Nieuwsbank

Schrijft, screent en verspreidt persberichten voor journalistiek, search en social media. Hét startpunt om uw nieuws wereldkundig te maken. Ook voor follow-ups, pitches en korte videoproducties.

Ambtsbericht: situatie gezondheidszorg in noord Irak

Datum nieuwsfeit: 30-07-2000
Bron: Ministerie van Buitenlandse Zaken
Zoek soortgelijke berichten
Ministerie van Buitenlandse Zaken

www.minbuza.nl\content.asp?Key=404928




1 Inleiding

2 Historisch overzicht

3 Organisatie

4 Instellingen

5 Personeel

6 Medicijnen en apparatuur

7 Toegankelijkheid

8 Samenvatting
Noord-Irak / gezondheidszorg juli 2000


1 Inleiding

In dit rapport zal de situatie op het gebied van de gezondheidszorg in Noord-Irak worden behandeld. In de verschillende hoofdstukken komen de volgende onderwerpen aan de orde: een terugblik op de gezondheidszorg in Noord-Irak, de organisatie, de instellingen, het personeel, de medicijnen en de apparatuur en de toegankelijkheid van de zorg. Hoofdstuk 8 bevat een samenvatting. Bij raadpleging van dit rapport verdient het aanbeveling tevens kennis te nemen van de inhoud van het algemeen ambtsbericht 'Noord-Irak' d.d. 12 april 2000 met kenmerk DPC/AM-680574.

De navolgende informatie is in belangrijke mate ontleend aan vertrouwelijke interne en externe bronnen. Naast de Nederlandse ambassades in de regio hebben de World Health Organization (WHO), UNICEF, het Internationale Comité van het Rode Kruis (ICRC) en internationale niet-gouvernementele organisaties die in Noord-Irak actief zijn
informatie verschaft ten behoeve van dit rapport. Tot slot is gebruik gemaakt van gegevens van de Europese Unie en het Zwitserse Bundesamt für Flüchtlinge. In de bijlage treft u een overzicht aan van de geraadpleegde literatuur


2 Historisch overzicht


Voor wat betreft het niveau van de medische voorzieningen heeft Noord-Irak

in het verleden ten opzichte van Centraal-Irak immer in een achterstandssituatie verkeerd. Niettemin kon de Noord-Iraakse bevolking tot in de zeventiger jaren beschikken over goede medische basisvoorzieningen. Voor specialistische behandelingen reisde men veelal naar Centraal-Irak. In Bagdad kon men artsen vinden voor vrijwel alle specialismen en was de zorg van een hoog niveau.

Verschillende gebeurtenissen vanaf de jaren zeventig leidden tot een verslechtering van de gezondheidszorg in Noord-Irak. In deze periode begon het Centraal-Iraakse regime met de vernietiging van Noord-Iraakse dorpen teneinde de bevolking in collectieve dorpen rond de steden onder te brengen. De vernietigingscampagne culmineerde in de `Anfal-campagne' eind jaren tachtig waarbij duizenden Noord-Iraakse dorpen werden ontruimd, waarna mijnenvelden werden aangelegd. Bovendien lieten de oorlog tussen Irak en Iran (1980-1988), de Golfoorlog (1991) en de internationale sancties van de Verenigde Naties hun sporen na in Noord-Irak. De Noord-Iraakse gemeenschap kreeg extra te lijden door het interne embargo dat het Centraal-Iraakse regime in oktober 1991 oplegde
. Tot slot ging Noord-Irak in de periode mei 1994 - november 1997 gebukt onder de gewapende conflicten tussen de twee grootste Koerdische partijen, de Koerdistaanse Democratische Partij (KDP) en de Patriottische Unie van Koerdistan (PUK).

De verschillende gebeurtenissen hadden een vernietigend effect op de lokale economie. De slechte economische vooruitzichten alsmede de angst onder de bevolking voor nieuw geweld leidden tot een grote uittocht van Noord-Irakezen waaronder vele hoogopgeleiden. Het gebrek aan financiële middelen vanwege de slechte economische situatie alsmede het vertrek van veel gekwalificeerd medisch personeel leidde tot een aanmerkelijke verslechtering van de gezondheidszorg in Noord-Irak.

