juiste hulpverlener snel op de juiste plek te krijgen. Welke actie onderneemt het kabinet op dit punt? Zij had begrepen dat de onderzoeken van alle betrokken inspecties worden gecoördineerd en in september klaar zijn. De brief van de minister is wat onduidelijk over de plek van de commissie-Oosting in dat geheel. Brengt deze commissie de deelonderzoeken naar buiten? Worden de deelonderzoeken door deze commissie becommentarieerd? Welke bevoegdheden heeft deze commissie ten aanzien van de verschillende inspecties? Met het oog op de wederopbouw zal met het rijk een convenant worden gesloten. Het is de bedoeling dat in oktober a.s. alle daarvoor benodigde gegevens gereed zijn. Is dit mogelijk? Heel belangrijk is dat een en ander zorgvuldig gebeurt. Is het niet zinnig, voor het sluiten van een dergelijk convenant door het rijk en de gemeente Enschede (en eventueel andere betrokkenen) een intentieverklaring te laten tekenen? Dan is er namelijk meer ruimte om over de precieze inhoud van het convenant goed na denken. Duidelijk is dat het traject van de wederopbouw in financiële zin strikt moet worden gescheiden van de afwikkeling van de schade. In Nederland bestaan paddentunnels die wel voor f.50.000 per stuk aangelegd zijn om padden in staat te stellen veilig over te steken. Een land dat een dergelijke welvaart kent, moet ook goed voor zijn mensen zorgen.
De heer Van den Doel (VVD) had veel waardering voor het werk dat op alle niveaus is verricht en de wijze waarop oplossingen worden gezocht voor praktische problemen, zoals recent de grote verschillen tussen huurprijzen van de oude woningen en de nieuw toegewezen woningen van de gedupeerden. Desondanks was hij van mening dat deze ramp de komende jaren op de agenda in Enschede en Den Haag moet blijven staan en dat voorkomen moet worden dat de zaak verzandt in bureaucratie en de routine van alledag. De overheid moet zich opstellen als een betrouwbare en betrokken partij. Deze ramp is gepaard gegaan met veel persoonlijk leed. Financiële vergoedingen kunnen dit leed niet wegnemen, maar de zorgen wel verminderen. Hij was het met de regering eens dat deze ramp nieuwe vragen oproept met betrekking tot de financiële afwikkeling, uitgaande van de beginselen van redelijkheid en billijkheid. Voor de VVD geldt dat, als burgers zich in redelijkheid ergens tegen kunnen verzekeren, verwacht mag worden dat dit gebeurt. Desondanks kunnen gedupeerden tussen wal en schip vallen. Dat moet voorkomen worden. Hij vroeg de regering nog eens na te denken over het doen van een eenmalige uitkering voor geleden materiële en immateriële schade aan alle gedupeerden. Dit vergt een algemeen beleidskader op basis waarvan normen en criteria vastgesteld kunnen worden aan de hand waarvan die uitkering wordt bepaald. Op die manier weten de gedupeerden waaraan zij toe zijn. Die eenmalige uitkering moet overigens geheel losstaan van wat de verzekering betaalt. De regering biedt altijd snel en ruimhartig hulp bij rampen in het buitenland. Dat moet ook gebeuren bij rampen die in Nederland plaatsvinden. Hij zag een analogie met het instellen van een fonds voor slachtoffers van de Bijlmerramp.
De schade voor bedrijven loopt in de honderden miljoenen. Hoe zit het met het compenseren van niet-verzekerbare schade? Waarom meent de regering dat de Wet tegemoetkoming bij schade en ongevallen (WTS) niet van toepassing is? De Kamer is uitvoerig ingelicht over de wijze waarop de onderzoeken door de verschillende inspecties worden opgezet en gecoördineerd. De heer Van den Doel waarschuwde voor het gevaar van overlap en vroeg wat hieraan wordt gedaan. Hij had begrepen dat één inspectie belast wordt met het maken van een reconstructie die ten dienste staat van alle andere inspecties en van de commissie-Oosting. Gezien het feit dat dit een essentieel onderdeel is voor het onderzoek, vroeg hij hoe het zit met de onafhankelijke werkwijze van deze commissie.
Hij wilde graag weten hoe het is gesteld met de kennis van huisartsen met betrekking tot het onderkennen van het posttraumatische stresssyndroom (PTSS). Bij huisartsen vinden registratie en monitoring plaats, maar in de brief wordt niets vermeld over bijscholing en extra informatie om te onderkennen of klachten van patiënten op het PTSS kunnen duiden. Het is juist dat plannen worden ontwikkeld voor de nazorg op middellange en lange termijn. Onduidelijk is welke acties worden ondernomen voor de korte termijn. Er blijkt een capaciteitstekort te zijn bij de GGZ-instellingen. Ook door extra capaciteit uit de regio is die niet op te lossen. Aan welke oplossing wordt gedacht?
De registratie van allen in Enschede die bij de ramp zijn betrokken is goed geregeld. Hoe zit het met de registratie van de bij de ramp betrokken hulpverleners die van elders komen? Op welke wijze worden de gegevens centraal beheerd?
De regering heeft toegezegd beleidsmaatregelen te zullen nemen, zonodig voordat het onderzoek door de commissie-Oosting is afgerond. Uit de brief blijkt daar niet veel van. Toch is er van de zijde van de politieorganisaties is kritiek geleverd op het ontbreken van voldoende beschermingsmiddelen voor politiepersoneel bij het optreden bij rampen. Wat is het standpunt van de regering hierover? Worden maatregelen overwogen?
De heer Mosterd (CDA) had bemerkt dat het feit dat in de commissie financiële afhandeling vuurwerkramp namens het rijk slechts een waarnemer zit, in Enschede vragen heeft opgeroepen. Weliswaar is in de brief vermeld dat dit niet betekent dat de betrokkenheid van het rijk bij een deugdelijke financiële afwikkeling minder zal zijn en heeft de minister-president gezegd dat niemand slechter mag worden deze ramp, maar hij wilde toch graag weten waarom voor deze constructie is gekozen.
De coördinatie via het ministerie van BZK verloopt goed. Zal dit zo blijven, of zal de gemeente Enschede na verloop van tijd te maken krijgen met de situatie waarin verschillende ministeries hun eigen regels hanteren, waardoor de praktische uitvoering erg moeilijk kan worden? Zou door het ministerie van BZK de coördinatie ter hand kunnen worden genomen op de manier zoals de gemeente Enschede heeft gedaan in de richting van de verschillende organisaties? Op die manier heeft Enschede alleen te maken met BZK.
Op het gebied van de financiële afwikkeling richting particulieren is een goede start gemaakt, moet nog veel gebeuren. De heer Mosterd wees op huurverrekening en hulp aan de meest urgente gevallen, waarbij niets anders gedaan kon worden dan het toepassen van de ABW-normen. Is het laatste afdoende, of moet er nog eens naar worden gekeken? De grootste schade betreft de bedrijven en wat daarmee verband houdt. Via diverse kanalen wordt hulp geboden. Een probleem schijnt te zijn dat garanties nodig zijn om middelen beschikbaar te stellen. Komt er een voorschotregeling die de nodige zekerheid kan bieden? Met het oog op de ramp in Enschede is door particulieren en bedrijven geld gestort in het Nationaal rampenfonds. Is zeker dat dit geld besteed wordt voor het doel waarvoor het gegeven is?
De heer Mosterd wilde graag weten of voldoende menskracht voorhanden was om te leveren wat voor de nazorg nodig is, hoe het zit met de monitoring door huisartsen en of er een goede koppeling is met het IAC en de gemeentelijke projectorganisatie psychosociale nazorg.
Van de doelgroep heeft 50% gehoor gegeven aan de oproep tot medisch onderzoek. Is dit percentage voldoende om de beoogde doelstelling te verwezenlijken?
Enschede wil graag via een commissie wederopbouw aan de slag gaan. Wat is de visie van de regering hierop?

