Nieuwsbank

Schrijft, screent en verspreidt persberichten voor journalistiek, search en social media. Hét startpunt om uw nieuws wereldkundig te maken. Ook voor follow-ups, pitches en korte videoproducties.

Rapport 'kunst van combineren; taakverdeling onder partners'

Datum nieuwsfeit: 03-10-2000
Vindplaats van dit bericht
Bron: Sociaal en Cultureel Planbureau
Zoek soortgelijke berichten
Sociaal en Cultureel Planbureau

4+2=7, Arbeidsduurverkorting, taak-combinatie en opvang...

Sociale atlas van de vrouw deel 4, veranderingen in de primaire levenssfeer

Persbericht Boek 2000-4, uitgekomen op dinsdag 3 oktober 2000

De kunst van het combineren, Taakverdeling onder partners


* Het kostwinnershuishouden is niet langer dominant in Nederland. Bij meer dan de helft van alle paren werken beide partners. Aangezien de man in tweederde van de gevallen meer werkt dan de vrouw is hier vooral sprake van een anderhalfverdienersmodel;
* Naast éénverdieners (paren waarvan één kostwinner) kan onderscheid gemaakt worden tussen dubbelverdieners (beiden voltijd), kleine anderhalfverdieners (met een tweede baan van hooguit twaalf uur) en grote anderhalfverdieners (met een tweede baan van 12 à 32 uur);

* Dubbelverdieners zijn vaak (nog) kinderloos en relatief hoog opgeleid. Eenverdieners en kleine anderhalfverdieners zijn veelal laag opgeleid.

* De combinatie van taken waarvoor paren met kinderen kiezen, is afhankelijk van o.a. de arbeidsmarkt, de beschikbare voorzieningen en de opvattingen van de beide partners.

* Bedrijfssectoren die het combineren van taken relatief moeilijk maken zijn onder meer de detailhandel en de zakelijke dienstverlening. Combinatie-vriendelijke branches zijn: Openbaar bestuur, gezondheidszorg, welzijn en financiële dienstverlening.
* Tweederde van de vrouwen met een kleine baan stemt de werktijd af op de crèche- en schooltijden van de kinderen. Slechts 10% van de mannen doet hetzelfde.

* De meest populaire taakverdeling is het half-om-half verdienerstype (beiden een deeltijdbaan). In werkelijkheid heeft nog slechts 4% van alle paren dit ideaal verwezenlijkt.

Dit zijn de belangrijkste conclusies uit het rapport De kunst van het combineren; taakverdeling onder partners van het Sociaal en Cultureel Planbureau. In het rapport wordt aandacht besteed aan de - zich wijzigende - taakverdeling tussen partners waar het gaat om betaald werk, huishoudelijk werk en zorg voor de kinderen. Naast opleidingsniveau en opvattingen van beide partners blijken ook de branche waarin men werkzaam is en de beschikbaarheid van voorziening sterk bepalend voor de taakverdeling waarvoor men kiest.

Een diversiteit aan verdienerstypen

Het kostwinnershuishouden is niet langer dominant in Nederland. Bij meer dan de helft van alle paren werken beide partners. Maar veeleer dan een tweeverdienerstype is hier sprake van een anderhalfverdienersmodel: In tweederde van de gevallen werkt de man meer dan de vrouw. Soms heeft de vrouw een deeltijdbaan van minder dan 12 uur (het kleine anderhalfverdienerstype), meestal telt de baan tussen de 12 en 32 uur (het grote anderhalfverdienerstype). Bij paren die wel een redelijk evenwichtige verdeling van betaald werk kennen, hebben beide partners vrijwel altijd voltijdbanen (dubbelverdieners).

Dubbelverdieners zijn vaak (nog) kinderloos en relatief hoog opgeleid. Eenverdieners en kleine anderhalfverdieners komen binnen alle opleidingsniveaus voor, maar zijn gemiddeld genomen laag opgeleid. Paren met kinderen kiezen zowel voor het eenverdiener- als voor de beide anderhalfverdienersmodellen. Deze keuzes hangen vaak samen met factoren als de arbeidsmarkt, de beschikbare voorzieningen en de opvattingen van de beide partners.

Arbeidsmarkt

De ene werknemer heeft meer mogelijkheden om werk met zorg te combineren dan de andere. Dit hangt voor een groot deel samen met de betreffende CAO. 'Combinatievriendelijke' sectoren zijn: Openbaar bestuur, gezondheidszorg, welzijn en financiële dienstverlening. Tot de onvriendelijke horen: de detailhandel en de zakelijke dienstverlening. Er bestaat een duidelijk verband tussen het verdienerstype waarvoor paren hebben gekozen en hun bedrijfssector.

Vrouwen met kleine banen werken vaak in een combinatie-onvriendelijke omgeving. Bovendien heeft bijna de helft van hen geen vast contract, wat onderhandelen over voorwaarden moeilijk maakt.