De inwerkingtreding van het Olie-voor-Voedsel-programma dat is gebaseerd op de VN-Veiligheidsraad-resolutie 986 heeft gezorgd voor een aanzienlijke verbetering van de humanitaire situatie in Noord-Irak . Met name de voedselsituatie en de gezondheidszorg zijn sinds de inwerkingtreding van het programma in 1996 snel vooruitgegaan . In de afgelopen jaren had nagenoeg de gehele Noord-Iraakse bevolking weer de beschikking over voldoende voedsel en nam het herstel van de medische basisvoorzieningen verder toe. Ook op andere terreinen zoals onderwijs en infrastructuur is recentelijk sprake van een toenemend herstel . De achterstand van Noord-Irak op het terrein van de gezondheidszorg ten opzichte van Centraal-Irak lijkt thans voor een deel te zijn omgekeerd.


3 Organisatie


De Noord-Iraakse autoriteiten (de partijen KDP en PUK) beheren de medische instellingen voor wat het personeel (o.a. het uitkeren van salarissen), logistiek en distributie (onder meer het ter beschikking stellen van voertuigen, brandstof, elektriciteit) betreft.

Medicijnen en medische apparatuur worden beschikbaar gesteld in het kader van het Olie-voor-Voedsel-programma van de Verenigde Naties. Namens de VN is de World Health Organization (WHO) voor het Olie-voor-Voedsel-programma in Noord-Irak de belangrijkste uitvoerende organisatie. Naast de WHO speelt onder meer UNICEF in Noord-Irak een actieve rol.

In Noord-Irak is tevens een aantal internationale en lokale ngo's actief op het terrein van de gezondheidszorg. De functie van ngo's is vooral een ondersteunende in de zin van het bieden van voorzieningen ten behoeve van specifieke groepen
, wel of niet in directe samenwerking met de lokale autoriteiten en instellingen. Ngo's leveren soms financiële bijdragen voor de salariëring van medisch personeel in door de Noord-Iraakse autoriteiten geleide instellingen.


4 Instellingen

In de drie grootste steden van Noord-Irak (Arbil, Sulaymaniyya en Dohuk) bevinden zich universiteitsziekenhuizen. Verder bevinden zich verspreid over Noord-Irak algemene
en gespecialiseerde
ziekenhuizen, kleinere medische centra (met arts of ervaren verpleegkundige) en eerstehulpposten.

In het algemeen zijn er voor de Noord-Iraakse bevolking voldoende medische instellingen. Echter, inwoners van rurale en soms moeilijk toegankelijke gebieden moeten veelal een lange afstand overbruggen voordat zij een medische instelling hebben bereikt. Zelfs indien er een eerstehulppost of klein medisch centrum in de nabije omgeving is, zullen veel patiënten genoodzaakt zijn naar één van de grote steden te reizen voor specifieke medische zorg die alleen daar voorhanden is.

Zo is het aantal medische instellingen voor de bevolking van de kleine provincie Nieuw-Kirkuk zeer klein. In dit gebied is er een tekort aan eerstehulpposten en door artsen geleide medische centra. Hier kan het voorkomen dat patiënten voor specialistische zorg doch ook voor eenvoudige medische hulp zijn aangewezen op verder afgelegen instellingen bijvoorbeeld in de stad Sulaymaniyya.

Voor wie zelf behandelingskosten wil en kan dragen, is er in Noord-Irak een klein aantal privé-klinieken via welke men eventuele wachtlijsten in de publieke ziekenhuizen kan vermijden. Het verschil in kwaliteit tussen publieke en private zorg is niet groot. Noord-Irakezen wenden zich, behalve tot instanties in Noord-Irak, ook vaak tot medische instellingen in Centraal-Iraakse steden zoals Mosul, Kirkuk en Bagdad .

Het komt ook voor dat naar Turkije of Iran wordt gereisd voor medische behandeling. Het spreekt voor zich dat dit slechts is weggelegd voor degenen die de reiskosten hiervoor kunnen betalen.