Mevrouw Scheltema-de Nie (D66) was blij met de overzichtelijkheid van de brieven die duidelijk maakt wat er allemaal gebeurt ter leniging van de nood in Enschede en vroeg aandacht voor de noodzaak the sense of urgency vast te houden. Algemeen bekend is dat de frustraties toenemen naarmate de tijd vordert, de afwikkeling van een ramp meer tijd blijkt te vergen dan gehoopt en de psychische en materiële problemen blijven voortbestaan. Is gedacht aan het instellen van een algemeen klachtenpunt waar personen met klachten van welke aard ook terecht kunnen en verder geholpen kunnen worden? Zij had begrepen dat op dit moment de schade wordt geschat op 1 mld. voorzover het betreft het rampgebied zelf en dat het omliggende gebied buiten beschouwing is gebleven, zodat het bedrag wel hoger zal uitvallen. Is deze informatie juist? Er zijn drie regelingen getroffen waarmee een bedrag is gemoeid van 30 mln. Is dit niet aan de krappe kant? Er zijn de nodige maatregelen genomen ten behoeve van de getroffenen. Hoelang kan daarop worden gerekend? Mevrouw Scheltema wees op de onzekerheid waarmee velen de toekomst tegemoet zien. De overheid heeft tot taak ervoor te zorgen dat betrokkenen in staat zijn hun normale leven te hervatten. Zij pleitte voor een ruimhartige financiële steun en voor het snel in het leven roepen van een noodfonds waaruit direct geput kan worden en waarin naderhand de uitgekeerde verzekeringsgelden worden teruggestort. In elk geval moet niet worden gewacht totdat precies is uitgezocht wat wel en wat niet verzekerd is. Zij dacht aan een proces zoals gevolgd wordt bij schuldsanering. Kan ten behoeve van bedrijven een soort casemanager worden aangewezen die bedrijven helpt wegen te vinden door de bureaucratie om snel weer aan de slag te kunnen?
Mevrouw Scheltema maakte zich zorgen over de mogelijkheid, ook in de toekomst voldoende personeel beschikbaar te hebben voor de nazorg. Zij verwachtte dat de problemen van aard veranderen naarmate de tijd voortschrijdt. Is dit juist en zo ja, verandert daardoor de vorm van de nazorg?
Een snelle wederopbouw vond zij van groot belang. Worden degenen die hun huis bij de ramp hebben verloren in die zin bij de wederopbouw ingeschakeld dat naar hun wensen wordt geluisterd?
Er worden onderzoeken verricht door acht inspecties. Burgers raken totaal gefrustreerd als zij acht keer moeten vertellen wat zij hebben meegemaakt. Weliswaar had zij gelezen dat een plan is ontwikkeld om dit te voorkomen, maar zij heeft ook gelezen dat, hoewel er sprake zal zijn van één logistiek centrum, deze inspecties apart gaan werken. Is het mogelijk om van iedere inspectie een of twee vertegenwoordigers samen aan het werk te laten gaan? Zij had sympathie voor de uitspraak van minister Pronk om alle vuurwerkopslagplaatsen buiten de bebouwde kom te situeren en zij vond het belangrijk dat daaraan gewerkt wordt, maar het gaat om meer. Het verwijderen van munitieopslagplaatsen uit woonwijken is net zo belangrijk. Door het ministerie van Defensie wordt nu aan de burgemeesters ten behoeve van rampenbestrijdingsplannen informatie verschaft over munitieopslagplaatsen. Gebeurde dit in het verleden niet? Hoe konden rampenbestrijdingsplannen worden opgesteld als dergelijke belangrijke informatie niet verstrekt werd?