Vrouwen, maar ook mannen, die deel uitmaken van een groot anderhalfverdienershuishouden werken juist vaak in combinatie-vriendelijke bedrijfsgroepen. De arbeidsmarkt speelt dus duidelijk een rol bij de keuzes die thuis gemaakt worden.

Voorzieningen

Het combineren van taken is vrijwel onmogelijk zonder voorzieningen. Van de dubbelverdieners organiseert circa 30% het drukke bestaan door het uitbesteden van huishoudelijke taken aan een betaalde hulp. Bovendien gaat 60% regelmatig uit eten. Ook de verruiming van winkeltijden blijkt een voorziening waarvan vooral de dubbelverdieners profiteren.

Grote anderhalfverdieners met kinderen lossen hun combinatieproblemen vooral op via de kinderopvang, waarvan driekwart gebruik maakt. Opvallend is trouwens dat zij - net als andere ouders - ook veel baat hebben bij informele vormen van kinderopvang.

Relatief veel vrouwen met een kleine baan (tweederde) hebben hun werktijden afgestemd op de crèche- en schooltijden van de kinderen. Mannen passen hun werktijden nauwelijks (10%) aan.

Opvattingen

Naast arbeidsmarkt en voorzieningen kunnen ook opvattingen over sekserollen, werken en het gezin sterk bepalend zijn voor de taakverdeling tussen partners. Zo is men over het algemeen van mening dat vrouwen wel mogen werken, maar dat dit niet noodzakelijkerwijs hoeft. Deze overtuiging gaat samen met een sterke gezinsideologie, vooral bij mannen: circa 60% van de mannen staat positief tegenover het gezinsleven.

In alleenverdienershuishoudens is veelal sprake van tevredenheid met of berusting in de situatie: hier staat men relatief positief tegenover een ongelijke verdeling van taken. In de anderhalfverdienershuishoudens zijn de partners het relatief vaak oneens over de verdeling van taken.

Opvattingen over de meest wenselijke combinatie liggen nog ver af van de werkelijkheid: populair is het zogenaamd half-om-half verdienerstype (beiden een deeltijdbaan). In werkelijkheid heeft nog slechts 4% van de paren dit ideaal verwezenlijkt. Vooral dubberverdieners zouden hun voltijdbaan liefst inruilen voor een deeltijdbaan. In vele kleine anderhalfverdienershuishoudens wil de vrouw juist de arbeidstijd vermeerderen.

Grote anderhalfverdieners zijn relatief tevreden met hun situatie.

Combineren: een hele kunst voor het beleid

De oplossingen die mensen zelf kiezen voor de combinatie van werken en zorg zijn zeer divers en vragen om beleid op meerdere fronten tegelijk. Huishoudens kiezen een vorm van combineren die het beste past bij hun gezinssituatie, hun baan, de beschikbare voorzieningen en hun opvattingen.

Paren die geen kinderen hebben werken vaak beiden in een voltijdbaan. Bij een deel van deze paren bestaat een duidelijke wens om beiden in deeltijd te werken, wanneer zij kinderen hebben. Velen van hen zullen dit echter niet kunnen realiseren vanwege hun baan en/of het huidige gebrek aan voorzieningen. De realisatie van de ideale combinatie is momenteel te sterk afhankelijk van de bedrijfssector waarin men werkzaam is.

Voor de partner die tijdelijk zelf de meeste kinderzorg op wil zich te nemen zijn er weinig goede terugkeer-trajecten naar de arbeidsmarkt. Verder worden vrouwen die ervoor kiezen om weinig uren te werken vaak geconfronteerd met het gegeven dat dit meestal tijdelijke banen zijn.

Veel vrouwen zouden gebaat zijn bij meer mogelijkheden voor informele opvang en banen die aansluiten bij hun gezinsagenda. Het aantal opvang en andere combinatie-vriendelijk voorzieningen zou daarom niet alleen moeten worden uitgebreid maar ook gevarieerder moeten zijn.

Het aandeel van eenverdieners en tweeverdieners onder paren (a), naar hun arbeidsdeelname, 1986-1998 (in procenten)
1986 1990 1994 1998



eenverdieners 53 49 42

34

man heeft baan 50 46 36 30
vrouw heeft baan 3 3 6 4
tweeverdieners 30 37 43

56

anderhalfverdieners met:

- man in voltijdbaan 16 21 26 36

- vrouw in voltijdbaan 1 1 1 1
half-om-halfverdieners 1 2 2 4
dubbelverdieners 11 13 14 14
geenverdieners 16 15 15 10



totaal 100% 100% 100% 100%

(a) Heteroparen waarvan beide partners 15 tot 65 jaar zijn.

Bron: CBS (WBO'85/'86-'98) gewogen resultaten; SCP-bewerking Bovenkant pagina | SCP-site

reageer via disqus

Nieuwsbank op Twitter

Gratis persberichten ontvangen?

Registreer nu

Profiteer van het gratis Nieuwsbank persberichtenfilter

advertentie