Nieuwsbank

Schrijft, screent en verspreidt persberichten voor journalistiek, search en social media. Hét startpunt om uw nieuws wereldkundig te maken. Ook voor follow-ups, pitches en korte videoproducties.

Debat D66 over de commissie Elzinga

Datum nieuwsfeit: 22-08-2000
Vindplaats van dit bericht
Bron: Razende Robot Reporter
Zoek soortgelijke berichten
D66

22 augustus 2000

DEBAT OVER DE COMMISSIE ELZINGA

Olga Scheltema

MdV Vernieuwing van onze gemeentelijke democratie als eerste onderwerp op de plenaire agenda van dit nieuwe zittingsjaar. Belangrijk en hopelijk een goed voorteken.
Het politieke bestel is stokoud, verstard en in zichzelf gekeerd aldus JJ Lindner in VK 19-8. Het zijn zijn woorden. Ook deze minister gaf in zijn indrukwekkende speech voor het VNG-congres aan waarom er alle reden is zowel binnen het bestel als in aanvulling op onze democratie het een en ander te veranderen.

Vitalisering van de democratie is nodig. Meer dualisme in het gemeentelijk bestel zal naar onze overtuiging daarbij helpen al is het geen panacee. De staatscommissie Elzinga heeft belangrijke bouwstenen aangedragen. Wij zijn de commissie daarvoor bijzonder erkentelijk. Namens D66 waardering.

Verzanden we weer in een gezeur over structuren? Nee Vz, dat zou een misvatting zijn. Het gaat om een doorzichtiger bestel. Een bestel waarin de kiezer zich beter kan herkennen en als het aan ons ligt, ook meer directe invloed kan gaan uitoefenen.

Weg met de ondoorzichtige smeltkroes van bevoegdheden. Het gemeentebestuur wordt uit de achterkamertjes van gemeenteraadsfracties getrokken, geen kluitjesvoetbal meer op het gemeentelijk erf. Voortaan een college dat bestuurt en een raad die normeert en controleert. Wethouders die niet meer per definitie uit de raad behoeven te worden gerecruteerd (mag wel, geen misverstand), wethouders ook die hun raadszetel ter beschikking moeten stellen zodra zij worden benoemd. Wij pleitten daar al langer voor. Zo staan de wethouders aanmerkelijk losser ten opzichte van de raad. En een raad die niet de zaken nog eens dunnetjes overdoet, maar een raad die de beroepsbestuurders aan regels bindt, hen zonodig tot de orde roept en meer als echte volksvertegenwoordiger kan gaan optreden. Dat betekent natuurlijk iets voor de ondersteuning en ook voor de vergoedingen meer algemeen. Daarover uitvoeriger een andere keer spreken. De raad krijgt extra bevoegdheden. Prima. Daarnaast de verplichte rekenkamerfuncte, verplichte gedragscode, beide eveneens reeds langer bestaande D66-wensen. Mag een raad nu ook besluiten een provinciale Rekenkamer in te schakelen? Niet op voorhand tegen. Gedragscode moet wat ons betreft niet alleen voor het decentrale nivo maar ook voor het centrale nivo verplicht worden!

Natuurlijk het vergt een cultuuromslag.
De VNG en kabinet stimuleren terecht deze vernieuwingsslag. Laat de gemeenten die dat willen, vooral experimenteren. Hoeveel hebben zich al gemeld?
De omvang van gemeentebesturen neemt toe, wordt daarbij aan reductie gedacht net als bij de provincie?

Op een enkel punt zou naar het oordeel van D66 het dualisme nog wat verder kunnen worden doorgetrokken.
-Allereerst zou een raad die losser en zelfstandiger tegenover het college komt te staan ook zijn eigen voorzitter moeten kunnen kiezen, als men dat wenst. (grondwetsherziening nodig). Nu alleen voorzien in eventuele eigen griffier.
- Een raad die in conflict gekomen is met het college en dit naar huis zendt zou ook zelf terug moeten kunnen gaan naar de kiezer om de kiezer te laten oordelen (ontbindingsrecht)
(Waarschijnlijk nu al mogelijk ogv uitz.bevoegdheid 129, lid 4 Gw).

Maar zijn we er dan mee? Naar het oordeel van D66 niet. Het is ruimschoots tijd om de kiezers ook anderszins wat meer directe invloed op hun gemeente te geven. Gemeenten doen in veel gevallen op hun manier onder meer via referenda en deze minister kwam in zijn VNG lezing met het burgerinitiatief. Goede gedachte.

Die directe invloed van de kiezer zou juist in de gemeentelijke democratie echter ook zo goed en overzichtelijk zijn beslag kunnen krijgen bij de aanstelling van de meest gezichtsbepalende figuur van een gemeente , de burgemeester.
De commissie Elzinga maakte het hier wel wat bont met zijn drieluik. Op termijn een rechtstreekse verkiezing voor de vier grote steden, verplichte B-stemming voor de 50.000 + en voor het overige de kroonbenoeming met enkelvoudige aanbeveling van de raad. Voorafgaand aan de grondwetswijziging beperkt de commissie zich tot een verplichte B-stemming voor 50.000+. Het kabinet beperkt zich tot een standpunt voor de korte termijn een facultatief raadplegend B.referendum zoals afgesproken in het regeerakkoord.

Wat D66 betreft kan ik heel duidelijk zijn. Wij vinden dat een rechtstreeks door de bevolking gekozen B het meest aangewezen is, maar dan voor alle gemeenten en niet de driedeling van cie Elzinga. Waarom in Amsterdam wel en Abcoude niet? Maak dat de kiezers maar eens duidelijk. Een rechtstreeks gekozen B past ook het best in een dualistisch gemeentelijk bestel. Zolang de grondwet zich daartegen verzet is geen beslissende rechtstreekse invloed mogelijk, helaas. Een raadplegend referendum is dan de meest haalbare, tijdelijke, tussenoplossing. Gemeenten die dat willen krijgen zo de kans om hun burgers bij de benoeming van de B in te schakelen. Dat is gezien de grote koudwatervrees hier al heel wat.

Een eigenstandiger burgemeester. Het pleidooi spreekt aan en geldt meer naarmate de eigen legitimatie van de burgemeester sterker is. De duurst betaalde functionaris in de gemeente moet meer kunnen doen dan alleen politie, brandweer en lintenknippen. Dat kan hij overigens ook nu al, mits de politiek hem dat toestaat. Maar daar ligt nu juist de crux. Soms mag hij vrijwel alles soms vrijwel niets. Voorgesteld wordt in enige extra aankleding te voorzien. Die blijft echter schaars, meer dan een schaamlap, maar nog steeds underdressed. Waarom niet informateur of tenminste inspraak bij de aanstelling van wethouders en meespreken bij de formulering van een collegeprogram? Hij moet het college toch daadwerkelijk in de tang kunnen houden ? Een eigenstandige B met een sterkere legitimatie via raad of kiezers, verdient ook bijbehorende bevoegdheden. Als het niet expliciet wordt vastgelegd, dan zou dat toch in ieder geval de politiek duidelijk worden gemaakt dat zij daarin een verantwoordelijkheid hebben.

reageer via disqus

Nieuwsbank op Twitter

Gratis persberichten ontvangen?

Registreer nu

Profiteer van het gratis Nieuwsbank persberichtenfilter

advertentie