Mevrouw Hermann (GroenLinks) moest bij wat zich op 13 mei jl. heeft afgespeeld, denken aan de emoties die er zijn en zullen blijven en die aldus zijn verwoord:
"Arm Enschede, verberg je in
de armen van je koningin.
En huil, want daar is reden voor
en huil dan maar aan één stuk door".
Zij vond de brief van de minister van BZK informatief en redelijk volledig en had waardering voor de grote lijn van de aanpak van de coördinerend minister.
In het kader van de nazorg heeft kort na de ramp onderzoek plaatsgevonden naar de stand van de gezondheid van de betrokken bevolking. Daaruit komen waarschijnlijk geen wezenlijk afwijkende bevindingen, omdat uit metingen die in de omgeving zijn gedaan geen grote verontreinigingen zijn gesignaleerd. Zij was benieuwd naar het protocol dat over dat onderzoek opgesteld wordt, omdat daaruit blijkt naar wat wordt gezocht. Ten aanzien van de monitoring door huisartsen en bedrijfsartsen vroeg mevrouw Hermann hoe de verantwoordelijkheden voor de individuele zorg en voor het houden van zicht op de gezondheidstoestand van de groep zich verhouden.
Wat de psychosociale nazorg betreft, wilde zij weten hoe de verhouding is tussen de reguliere in Enschede werkzame instellingen voor maatschappelijk werk, GGZ-instellingen en de projectorganisatie. Zij wees erop dat het voor hulpvragers bijzonder belangrijk is het gevoel te hebben dat iemand aandacht schenkt aan hun problemen. Krijgen individuele hulpvragers een directe gesprekspartner?
Uit de stukken was haar niet duidelijk geworden hoe het zit met de relatie tussen de lopende onderzoeken van de inspecties, het OM en de commissie-Oosting. Wanneer kan hierover meer gezegd worden? Door de ramp is niet alleen door particulieren en bedrijven grote schade geleden, maar ook door de gemeente Enschede, een gemeente die in de afgelopen decennia enorm veel werkgelegenheid verloren heeft en grote zorgen heeft. Er is het een en ander meegedeeld over de relatie tussen rijk en deze gemeente, maar mevrouw Hermann zou daarover meer willen horen.
De heer De Wit (SP) merkte op dat de nasleep van de ramp in Enschede nog dagelijks merkbaar is. Er is sprake van grote onzekerheid bij de gedupeerden over de toekomst en de afwikkeling van de schade. Het is noodzakelijk, de materiële schade zo snel mogelijk op te vangen. Hij had begrepen dat de overbruggingsregeling aanvankelijk in de akte van cessie was opgenomen en er intussen weer uitgehaald is. Is dit juist? Over de herinrichtingsvergoeding bestaat onduidelijkheid. Is hier sprake van een voorschot dat later terugbetaald moet worden? Hoe moet de betaling uit het Nationaal rampenfonds worden gezien? Zijn de statuten van dat fonds niet te eng? Daarin gaat het uitsluitend over onverzekerbare risico's, terwijl bedrijven zijn uitgesloten van uitkeringen uit dat fonds. Uit de brief van de minister valt op te maken dat het Nationaal rampenfonds pas zal overgaan tot het doen van uitkeringen nadat de commissie financiële afwikkeling vuurwerkramp tot afronding van haar werkzaamheden is gekomen. Is dit juist?
De bij deze ramp geleden schade is complex. Daarbij gaat het zowel om materiële als om immateriële schade. De vraag is hoe zo snel mogelijk de beste oplossing kan worden geboden. In dat kader moet worden beoordeeld wie verantwoordelijk is voor de schade. Dat kan een verzekeringsmaatschappij zijn, maar ook de gemeentelijke en de rijksoverheid. Derhalve wilde hij nog niet pleiten voor een eenmalige uitkering. Uitgangspunt voor zijn fractie was dat komt vast te staan dat alle getroffenen, verzekerd of onverzekerd, hun schade materieel en immaterieel volledig vergoed krijgen. In dat licht stelde hij voor te komen tot een schadefonds, waarin degenen die verantwoordelijk zijn voor de schade hun aandeel storten. Wie dat zijn, moet uitgezocht worden. Daarbij kunnen de gemeente Enschede, het rijk en rampenfonds van het bedrijfsleven een rol spelen, evenals de verzekeraars. Dit fonds kan eenzelfde rol spelen als het asbestinstituut, dat is ingesteld om te voorkomen dat mensen die ziek zijn geworden door het werken met asbest jarenlang moeten procederen om hun materiële en immateriële schade vergoed te krijgen. Bij dat fonds kunnen betrokkenen hun claim indienen. Die claim wordt onderzocht en indien deze juist blijkt te zijn, wordt er uitgekeerd. Vervolgens zoeken de gemeente, het rijk en de verzekeraars onderling uit voor welk deel zij aansprakelijk zijn. Deze gang van zaken heeft het voordeel dat er voor de gedupeerden sneller zekerheid is dan wanneer zij moeten procederen en dat zij geen financieel risico lopen om hun schade vergoed te krijgen. Hij wilde pas pleiten voor een eenmalige uitkering als zo'n fonds zou blijken niet tot de mogelijkheden te behoren.
De heer De Wit had niet voor niets de aansprakelijkheid van de gemeente en het rijk ter sprake gebracht. De aansprakelijkheid van de gemeente Enschede is direct gekoppeld aan de vraag of zij juist heeft gehandeld bij de vergunningverlening. Wat de aansprakelijkheid van het rijk betreft, wees hij op de uitspraak van minister Pronk dat veel te lang de vraag onbeantwoord is gelaten of dergelijke gevaarlijke bedrijven in een woonwijk mogen staan en dat daarover snel duidelijkheid dient te komen. Het laten slepen van deze zaak kan worden uitgelegd als een vorm van onachtzaamheid of nalatigheid.
Uit signalen was hem gebleken dat personen die letselschadeadvocaten hebben ingeschakeld, geconfronteerd worden met het moeten tekenen van een overeenkomst waarin de aanvankelijk beloofde gratis rechtshulp niet gratis blijkt te zijn. Hij pleitte voor een verruiming van de mogelijkheden van het Bureau voor rechtshulp in die zin dat betrokkenen gratis rechtshulp krijgen, totdat vaststaat of er geprocedeerd moet worden, om te voorkomen dat zij direct de hulp van betaalde advocaten moeten inroepen. Hoe denkt de minister hierover?
Er zijn ondernemers die hun bedrijf volledig kwijt zijn, terwijl de hypotheeklasten volledig doorlopen en ook nog huur moet worden betaald voor vervangende ruimte. Wordt die schade straks vergoed, wordt die schade in de totale berekening meegenomen of is het op dit moment al mogelijk voor de gedupeerden om die extra woonlasten niet te behoeven betalen? Worden eventuele hogere huurlasten betrokken bij de schadeberekening of komt er een speciale huurgewenningsregeling?

