Nieuwsbank

Schrijft, screent en verspreidt persberichten voor journalistiek, search en social media. Hét startpunt om uw nieuws wereldkundig te maken. Ook voor follow-ups, pitches en korte videoproducties.

De visie van werknemers op 'outsourcing'

Datum nieuwsfeit: 16-11-2000
Bron: Razende Robot Reporter
Zoek soortgelijke berichten
FNV

De visie van werknemers op `outsourcing`
FNV Voorlichting - (publieksinfo@fnv.nl)

Inleiding van FNV-voorzitter Lodewijk de Waal over `outsourcing`: uitbesteden van werk binnen Nederland maar ook over de grens. 16 november, 15.30 uur in Hilversum, tijdens het Congres Outsourcing van de NEVI.

Toespraak Lodewijk de Waal over uitbesteden van werk, tijdens het NEVI-congres Outsourcing, donderdag 16 november 2000 in Hilversum.

Geachte aanwezigen,

Ooit vonden bedrijven het de hoogste wijsheid om "alles in eigen huis te hebben". Geen betere beheersing van het arbeidsproces en van de productie logistiek dan binnen de muren van één fabriek, kantoor of werkplaats.

Het arbeidscontract stond in die visie garant voor de beheersing, de zekerheid en de kwaliteit waar juist ook werkgevers vaak zo'n behoefte aan hebben. Vakbonden en verlichte werkgevers vonden elkaar - zeker in landen met een polderachtig arbeidslandschap - in een wederzijds systeem van zekerheden. Een stelsel van afspraken en arrangementen dat duurzaamheid van werkgelegenheid aan beide zijden van de streep garandeerde en symboliseerde. Zo werden en bleven werknemers betrokken bij hun organisatie. En zo kon de organisatie hun competenties en de ontwikkeling daarvan optimaal benutten.

Die tijd ligt inmiddels achter ons, zij het niet in alle bedrijven. Ga met werknemers in gesprek gaat over bedreigingen en kansen in en op hun werk. En U zult, zeker bij een iets oudere generatie, snel terecht komen bij onzekerheid over de toekomstige inhoud van de baan.

Dat zegt iets over de snelheid van veranderingen in de wereld van de arbeid. Snelheid die ervoor zorgt dat werknemers meerdere malen in hun arbeidsleven te maken krijgen met een vernieuwde of geheel nieuwe functie en werkplek. Werknemers van vandaag zijn er ook veel minder zeker van of hun baan er straks één bij dezelfde werkgever zal zijn.

Tien jaar geleden publiceerde het Massachusetts Institute of Technology de bestseller over de opkomst van het Toyotisme, "The machine that changed the world". Japan leek de wereld de les te lezen.
Zonder extreme outsourcing overleefde geen gigant. Dat dit beeld over Japan inmiddels genuanceerder ligt weet u net als ik.

Maar sinds die tijd is uitbesteding, afslanking of afstoting niet langer een medicijn dat alleen in terminale situaties wordt voorgeschreven. Werknemers hebben ervaren en geleerd dat het moderne "global" management outsourcing ziet als permanent onderdeel van de bedrijfsstrategie. Dat er een continue afweging aan de gang is van wat nu en straks lekkerder is: wat uit eigen huis moet komen of wat je van elders haalt. Dat wat vandaag kernactiviteiten zijn morgen aan de rand kan liggen, en overmorgen buiten de deur.

Ik sta maar heel kort stil bij de vraag of je dat een goeie of eerder een slechte ontwikkeling moet vinden. Ik weet niet of het afbouwen van langdurige en overzichtelijke relaties tussen werknemer en werkgever in alle gevallen gestoeld is op voortschrijdend inzicht...

Die vraag is extra interessant nu de arbeidsmarkt in Nederland sterk aan het kantelen is, en de balans wat meer verschuift naar werknemers of werknemers-in-spé.

De FNV heeft dit jaar een nota gepubliceerd over die "Arbeidsmarkt op zijn kop". En we vinden dat werkgevers niet te veel moeten zeuren over een verschijnsel dat ze zelf als de geest uit de fles hebben gehaald: het afnemen van het gevoel van binding tussen werknemers en hun arbeidsorganisatie.