5 Personeel


Veel hoogopgeleiden, waaronder medici, hebben Noord-Irak in de periode vanaf 1991 verlaten om in het buitenland een betere toekomst te zoeken . De salarissen van medisch personeel in Noord-Irak zijn naar internationale maatstaven laag.

Een salaris voor een arts variërend tussen de vijftig en tachtig dollar per maand is voor de huidige Noord-Iraakse begrippen niet ongewoon, echter in vergelijking met Centraal-Irak hoog te noemen.

De artsen hebben vanwege de geïsoleerde positie van Irak sinds begin jaren negentig hun kennis van de ontwikkelingen op medisch gebied niet goed kunnen bijhouden. Vakliteratuur, internationale seminars, uitwisselingsprogramma's en andere medisch-wetenschappelijke contacten met het buitenland zijn lange tijd aan de Noord-Iraakse medici voorbij gegaan. Een gunstige uitzondering in vergelijking tot andere terreinen vormt de algemene chirurgie in Noord-Irak. De Iraaks-Iraanse oorlog, de Golfoorlog en de strijd tussen de Koerdische partijen hebben geleid tot een grote ervaring bij de artsen op dit vakgebied.

Het gevoel verstoken te zijn van actuele informatie alsmede de lage beloning hebben een demotiverende werking op veel artsen. Het medische onderwijs in Noord-Irak heeft onder de hierboven omschreven ongunstige ontwikkelingen in de gezondheidszorg in de jaren vanaf 1991 ook zeker te lijden gehad .
Trainingen en operaties die recentelijk werden uitgevoerd in Noord-Irak door artsen uit Italië, Duitsland, Verenigde Staten en Zweden, werden door de Noord-Iraakse medici gelet op bovenstaande dan ook zeer gewaardeerd.

De ongunstige situatie voor medici in Noord-Irak heeft op het Noord-Iraakse platteland geleid tot tekorten aan algemeen en specialistisch medisch personeel. In de grote steden gaat het vrijwel uitsluitend om een tekort aan medische specialisten
.

platteland

Het tekort aan zowel algemene
als specialistische artsen doet zich vooral gevoelen in de lokale medische centra in de perifere gebieden. De oorzaak voor het tekort in deze gebieden ligt onder meer in de afstand tussen deze centra en de grotere steden en de daarmee samenhangende beperkingen voor artsen om, naast de werkzaamheden bij een publieke instelling, het inkomen aan te vullen met een privépraktijk in de namiddag. Een huispraktijk of een tweede functie in een privé-kliniek wordt door veel artsen, en onder meer ook door verloskundigen, uitgeoefend.

Behalve een tekort aan artsen is er op het platteland eveneens sprake van een tekort aan verpleegkundig personeel.

specialisten

In de gehele regio, waaronder in de grote steden, is er een tekort aan medische specialisten. Deze situatie leidt ertoe dat het voorkomt dat patiënten die niet in staat zijn buiten Noord-Irak de voor hen vereiste medische zorg te verkrijgen deze zorg tijdelijk of permanent moeten ontberen. Het gaat hierbij om de onderstaande specialismen:


- aangezichts- en kaakchirurgie


- cardiologie


- endocrinologie (hormonologie)


- fysiotherapie


- gynaecologie


- hematologie


- histopathologie


- hart- en thoraxchirurgie


- intensive care geneeskunde


- kinder-chirurgie


- KNO


- laboratoriumonderzoek


- neurochirurgie


- neurologie


- oncologie / chemotherapie


- oogchirurgie


- orthopedische chirurgie


- plastische chirurgie


- prenatale en kraamzorg (vrouwelijk personeel)

- preventieve geneeskunde


- psychiatrie (w.o. kinderpsychiatrie)


- radiologie


- radiotherapie


- tandtechniek


- transplantatie-chirurgie


- urologie


- vaatchirurgie.


6 Medicijnen en apparatuur


In Noord-Irak distribueert de WHO in samenwerking met de Noord-Iraakse autoriteiten de medicijnen en medische apparatuur in het kader van het Olie-voor-Voedsel-programma van de Verenigde Naties. De WHO is ook direct verantwoordelijk voor de uitvoering van de VN-Veiligheidsraadresolutie 986 op de terreinen van rehabilitatie van de medische infrastructuur, onderwijs en training, waterkwaliteitscontrole en epidimiologisch onderzoek.