De heer Schutte (RPF/GPV) had veel waardering voor allen die zich nog steeds veel moeite getroosten om de problemen het hoofd te bieden. Het is goed dat de Kamer van tijd tot tijd over de nasleep van de ramp praat, maar de primaire rol van de gemeente staat buiten kijf en de gemeente moet de ruimte krijgen om die rol te vervullen.
Lange tijd is gesproken over enkele vermisten. Is het precieze aantal slachtoffers bekend?
Een aantal bedrijven heeft toestemming gekregen om werktijdverkorting door te voeren. Wat betekent dit voor de inkomenspositie van het personeel van dergelijke bedrijven?
Een uitstekend uitgangspunt vond hij dat de huurders niet meer behoeven te betalen dan zij deden. Indien mensen in een kleinere woning terechtkomen, moeten zij misschien extra kosten maken, omdat niet alles wat in de oude woning aanwezig was in de nieuwe woning ondergebracht kan worden, zeker als een bedrijfje aan huis gevestigd is. Komen die kosten voor vergoeding in aanmerking?
Er kan zich een specifieke situatie voordoen als studenten officieel thuiswonend zijn, maar feitelijk een kamer hadden in dit gebied. Zij kunnen ook met kosten worden geconfronteerd. Krijgen zij eveneens aandacht in het kader van de kostenvergoeding?
Er is sprake van een huursuppletie voor bedrijven. Geldt daar een bepaalde termijn voor? Voor particulieren is een termijn genoemd van drie jaar, terwijl het bij bedrijven zou gaan om een termijn van één jaar. Als dit juist is, is dit dan een logisch onderscheid? De heer Schutte wilde ook iets meer weten over de situatie waarin een bedrijfje aan huis was gevestigd en het onderscheid tussen particulier en bedrijfsgebruik niet bij voorbaat duidelijk is.
Hij nam aan dat de gefinancierde rechtsbijstand niet alleen maar betrekking heeft op de binnenring, maar dat iedereen die serieuze schade heeft geleden voor die rechtsbijstand in aanmerking komt.
De gemeente Enschede maakt kosten en het blijkt dat de regeling daarop ook van toepassing is. Hij meende dat het belang van snel (kunnen) optreden van de gemeente voorop moet staan. Indien daarvoor de inschakeling van externe hulp nodig is, moet geen moeizame discussie ontstaan over het antwoord op de vraag of het inschakelen daarvan wel nuttig was, maar moet vanwege het snel kunnen handelen gesteld worden dat het gaat om kosten die redelijkerwijs door de gemeente gemaakt moeten worden, zodat deze in beginsel in aanmerking komen voor vergoeding. Indien dit gebeurt, wordt goed gehandeld; anders wordt kortzichtig gehandeld. Is al iets te zeggen over de bijdrage van de Europese Commissie en over de eventuele voorwaarden terzake van bestedingsmogelijkheden? De commissie financiële afwikkeling vuurwerkramp staat terecht een zoveel mogelijk categoriale benadering voor. De inventarisatie van verenigingen, stichtingen en kerken gaat beginnen. Een categoriale benadering hiervan zal evenwel moeilijk zijn, omdat elke vereniging, elke stichting en elke kerk die schade heeft geleden waarschijnlijk een heel eigen categorie gaat vormen. Welke benadering is met het oog daarop nodig? Bij de wederopbouw moet het uitgangspunt zijn om zo snel mogelijk op een verantwoorde wijze aan de gang te gaan. Is overwogen, daarbij een relatie te leggen met de realisering van de Vinex-locatie? Over de vuurwerkopslag komt binnenkort een brief van de minister van VROM. De heer Schutte nam aan dat daarin ook het vervoer van vuurwerk aandacht krijgt.
Veel staat op de rails. Prioriteit moet hebben het geven van zekerheid aan de betrokkenen. Daarom is het nodig de vaart erin te houden. In Enschede is er dit jaar zeker geen komkommertijd.