Wie klaagt over moeilijk te vervullen vacatures en gebrek aan gemotioveerd personeel doet er goed aan te kijken wie de grond heeft omgeploegd, waarop minder bedrijfsloyaliteit tot wasdom lijkt te komen.

Het gekke is dat organisaties die ernst maken met investeren in hun personeel de nadelen van de gegroeide nieuwe verhoudingen op de arbeidsmarkt ook minder merken.

Loyaliteit en betrokkenheid van werknemers, van de mensen die bij uitstek het verschil maken op een globale markt, zulke loyaliteit is prima te combineren met modern management.

En ze staat ook niet tegenover strategieën op het terrein van outsourcing, mobiliteit en organisatievernieuwing.

Dat is althans de theorie.

Maar de praktijk is helaas weerbarstiger.

Mijn probleem is dat te vaak die twee invalshoeken (investeren in je mensen en hun duurzame werkgelegenheid, en bezig zijn met outsourcing en corporate strategies) naast of tegenover elkaar worden gezet.

Of zelfs zo ver bij elkaar vandaan, dat ze twee aparte werelden lijken te zijn. Het doet denken aan een moderne uitvoering van de weermannetjes boven de schoorsteen:

Ze wonen in dezelfde onderneming.
Onder één dak zijn ze aan het werk.
Maar als de één naar voren komt schuift de ander uit beeld.

Kijk daar, links.
Dat is de outsourcings-expert, de harde manager die de cijfertjes en de shareholdersvalue op zijn netvlies heeft staan. Die andere, daarnaast, is de Human Resource manager, die om haar of zijn mensen moet denken en om de toekomstige aantrekkingskracht van de organisatie.

Samen moeten ze voorspellen of de arbeidsorganisatie op mooi weer mag rekenen de komende jaren. Maar het probleem is dat ze het volstrekt oneens lijken over wat eigenlijk mooi weer is..

Is het een wonder dat werknemers hun eigen De Bilt minder en minder geloven, als wat de één regen noemt voor de andere een schitterende zonnige dag is?

Outsourcing, de visie van werknemers.

Daarvoor hebt u mij gevraagd het woord te voeren.

En ik wil nu proberen die werknemerspositie in een paar lijnen voor u neer te zetten.

Maar ik wilde u vooraf laten zien dat de visie van werknemers niet in een neutraal of onbesproken veld vorm krijgt, maar binnen een klimaat dat, net als dat in de hele samenleving het geval is, hoe langer hoe meer onvoorspelbaar lijkt.

Nederland is één van de Europese koplopers op het terrein van outsourcing. Nederlandse bedrijven, zo leert ook recent Europees onderzoek, besteden een groter deel van hun productie en kernactiviteiten uit dan collega-bedrijven in de Europese Unie.

Wat betekent die koppositie voor werknemers?

Hebben ze erbij te winnen?

Outsourcing is voor werknemers niet zozeer een beleidsoptie of een deskundigheidsterrein. Het woord geeft voor werknemers vooral een ontwikkeling aan, een richting.

Outsourcing is een ontwikkeling naar buiten toe:

- vanuit een arbeidsorganisatie worden werkzaamheden, die er tot dan toe plaatsvonden, uit die organisatie gehaald,
- er "ontstaat" daarmee veelal elders werk(gelegenheid), vaak niet onder dezelfde condities.
En daarmee zijn meteen verschillende categorieën betrokken werknemers in beeld.

Ik noem er vier.


1. De werknemers die "worden outgesourced", om er nog eens een term van over het Kanaal tegen aan te gooien.


2. De werknemers die mogen blijven, vooralsnog.


3. De werknemers of zelfstandigen die het ge-outsourc-te werk gaan verrichten. Soms dezelfden, soms ook anderen.

4. En de werknemers die er elders misschien collega's bij krijgen, of als transporteur of ICT-er de relatie tussen uitbesteed en niet-uitbesteed werk moeten gaan organiseren.
Ik loop deze categorieën langs.

Bij outsourcing - en ook bij het overwegen van uitbesteding, zeg ik er voor de zekerheid bij -zijn er kansen en bedreigingen voor de werknemersgroepen die in dienst zijn bij de uitbestedende organisatie.

