Nieuwsbank

Schrijft, screent en verspreidt persberichten voor journalistiek, search en social media. Hét startpunt om uw nieuws wereldkundig te maken. Ook voor follow-ups, pitches en korte videoproducties.

Oratie prof.dr. Houwaart, hoogleraar Medische Geschiedenis

Datum nieuwsfeit: 04-10-2000
Vindplaats van dit bericht
Bron: Vrije Universiteit Amsterdam
Zoek soortgelijke berichten
Vrije Universiteit Amsterdam

Overzicht | (veb@dienst.vu.nl)



2000-10-04

EMBARGO TOT 2000-10-04, 15.45 UUR
Oratie prof.dr. E.S. Houwaart, hoogleraar Medische Geschiedenis: Medische geschiedschrijving: techniek en cultuur

Sinds de jaren zeventig van de vorige eeuw kennen we twee tradities van medische geschiedschrijving; twee tradities die met de ruggen tegen elkaar staan. Een cultuur- of sociaal-historische traditie en een traditie van sociologisch geïnspireerd onderzoek naar wetenschappelijke kennis en techniek.

De eerste behandelt gezondheid, ziekte en genezen vanuit de gedachte dat de geneeskunde zich niet op een eiland bevindt, maar deel uitmaakt van een cultuur. Klinische problemen en oplossingen krijgen plotseling een andere betekenis zodra patiënten, journalisten, politici in de beschouwing worden betrokken. Wat opvalt bij deze benadering is dat de cultuur-historici er voor terug schrikken om in moderne wetenschap en techniek te duiken en te onderzoeken hoe deze onze gezondheidscultuur hebben gevormd.

De andere traditie onderzoekt vooral hoe wetenschappelijke kennis wordt agemaaktA. Wetenschappelijke kennis en de werking en het gebruik van medische technieken worden niet als vanzelfsprekend verondersteld. Men probeert te volgen hoe wetenschappers kennis maken en hoe daarbij technieken en sociale omgeving gelijktijdig kunnen veranderen. Uit dergelijke studies kunnen we bijvoorbeeld leren hoe in de jaren 1920-1930 de electrocardiograaf, het hartinfarct en het specialisme cardiologie gelijktijdig een vaste plaat krijgen in de geneeskunde. Ook deze traditie kent echter zijn zwakheden. Het lange-termijn perspectief ontbreekt dikwijls en er wordt vaak onvoldoende recht gedaan aan de historische complexiteit.

In zijn oratie, die hij zal uitspreken op 4 oktober 2000, stelt prof.dr. E.S. Houwaart, sinds 1998 hoogleraar Medische Geschiedenis aan de Faculteit der Geneeskunde van de Vrije Universiteit, dat beide tradities veel vaker de handen ineen zouden moeten slaan om zo elkaars tekortkomingen op te heffen. Houwaart vraagt zich af waarom beide tradities niet kunnen worden gecombineerd binnen een gedetailleerd onderzoek van wetenschappelijke en technische ontwikkeling én sociaal-cultureel onderzoek van, bijvoorbeeld, de laboratoriumgeneeskunde, hart- en vaatziekten of de genetica.

Houwaart: "We kunnen dan veel beter doordringen tot de mechanismen die artsen en consumenten in een gegeven periode tot een bepaalde aanpak van een ziekte brengen. We kunnen dan begrijpen waarom bijvoorbeeld de vroegdiagnostiek van borstkanker tot ongeveer 1960 nauwelijks belangstelling heeft terwijl dat technisch gezien wel mogelijk was geweest, terwijl het daarna in het centrum van de geneeskundige en publieke belangstelling kwam te staan. Of waarom een volksziekte als reumatoïde arthritis lange tijd zoAn onderschat probleem is gebleven."

Houwaart laat zien hoe het verleden van de geneeskunde pas vanaf 1800 iets werd waarop medici hun kritiek op het heden en tegelijk hun verwachtingen over de toekomst gingen projecteren. Zo gebruikte Kurt Sprengel zijn studie aVersuch einer pragmatischen Geschichten der Arzneykunde (1792-1830)A om duidelijk te maken dat geneeskunde eeuwenlang was beheerst door filosofische modes en daardoor geen vooruitgang in empirisch onderzoek had gekend. De ontwikkeling van deze awetenschappelijkeA geneeskunde was een interne noodzaak, zo meende Sprengel. Ook voor G.A. Lindeboom (1905-1986) - degene die de door prof. Houwaart bekleedde leerstoel deed instellen - stond de geschiedschrijving in dienst van het heden en toekomst. Lindeboom wilde de voortgaande specialisering en versplintering van de geneeskunde tegengaan en ade innerlijke samenhang van de verschillende disciplinesA bevorderen. De medische geschiedenis moest de arts een gevoel voor normen waarden bijbrengen door het tonen van de geschiedkundige en wijsgerige achtergronden van de geneeskunde en van de band tussen geneeskunde, godsdienst, kunst en ethiek. Houwaart: "Medisch-historische studies en toekomstbeschouwingen over de geneeskunde bevatten dus standpunten over het heden en zijn vaak pogingen om de praktijk van de geneeskunde in de gewenste richting te brengen en daarmee een instrument om twijfelaars over de streep te halen. Dat is geen bezwaar en het is zelfs maar de vraag of dat anders zou kunnen."

Noot voor redacties

reageer via disqus

Nieuwsbank op Twitter

Gratis persberichten ontvangen?

Registreer nu

Profiteer van het gratis Nieuwsbank persberichtenfilter

advertentie