Het antwoord van de regering

De minister hechtte eraan op te merken dat de regering groot respect en veel waardering heeft voor de wijze waarop de bestuurders en anderen bij de afwikkeling van de ramp een rol hebben gespeeld. Refererend aan het door mevrouw Hermann voorgelezen vers merkte hij op dat ook degenen in Enschede die bestuurlijke verantwoordelijkheid dragen door hun tranen heen hebben moeten werken en dit gedaan hebben met een ongelooflijke inzet. In de gemeente Enschede wordt nagedacht over de wijze waarop hieraan in de toekomst vervolg kan worden gegeven. In begin is de aandacht vooral gericht op het bestrijden van de directe gevolgen van de ramp. Vervolgens is het gewone werk weer begonnen zijn tol te eisen. Tegelijkertijd zal de afwikkeling en behartiging van alle zaken die met de ramp samenhangen een geweldige inspanning vergen.
Het kabinet zal zijn inspanningen terzake net zolang voortzetten als maar enigszins nodig is. Daarbij zal de minister van BZK coördinator blijven en de rest van het kabinet regelmatig uitnodigen om overleg te voeren over alle aspecten van de hulpverlening van de zijde van het Rijk. De inspanningen zijn op dit moment omvangrijk. Velen van departementale zijde zijn werkzaam om de helpende hand te bieden. Zo goed mogelijk wordt getracht gedurende de vakantieperiode de hulpverlening op een goed niveau te handhaven.
De wet schrijft voor dat verschillende inspecties onderzoek moeten verrichten als rampen plaatsvinden. In dit geval geldt dat de omvang van de ramp die individuele inspectieonderzoeken te boven gaat en grote gevolgen heeft voor de bewoners en de stad, gevolgen die integraal moeten worden bekeken. Dit heeft geleid tot de conclusie dat er een groot, absoluut onafhankelijk onderzoek moet plaatsvinden. Daarnaast moeten die inspectieonderzoeken worden gehouden. Veel tijd en zorg is besteed om ervoor te zorgen dat in de eerste plaats de inspectieonderzoeken op geen enkele manier kunnen interfereren met het grote onderzoek, integendeel dat zij daarvoor juist bouwstenen kunnen aandragen en in de tweede plaats dat de inspecties elkaar niet voor de voeten lopen. Met het oog daarop is direct na de ramp het plan van aanpak "afstemming rijksinspectieonderzoeken naar vuurwerkramp in Enschede" opgesteld. Daarin wordt onder meer aandacht gevraagd voor het feit dat, als één persoon door verschillende inspecties gehoord moet worden, ervoor gezorgd moet worden dat dit in beginsel gezamenlijk gebeurt. Ook op veel andere punten is afstemming van onderzoeken geregeld. Er zijn voorzieningen getroffen voor het ter beschikking stellen van gegevens door de politie en er zijn goede afspraken met het OM gemaakt.
Afgesproken is dat alle informatie die normaal openbaar gemaakt wordt, ook in dit geval openbaar wordt gemaakt. Er wordt niets achtergehouden. De commissie-Oosting is geheel onafhankelijk en beslist zelf wat zij met de gegevens doet. Toegezegd is dat zij gebruik kan maken van alles wat in de rijksdienst aan gegevens beschikbaar is. Zij kan ook ander onderzoek entameren en zaken opnieuw laten uitzoeken. Bovendien hoeft zij zich niet te houden aan een budget. Deze commissie heeft kortom alle vrijheid. Ongetwijfeld zullen de verschillende inspectierapporten conclusies worden verbonden. De minister had er geen enkele behoefte aan dat te regisseren. Het kabinet heeft aan de minister voor GSI gevraagd om in samenspraak met de gemeente Enschede via een convenant de wederopbouw vorm te geven. Daarmee is aangegeven dat het rijk de intentie heeft om alle mogelijke steun binnen redelijke grenzen te geven. Pas als de gemeente kan schetsen wat zij met dit gebied van plan is, kan de concrete invulling ter hand worden genomen. Daarom is het heel belangrijk dat de contouren snel gereed zijn. Daarbij worden ook de betrokken bewoners ingeschakeld. Het tekenen van een intentieverklaring leek hem in dit stadium niet nodig, maar kan aan de orde komen als bekend is welke route wordt gekozen. Hij was van oordeel dat het rijk de verantwoordelijkheid voor de afwikkeling van de ramp primair bij de gemeente moet laten. Het rijk moet duidelijk maken dat de gemeente Enschede zoveel mogelijk gesteund wordt, zeker als blijkt dat zij er zelf niet uitkomt. Voorts zal het rijk de slachtoffers niet in de kou laten staan en ervoor zorgen dat voor allen een tegemoetkoming in de schade geregeld wordt. Bij de afwikkeling zullen verschillen in niveaus van schade-uitkeringen en -tegemoetkomingen plaatsvinden, afhankelijk van de mate van verzekering en geleden schade. De WTS is alleen toepasbaar bij redelijkerwijs onverzekerbare schade. De zaken zijn in dit geval veel complexer, omdat veel van de schade verzekerbaar en verzekerd was. De schade wordt heel zorgvuldig vastgesteld per geval. Vanwege de grote verwikkelingen is door het rijk in goed overleg met de gemeente geconcludeerd dat het verstandig is een en ander niet in de ambtelijke sfeer af te handelen, maar een commissie in te stellen die kan adviseren over het antwoord op de vele moeilijke vragen. Deze commissie staat onder leiding van de heer Van Lidth de Jeude, de burgemeester van Deventer, die veel inzicht in dergelijke problematieken heeft. De commissie zal aan het gemeentebestuur advies uitbrengen, waarna het gemeentebestuur zich over een aantal adviezen met het rijk zal moeten verstaan. Met het oog op het laatste is besloten dat het rijk niet als lid deelneemt aan de commissie, maar als waarnemer.