Laten we aan de pluskant beginnen.
(U zou dat misschien niet verwachten van een vertegenwoordiger van de vakbeweging, maar wij houden erg van plussen.)

Wat zijn de kansen voor werknemers?

In de eerste plaats natuurlijk de kans dat jij de dans ontspringt, en niet hoort bij de uitverkorenen wier arbeidsplaats een rekensommetje is geworden.

Dat is weliswaar geen definitief pluspunt, maar voorlopig lijk je uit de bedreigde zone. Daarentegen zijn er ook kansen voor werknemers die mogelijk direct uitbesteding gaan voelen in hun baan.

Misschien wordt hun werk er in de toekomst leuker op bij een andere werkgever. Misschien neemt hun employability toe, omdat ze voor een groter aantal organisaties gaan werken als toeleverancier.

Voor ik de mogelijke voordelen te breed uit ga meten zet ik er maar meteen de bedreigingen tegen aan.

Voor de groep waarvan het werk in aanmerking komt voor uitbesteding is dat natuurlijk het verlies aan zekerheden, sociale contacten, en (niet in de laatste plaats) arbeidsvoorwaarden.

Want vaak wordt juist op arbeidsvoorwaarden op termijn een belangrijk voordeel voor de uitbesteder ingeboekt....

Dat mag ik toch ook wel zeggen.

En voor de groep die mag blijven zijn de bedreigingen evenmin van de baan.

Die raken misschien goede collega's kwijt.

Ze moeten zich instellen op werk dat buiten de organisatie gebeurt, en dat in belangrijke mate hun eigen werk en functie beïnvloedt of zelfs bepaalt.

Ook zij zullen veranderingen aan den lijve ondervinden, alleen wordt dat soms wat later duidelijk.

En soms kunnen ze uiteindelijk slechter af zijn dan hun vertrekkende collega's, omdat die zich noodgedwongen moeten heroriënteren op de arbeidsmarkt en op hun marktwaarde daar binnen.

Winnaars en verliezers van outsourcing vinden we dus in beginsel onder allerlei groepen werknemers.

Het vervelende echter is, dat de blijvers de directe voordelen ervaren, degenen die weg moeten of zelf besluiten te vertrekken de onmiddellijke nadelen.

Vervolgens kan voor beide groepen ook de andere kant in beeld kan komen, namelijk nadelen op termijn voor de blijvers, en het omgekeerde voor vertrekkers. Maar dan is er al veel water naar zee gestroomd.

Als ik dat plaatje zo schets zal duidelijk worden dat er een grote verantwoordelijkheid ligt bij de twee weermannetjes of -vrouwtjes in gezamenlijkheid:

Alleen als die er samen in slagen de voor- en nadelen op korte en op langere termijn in een totaalaanpak zichtbaar en bespreekbaar te maken, is er kans dat groepen werknemers niet alleen met de nadelige kanten van uw stokpaardjes worden geconfronteerd.

Bovendien zal werknemers dan duidelijk gemaakt moeten worden dat in de aanpak ook met die verschillende belangen op een serieuze manier wordt rekening gehouden.

En, ik zei het al: Er is de laatste tien jaar veel gebeurd dat nu juist niet het vertrouwen bij werknemers voedt dat zo'n totaalbeeld serieus wordt voorgelegd.

Tot zover de positie van de werknemers die het direct aangaat.

Eén visie hebben zij niet.
Daarvoor zijn er te veel tegenstrijdige variabelen.

Of het zou moeten zijn dat outsourcingsbeslissingen niet goed tot stand kunnen komen, als organisaties niet op een ongelooflijk intensieve manier proberen alle werknemers bij het proces en bij de onderliggende afwegingen te betrekken.

Dat heeft niks met stroperigheid, bureaucratie of gebrek aan doortastendheid te maken.

En juist alles met mensen beschouwen als je belangrijkste kapitaal nu en in de toekomst.

Maar outsourcing speelt zich niet alleen "hier" af. Het gaat ook om "daar".