Op het gebied van de medicijnenvoorziening kent Noord-Irak dankzij het Olie-voor-Voedsel-programma thans nauwelijks problemen. De gangbare medicijnen ter bestrijding van algemene ziektebeelden zijn in ruime voorraad beschikbaar. Bepaalde speciale medicijnen zijn daarentegen in Noord-Irak niet of onvoldoende voorhanden
.

Medische apparatuur was tot voor kort schaars en veelal verouderd. Recentelijk is nieuwe apparatuur in toenemende mate beschikbaar gekomen. Afwezigheid van noodzakelijke medische apparatuur en tekorten aan medische verbruiksartikelen zoals wegwerpspuiten en verbandmiddelen komen thans waarschijnlijk nog regelmatig voor in de medische centra en eerstehulpposten in de meer afgelegen rurale gebieden van Noord-Irak.

Hieronder volgt een overzicht van aandoeningen waarvoor in de afgelopen periode in Noord-Irak niet in voldoende mate medicijnen en instrumentarium beschikbaar waren:


- epilepsie


- hartziekten


- jicht


- nierfunctiestoornis


- onvruchtbaarheid


- reumatoïde ziekten


- suikerziekte


- thyrotoxicose (schildklieraandoening)


- tumoren (cytostatica, chemotherapie)


- verhoogde bloeddruk


- zweren (maagzweer).

Verder was er tijdelijk en/of lokaal een tekort aan de onderstaande middelen:


- anti-coagulantia (bloedverdunners) en fibrinolytica (stolseloplossers)

- antibiotica


- infuusvloeistoffen en zuurstofvoorzieningen


- kalmeringsmiddelen (injecteerbaar) en pijnstillers

- operatiesets, wegwerpmateriaal zoals spuiten, afplak- en verbandmiddelen.
Voornamelijk vanwege het ontbreken van het benodigde instrumentarium en/of de medicijnen konden in Noord-Irak de hieronder genoemde medische handelingen soms niet worden uitgevoerd:


- behandelende endoscopie


- CT-scan (diagnostisch)


- mammografie met behulp van MRI


- niersteenvergruizing


- kunstnierbehandeling (nier-dialyse)


- niet-operatieve urinesteen-behandeling


- hartcatherisatie (dotteren)


- schildklierfunctietest


- hormoonbehandeling.


7 Toegankelijkheid


In beginsel heeft een ieder in Noord-Irak toegang tot de gezondheidszorg. Financiële draagkracht, politieke affiliatie
of schaarste aan bepaalde medische zorg spelen in principe geen rol bij de mogelijkheid een beroep te doen op medische hulp.

Het betalingssysteem in de publieke medische sector in Noord-Irak is min of meer gelijk aan het systeem zoals dat wordt gehanteerd in Centraal-Irak. In het algemeen moeten consults, behandelingen en medicijnen worden betaald door middel van een 'ticket' ter waarde van 1 tot 5 Iraakse dinar. De bedragen zijn veeleer symbolisch dan dat zij een uitdrukking zijn van de werkelijke kosten
. In sommige gevallen worden behandelingen en medicijnen ook gratis verstrekt
. Het kan voorkomen dat voor bepaalde medische diensten zoals onderzoeken of operaties extra moet worden betaald. Een bevalling in het ziekenhuis kost bijvoorbeeld ongeveer 20 dinar (ongeveer 1 US$). Een ziekenhuisovernachting ongeveer 10 dinar. In welke mate deze 'out-of-pocket' betalingen in publieke zorginstellingen worden verlangd, kan niet worden aangegeven. In het algemeen zijn de kosten van medische zorg in de publieke instellingen van een omvang dat zij voor de meeste Noord-Irakezen eenvoudig op te brengen zijn. Zoals hierboven reeds werd vermeld, wenden patiënten zich soms tot de privé-praktijk van de arts in de namiddag waarvoor in ieder geval steeds dient te worden betaald. Een deel van de Noord-Irakezen is in staat ook de hogere kosten van deze private zorg te betalen. Mensen die niet of nauwelijks over financiële middelen beschikken, zoals bijvoorbeeld vele ontheemden
, zijn noodgedwongen aangewezen op de openbare ziekenhuizen en op internationale ngo's die gratis hulp bieden aan de meest kwetsbare groepen in Noord-Irak.