De minister achtte het niet onmogelijk dat deze commissie meer dan een paar weken nodig heeft om in kaart te brengen welke beleidsantwoorden door Enschede gegeven moeten worden. Ongetwijfeld bezint deze commissie zich op een tijdpad, maar daarop wilde hij beslist geen invloed uitoefenen. In de commissie zitten vertegenwoordigers van alle instanties die te maken hebben met schade-uitkeringen en -tegemoetkomingen. Een groot gedeelte van de inventarisatie heeft al plaatsgevonden.
Hij ging ervan uit dat het Nationaal rampenfonds in overleg met de gemeente Enschede komt tot een toedeling van gelden waarbij rekening wordt gehouden met de mate van schade die is geleden.
Er is een fonds opgericht waaruit ondernemers wier bedrijf een tijd niet bruikbaar is voorschotten kunnen krijgen. Verder kunnen zij een beroep op het fonds doen voor huursuppletie. Voorts zijn met banken afspraken gemaakt over een soepele toepassing van de regels inzake kredietverlening en borgstelling. Als in een volledige kredietbehoefte niet door de bank kan worden voorzien, is het mogelijk uit het fonds een aanvullend krediet te verstrekken. Het plaatselijke bedrijfsleven is buitengewoon actief om ervoor te zorgen dat de zaken verder gaan. De betrokken ondernemers hebben duidelijk gemaakt dat zij de weg weten te vinden. Voorzover zij dat niet kunnen, kunnen zij terecht bij het IAC.
De propositie om een fonds te vormen waarin iedereen geld stopt en waaruit alle materiële en immateriële schade wordt gedekt, vond de minister niet realistisch. Allen die zich verzekerd hebben, hebben dit niet gedaan om hun geld in een groot fonds te zien verdwijnen. Bekend is nog niet hoe het gaat met de aansprakelijkheid. Daarom gaf hij verre de voorkeur aan de nu gekozen methodiek. Het gaat hierbij om een heel bijzondere ramp. Dat is ook de reden waarom het rijk zich daar intensief mee bemoeit. Bij andere rampen raakt de rijksoverheid helemaal niet betrokken. Toch wilde de minister de mensen die bij die rampen schade lijden, materieel en immaterieel, in de ogen kunnen kijken bij het antwoord op de vraag: waarom de mensen in Enschede wel en wij niet? De rijksoverheid vervult alleen een rol bij het opvangen van schade als het gaat om heel grote rampen. De WTS wordt ook alleen daarbij toegepast.
Het maatschappelijk systeem werkt in die zin dat iemand, die niet verzekerd is en geconfronteerd wordt met verzekerbare schade, niet kan verlangen dat de overheid als verzekeraar optreedt.
Hij deelde mee dat alle diensten zijn gevraagd te registreren welke hulpverleners geassisteerd hebben bij deze ramp en ook waar zij blijven, omdat het heel goed mogelijk is dat zij in de komende jaren niet bij dezelfde dienst blijven werken.
In de gegeven omstandigheden is het veel te simpel over te gaan tot een eenmalige uitkering voor alle betrokkenen. De geleden schade is zo bijzonder gevarieerd dat het niet mogelijk is te bepalen wat het niveau zou moeten zijn van zo'n uitkering.
De schade die de gemeente Enschede loopt, zal in de komende tijd voorwerp van overleg vormen, waarbij zal gelden dat het rijk naast de gemeente staat met inachtneming van de normen die in het openbaar bestuur gelden. Verder zal bezien worden welke rekeningen op departementen zijn opgebouwd. Het Nationaal rampenfonds is een particuliere instelling waarvan de uitkeringen zich beperken tot schade die personen lijden en die participeert in de commissie financiële afwikkeling vuurwerkramp. Het leek de minister uitgesloten dat de situatie ontstaat dat mensen die geld hebben overgemaakt naar dat fonds met het oog op de ramp in Enschede moeten constateren dat het beoogde niet bereikt wordt vanwege de regels van dat fonds. Het was hem niet bekend of door het Nationaal rampenfonds al uitkeringen worden gedaan of dat gewacht wordt op de uitkomst van de bevindingen van de commissie financiële afwikkeling vuurwerkramp. Hij ging ervan uit dat tempo wordt gemaakt.
Hij onderschreef de visie van de heer Schutte inzake de gefinancierde rechtsbijstand.
Wat de werktijdverkorting voor bedrijven betreft, verwees hij naar zijn vorige brief aan de Kamer.