Om nieuwe werkgelegenheid in Nederland of juist over de grens. Om veranderingen in functies als het gaat om de afstemming van het werk dat in de onderneming blijft en wat daarbuiten wordt gedaan.

Werknemers hebben ook een rol, en daarmee een visie, die minder afhankelijk is van directe outsourcingsbeslissingen.

En dan heb ik het over de beïnvloeding en begeleiding van de ingrijpende processen die in het geding zijn.

Over de rol van ondernemingsraden en vakbonden, als uitdrukking van de meer gezamenlijke belangen van werknemers.

Ook over de grenzen van afzonderlijke ondernemingen heen.

Arbeidsvoorwaardenverschillen spelen daarbij een rol, te vaak dé dominante rol.

Voor vakbonden lijkt vooral de bescherming van arbeidsvoorwaardenrechten of het opbouwen van nieuwe arrangementen de centrale taak te zijn. Correctie van wat het management soms laat liggen.

Wat mij betreft is outsourcing enkel en alleen om arbeidsvoorwaardelijk goedkoper af te zijn in feite een belediging voor managers en werknemers samen.

Toch, als het moet, zullen we de steken proberen te herstellen die de cijferaars te vaak laten vallen.

Bij de outsourcer.
En bij het bedrijf of de sector waar de werkgelegenheid zich ontwikkelt.

Maar ik vind het kortzichtig als we ons daartoe beperken als vakbeweging, hoe noodzakelijk op zich zelf ook.

Van een goed sociaal plan wordt niemand echt gelukkig, als het niet nauw verbonden is met nieuwe perspectieven voor alle betrokkenen, ook de achterblijvers.

En outsourcing naar een land waar de mensen er een beetje beter van worden, zonder dat de organisatie zich tegelijk inzet voor maatschappelijk verantwoord ondernemen op wereldschaal - dat is veel te mager om te kunnen accepteren.

Meer en meer realiseren we ons dat juist het anticiperen op veranderingen voor vakbonden en ondernemingsraden een uitdaging van jewelste is.

Niet alleen in beeld komen als het schip echt vertrekt. Vooral zorgen dat we ondernemingen aanspreken op behoorlijk management over de hele breedte. Niet de vakbond of de ondernemingsraad zijn er om de ergste bedreigingen af te dekken. Dat is in de eerste plaats de verantwoordelijkheid van management en werknemers van de outsourcer.

Hier komt ook de relatie met de aansturing van ondernemingen, corporate governance, om de hoek kijken.

Organisaties die outsourcing als normale onderdeel van hun bedrijfsstrategie agenderen, horen ook een stap verder te zetten: Werknemers over de hele linie betrekken bij hun corporate strategie.

En dan op alle niveaus in de organisatie.

Op de vloer.
In de ondernemingsraad.
En aan de top, waar de strategische beslissingen worden voorbereid en genomen.

Wie zijn werknemers niet vertrouwt bij het meedenken over de kernstrategie van het bedrijf, moet rekenen op wantrouwen terug. En dus op vernietiging van menselijk kapitaal.

Wij willen als vakbeweging graag meedenken om maatschappelijk verantwoord ondernemen dichterbij te brengen. Dat zijn wij ook aan ons onszelf verplicht in het kader van globaliserend vakbondswerk.

Maar u hoeft die verantwoordelijkheid niet aan ons uit te besteden. Liever doen wij de komende jaren zaken om daar samen iets moois van te maken,

Dat de slechteren onder u liever om ons heen gaan nemen we dan maar op de koop toe.

Maar als u met ons wilt dat vakbonden niet de laatste strohalm zijn of de tegenstribbelaar bij doordachte ondernemingsbeslissingen: Maak het ons dan ook mogelijk een rol als meedenker ook te spelen. En zie outsourcing als een prikkel om echt te investeren in mensen en arbeidsverhoudingen.

Dan zullen we elkaar vaker tegenkomen.
En misschien beheersen we dan samen ook meer het ondernemersklimaat hier en daar.

Meer nieuws? Ga naar www.fnv.nl/nieuws .

reageer via disqus

Nieuwsbank op Twitter

Gratis persberichten ontvangen?

Registreer nu

Profiteer van het gratis Nieuwsbank persberichtenfilter

advertentie