8 Samenvatting

De gezondheidszorg in Noord-Irak is, na een lange periode van achteruitgang, in een relatief korte periode sterk verbeterd. De verbetering is vooral te danken aan de uitvoering van het Olie-voor-Voedsel-programma van de Verenigde Naties. De gangbare medicijnen en algemene medische zorg ter bestrijding van algemene ziektebeelden zijn in de Noord-Iraakse steden in ruime mate beschikbaar. Op het platteland ontbreekt het echter soms nog aan zowel algemene als specialistische medische zorg en aan medicijnen. Veel inwoners van het Noord-Iraakse platteland zijn derhalve genoodzaakt naar één van de grotere plaatsen in Noord-Irak te reizen voor medische hulp. In geheel Noord-Irak, inclusief de grote steden, was er in de afgelopen periode een tekort aan medische specialismen. Voor specialistische behandelingen wordt derhalve veelvuldig naar Centraal-Irak of het buitenland gereisd.

LITERATUURLIJST

Dutch Consortium c/o Memisa Medicus Mondi, Rehabilitation of Community Services in Northern-Iraq (Kurdistan) "Buzhanewe VIII" 1999/2000 Programme

(Rotterdam, november 1999)

Handicap International Belgium, Activity Report 1998 (Brussel, 1998)

ICRC, Report International Committee of the Red Cross, delegation to the United Nations (New York, 3 maart 1999)

ICRC, Iraq A Decade Of Sanctions, ICRC activities on behalve of Iraqi civilians 1999-2000 (Genève, december 1999)

Klok, Dr P.A.A., en H.E. Klok-Donker, Klein geneeskundig woordenboek, derde herziene druk, Bohn, Scheltema & Holkema

Kurdistan News Line, A Roundup of News and Views from the Patriotic Union of Kurdistan Compiled by the Bureau for International Relations

Kurdistan Regional Government , The Future of Iraqi Kurdistan: critical issues

(Sulaymaniyya, 5 december 1999)

Määtä MD, Teuvo, Evaluation of the Humanitarian Situation in Northern-Iraq,

Ministerie van Buitenlandse Zaken, Algemeen ambtsbericht Noord-Irak

(Den Haag, 12 april 2000)

Ministerie van Buitenlandse Zaken, Algemeen ambtsbericht Centraal-Irak

(Den Haag, 15 april 1999 en 18 juli 1999)

Salam & Bardaqaraman IDP camps, Peace Winds Japan, Annual Medical

Report 1998 (Dohuk, 20 mei 1999)

Special Rapporteur of the UN Commission on Human Rights on the situation of human rights in Iraq, Brief aan VN-vertegenwoordiger Brazilië (New York,


1 maart 1999)


UNICEF, Preliminary Report Child and Maternal Mortality Survey, In Dohuk, Erbil and Al-Suleimaniyah Governorates (augustus 1999)

World Health Organization, The Health Conditions of the Population in Iraq since the Gulf Crisis (Alexandrië, maart 1996)


1 Samenwerkingsverband Dutch Consortium (Cordaid), Acorn, Qandil, Peace Winds Japan, Handicap International België, International Islamic Relief Organization, Save the Children UK.


2 Het embargo werd door Bagdad in 1996 weer opgeheven.


3 Het Olie-voor-Voedsel-programma houdt in dat Irak een beperkte hoeveelheid olie kan exporteren, in ruil waarvoor het land voor een deel voedsel en andere humanitaire goederen kan aanschaffen. Zie het algemeen ambtsbericht 'Centraal-Irak' d.d. 15 april 1999 met kenmerk DPC/AM-635432 onder meer paragraaf 2.6.