Mevrouw Huijsman-Rubingh (coördinator nazorg van het departement van VWS) had van de hulpverleners geen signalen gekregen dat er te weinig hulpverleners zijn van allochtone herkomst. Van de belangenvereniging van slachtoffers had zij vernomen dat er wel allochtonen lid zijn, maar niet op de bijeenkomsten komen. Voor volgende week had zij een aantal afspraken gemaakt met deskundigen om zich beter te kunnen oriënteren. Het ontwikkelen van het PTSS heeft enige tijd nodig, welke tijd gebruikt zal worden voor het bijscholen van de huisartsen. De eerste bijscholingsbijeenkomst van huisartsen en Mediant heeft inmiddels plaatsgehad. Volgende week zal zij nader van gedachten wisselen over dit onderwerp met een nieuwe commissie van huisartsen in Enschede. Zij had al aangegeven dat er parallellen waren met de bijscholing van huisartsen in de Bijlmer.
Vanochtend heeft overleg plaatsgehad tussen het ministerie van VWS, de verzekeraars en de gemeente Enschede over een integraal plan van aanpak voor de psychosociale nazorg. Daarbij zijn de huisartsen en alle hulpverlenende instanties betrokken. Financiële toezeggingen zijn gedaan voor het bieden van ondersteuning.
Er is een tekort aan menskracht bij veel instanties. Met het oog daarop is aangeklopt bij instellingen in verschillende provincies. Dit heeft geresulteerd in een ruim aanbod aan hulpverleners. Of dit gevolgen heeft voor de hulp in de gebieden waar deze hulpverleners vandaan komen, kon mevrouw Huijsman niet zeggen. Bezien wordt of sociaal verpleegkundigen kunnen worden ingezet om psychiaters en psychotherapeuten vrij te stellen, aangezien aan de laatsten grote behoefte is in Enschede. De samenwerking tussen de huisartsen en de verschillende GGZ-instellingen groeit. Het integrale plan van aanpak is onderschreven. Het is de bedoeling dat een coördinator wordt aangewezen waarmee overleg kan worden gevoerd met het oog op een adequate aanpak als problemen gesignaleerd worden. Deze coördinator zal ook zitting nemen in de stuurgroep die het IAC gaat begeleiden.
Op veel fronten moet monitoring plaatsvinden. Besloten is de GGD het voortouw te laten nemen bij het starten van het overleg om te komen tot een zodanige aanpak dat geen overlapping plaatsheeft, dat een zo doelmatig mogelijke informatie verstrekt wordt en dat tot de juiste therapieën wordt gekomen. Hoe de koppeling met de gegevensregistratie bij het IAC precies gestalte moet krijgen, wordt nog bestudeerd. Dat de bereidheid hiertoe bestaat, is in elk geval een goede ontwikkeling.
Er zijn mogelijkheden om de monitoring van de individuele patiënt te koppelen aan de monitoring die plaatsvindt via het gezondheidsonderzoek, mits de patiënt daarvoor toestemming geeft.
Via het gezondheidsonderzoek is ongeveer de helft van de doelgroep bereikt. Gehoopt wordt dat de resultaten van de eerste steekproef binnen zes tot acht weken na het afsluiten van dat onderzoek bekend zijn. Er zijn metingen verricht door TNO/RIVM. Daarnaast heeft een inventarisatie plaatsgevonden van de bedrijven in het getroffen gebied. Op grond daarvan worden ook metingen gedaan. Binnenkort komen de resultaten beschikbaar. Personen met onverklaarbare klachten kunnen zich in persoon en telefonisch melden bij het IAC, waarna gepoogd wordt daarop gerichte hulpverlening in gang te zetten. Mevrouw Huijsman maakte zich overigens veel meer zorgen over "de stille kinderen in de klas", in casu degenen die zich niet melden. Het is de bedoeling dat mensen met klachten, ook meervoudige, steeds bij dezelfde hulpverlener terecht kunnen, maar dat is niet altijd mogelijk.
De staatssecretaris merkte op dat Defensie gemeentes op de hoogte brengt waar munitie is opgeslagen. In het verleden bestond daarover niet veel meer informatie. Defensie is ertoe overgegaan ook kenbaar te maken wat de maximale hoeveelheid munitie op een bepaalde locatie is, zodat gemeentes hun rampenbestrijdingsplannen daarop kunnen instellen. Op het ogenblik wordt het hele beleid op dit gebied door Defensie onder de loep genomen en in volgende rapportages zal nadere informatie worden verstrekt. Hij zou nagaan of in de toekomstige rapportage van de minister van VROM informatie wordt gegeven over het vervoer van vuurwerk. Deze week hebben gesprekken plaatsgevonden over de bijdrage van de Europese Commissie in verband met de ramp in Enschede, maar de uitkomst was hem nog niet bekend.