4 Vooral vanaf 1998 is de verbetering sterk op gang gekomen.

5 Zie het algemeen ambtsbericht Noord-Irak d.d. 12 april 2000 met kenmerk DPC/AM-680574.


6 Inspanningen van de internationale ngo's richten zich voornamelijk op de meest kwetsbare groepen in Noord-Irak zoals ontheemden, oorlogsslachtoffers, gehandicapten, weduwen en kinderen.


7 In de grootste ziekenhuizen zijn er onder meer afdelingen voor interne geneeskunde, chirurgie, verloskunde, kindergeneeskunde, gynaecologie, dermatologie en oogheelkunde. In vergelijking tot bijvoorbeeld de Nederlandse bevolking doen Noord-Irakezen sneller een beroep op één van deze grote (universiteits-)ziekenhuizen, de zogenaamde derde-lijn-gezondheidszorg (eerste-lijn: huisarts en tweede-lijn: lokale medische centra). Het Noord-Iraakse systeem is daarbij sterk gericht op curatieve zorg. VN-organisaties en internationale ngo's proberen in Noord-Irak meer aandacht te krijgen voor preventie bijvoorbeeld door voorlichting over hygiëne.


8 In Arbil en Sulaymaniyya beheert de Italiaanse ngo Emergency hooggekwalificeerde en goed geoutilleerde chirurgische ziekenhuizen voor slachtoffers van landmijnen en oorlogsgeweld.


9 Ontheemden incluis.



10 Het zou in het verleden zijn voorgekomen dat nier-patiënten genoodzaakt waren zich voor een nierdialyse naar het ziekenhuis in Mosul te begeven wegens de onmogelijkheid deze behandeling in Noord-Irak te ondergaan.


11 In Nederland verblijven enige tientallen afgestudeerde artsen van de Salahaddin-universiteit in Arbil.


12 Onlangs riepen de presidenten van de universiteiten in Dohuk, Arbil en Sulaymaniyya alle in het buitenland verblijvende academici op naar Noord-Irak terug te keren zodat meer impuls kan worden gegeven aan de ontwikkeling van de wetenschap en het wetenschappelijk onderwijs in Noord-Irak. (Bron: Kurdistan News Line, Arbil, 30 april 2000).


13 Zoals reeds staat vermeld in hoofdstuk 2 is in Noord-Irak in vergelijking tot Centraal-Irak op het terrein van medische specialismen altijd al sprake geweest van een achterstandssituatie. Ook vóór 1990 was de Noord-Iraakse bevolking gewend voor medische behandeling naar de grote steden in de regio (Bagdad, Damascus, Teheran, Ankara en Istanboel) te moeten reizen. Een situatie op het terrein van de gezondheidszorg die veel gunstiger is dan de huidige situatie (onder het Olie-voor-Voedsel-programma) heeft de Noord-Iraakse bevolking eigenlijk nimmer gekend.


14 General practitioners.


15 Het komt voor dat bepaalde schaarse medicijnen wel in ruimere mate op de zwarte markt verkrijgbaar zijn. Veelal zijn deze medicijnen illegaal vanuit Turkije ingevoerd.


16 Het komt voor dat de KDP of de PUK de kosten van medische behandeling in het buitenland van aan de partij geaffilieerde personen voor hun rekening nemen. In deze zin beinvloedt de politieke affiliatie wel de toegang tot de (buitenlandse) gezondheidszorg.


17 Volgens sommige waarnemers zijn de Noord-Irakezen verworden tot `health consumers'. Vanwege de lage eigen bijdrage zien patiënten de waarde van de zorg niet goed in. Dit leidt soms tot overdadig gebruik van de medische voorzieningen. Het zou ook voorkomen dat men zich medicijnen laat voorschrijven die op de open markt worden verkocht.


18 In veel gevallen worden armlastigen (waaronder ontheemden en studenten) alsmede gehandicapten gratis hulp geboden.


19 Ontheemden afkomstig uit Centraal-Irak incluis.
===

reageer via disqus

Nieuwsbank op Twitter

Gratis persberichten ontvangen?

Registreer nu

Profiteer van het gratis Nieuwsbank persberichtenfilter

advertentie