De voorzitter van de commissie,
De Cloe

De griffier van de commissie,
Coenen


1 Samenstelling:
Leden: Schutte (RPF/GPV), Te Veldhuis (VVD), ondervoorzitter, De Cloe (PvdA), voorzitter, Van de Camp (CDA), Van den Berg (SGP), Scheltema-de Nie (D66), Van der Hoeven (CDA), Van Heemst (PvdA), Oedayraj Singh Varma (GroenLinks), Rijpstra (VVD), Noorman-den Uyl (PvdA), Hoekema (D66), Dankers (CDA), O.P.G. Vos (VVD), Rehwinkel (PvdA), Wagenaar (PvdA), Luchtenveld (VVD), De Boer (PvdA), Verburg (CDA), Rietkerk (CDA), Halsema (GroenLinks), Kant (SP), Duijkers (PvdA), Balemans (VVD), De Swart (VVD) Plv. leden: Rouvoet (RPF/GPV), Van Beek (VVD), Zijlstra (PvdA), Van Wijmen (CDA), Ravestein (D66), Augusteijn-Esser (D66), Balkenende (CDA), Barth (PvdA), Rabbae (GroenLinks), Cherribi (VVD), Gortzak (PvdA), Dittrich (D66), Wijn (CDA), Van den Doel (VVD), Van Oven (PvdA), Apostolou (PvdA), Cornielje (VVD), Kuijper (PvdA), Mosterd (CDA), Eurlings (CDA), Van Gent (GroenLinks ), Poppe (SP), Belinfante (PvdA), Essers (VVD), Nicolaï (VVD)
Tweede Kamer der Staten Generaal

reageer via disqus

Nieuwsbank op Twitter

Gratis persberichten ontvangen?

Registreer nu

Profiteer van het gratis Nieuwsbank persberichtenfilter

advertentie