Nieuwsbank

Schrijft, screent en verspreidt persberichten voor journalistiek, search en social media. Hét startpunt om uw nieuws wereldkundig te maken. Ook voor follow-ups, pitches en korte videoproducties.

Zalm over financiele jaarverslagen

Datum nieuwsfeit: 24-11-2000
Vindplaats van dit bericht
Bron: Ministerie van Financien
Zoek soortgelijke berichten
Ministerie van Financien

Titel: ZALM OVER FINANCIELE JAARVERSLAGEN



Persberichtnr.

00/251

Den Haag

24-11-2000

ZALM OVER FINANCIELE JAARVERSLAGEN

Alle beursgenoteerde ondernemingen zullen worden verplicht om de salarissen per individuele bestuurder openbaar te maken in de jaarrekening. Daartoe worden de huidige bepalingen in het jaarrekeningrecht verfijnd. Ook zullen de ministers van Financiën, Justitie en Economische Zaken op korte termijn onderzoeken hoe het toezicht op de naleving van verslaggevingsstandaarden kan worden versterkt. Dit stelt minister Zalm in een speech bij de uitreiking voor het beste financiële verslag 1999 bij het Limperg instituut in Amsterdam.

"INLEIDING

Dames en heren. We hebben net gehoord dat vele ondernemingen er in zijn geslaagd om een inhoudelijk goed jaarverslag te publiceren. Dat is reden voor een feestje. Recepties en partijen bieden vaak een mooie gelegenheid om over onderwerpen in meer informele sfeer verder te praten. Aandeelhouders en analisten, maar ook financieel directeuren en accountants, hebben één duidelijke overeenkomst: ze praten daarbij graag en veel over geld.

En met geld houd ook ik me dagelijks bezig. Naast de overheidsbegroting strekt de verantwoordelijkheid van het Ministerie van Financiën zich ook uit tot het goed functioneren van de financiële markten in Nederland. Kwalitatief goede verslaggeving bevordert de efficiënte werking van de financiële markten. Immers, de markt werkt het beste als er goede informatie is om beslissingen op te baseren. In het onderzoek dat vandaag wordt besproken, wordt bevestigd dat de jaarrekening voor de analisten één van de belangrijkste informatiebronnen is.

Vanmiddag is gesproken over de kwaliteit van de verslaggeving en de winnaars worden straks gelauwerd. In een wedstrijd zijn er altijd winnaars. Maar daarmee is nog niet gezegd dat er over de kwaliteit van de verslaggeving van Nederlandse ondernemingen in het algemeen nu zo te juichen valt. De centrale probleemstelling van het vooronderzoek naar het beste financiële jaarverslag luidt niet voor niets Wat is de kwaliteit van de externe financiële verslaggeving in Nederland en hoe kan die kwaliteit worden verbeterd? Kritiek wordt meestal het best aanvaard als ze is verpakt in een lofspraak. Dat is dan ook precies wat ik van plan ben te doen.

CORPORATE GOVERNANCE

Laat ik bij de basis beginnen: een onderneming heeft haar verantwoordelijkheden richting de maatschappij. De laatste jaren heeft een duidelijke verschuiving in het denken hierover plaatsgevonden. Dat zie je bijvoorbeeld op het terrein van corporate governance. Er is steeds meer aandacht voor verantwoording, zeggenschap en internationale convergentie. Ik wil er in mijn inleiding twee belangrijke aspecten uitlichten: De verslaggeving over de beloning van bestuurders en de harmonisatie van verslaggevingsstandaarden.

Beloning bestuurders

Eerst de beloning van bestuurders. In de reactie op het rapport Peters II is een wetswijziging aangekondigd door het kabinet over de transparantie in beloning en effectenbezit van individuele bestuurders en commissarissen van beursgenoteerde ondernemingen. Bestuurders en commissarissen kunnen in Nederland in onderling overleg hun beloning vaststellen. Op zich is dat niet bezwaarlijk, maar bij zon systeem past wel een heldere verantwoording. De meeste bestuurders in Nederland houden hun inkomens graag geheim. De wens de eigen privacy te beschermen staat echter op gespannen voet met het publieke karakter van beursgenoteerde ondernemingen. Aandeelhouders moeten zich een oordeel kunnen vormen over de redelijkheid van de beloning van bestuurders, ook in relatie tot de geleverde prestaties.

Het wegstoppen van deze informatie onder een dik rookgordijn past niet langer in deze tijd. We zien bij de salarisontwikkeling een aansluiting bij Angelsaksische praktijken. De Angelsaksische tradities passen mijns inziens ook op het terrein van verslaggeving over de beloning. De huidige bepalingen in het jaarrekeningrecht zullen dus moeten worden verfijnd. En deze verfijning is mogelijk, daar ben ik inmiddels wel uit. Alle beursgenoteerde ondernemingen zullen worden verplicht om de salarissen per individuele bestuurder openbaar te maken in de jaarrekening. Ook optierechten en andere beloningscomponenten, zoals gouden handdrukken, moeten uit de doeken worden gedaan. Zo kunnen aandeelhouders zich een oordeel vormen over de omvang van de beloning en, bij beloning in opties, in het motivatieaspect, maar ook het verwateringsaspect van de optieregelingen.

Je ziet dat ondernemingen steeds meer gebruik maken van optieregelingen. Het is goed dat in het Limperg onderzoek specifiek aandacht is geschonken aan de verslaggeving over personeelsopties. Uit het onderzoek leidt de jury af dat in het algemeen de informatieverschaffing over optieregelingen redelijk voldoet aan de wensen van analisten. Ondernemingen lopen daarmee wellicht ook al enigszins vooruit op de uitgebreide richtlijnen die vanaf volgend jaar zullen gaan gelden.

Hoever moet de transparantie dan gaan? Het lijkt me goed om in een wettelijke regeling zoveel mogelijk aan te sluiten bij reeds bestaande standaarden op dit terrein, zoals de International Accounting Standards en de Richtlijnen voor de Jaarverslaggeving. Ook kan worden aangesloten bij de aanbevelingen van VNO-NCW en het NCD over optieregelingen. Dus, er staat ons voor het komende jaar dus nog een mooie uitdaging te wachten.

Internationale standaarden

Dan de harmonisatie van verslaggevingsstandaarden. Naar analogie met de Commissie Peters heeft de jury in haar rapport een twintigtal aanbevelingen opgesteld. Grotendeels ondersteunen de aanbevelingen ook de initiatieven van het kabinet. Zo pleit de jury voor een belangrijke mate van verbetering in de kwaliteit van de financiële verslaggeving. Ondernemingen wordt aanbevolen meer relevante informatie in hun financieel verslag op te nemen. Met die aanbeveling ben ik het van harte eens. Waarom is verslaggeving en de kwaliteit van deze verslaggeving toch zo belangrijk? Zoals we allemaal hebben kunnen constateren is de omvang van de kapitaalmarkt de afgelopen decennia sterk toegenomen. Er zijn steeds meer spelers als kapitaalverschaffers actief. En deze spelers eisen adequate transparantie en verantwoording over het met dat kapitaal gevoerde beleid.

Om de internationale kapitaalverschaffers te bereiken zijn ondernemingen in meerdere landen op een beurs genoteerd. Al deze landen kennen hun eigen normen voor transparantie en verantwoording en schrijven deze normen via standaarden voor. Het opstellen van meerdere rapportages kan een behoorlijke administratieve last betekenen voor een internationaal georiënteerde onderneming. Eén set regels die voor de verslaggeving in meerdere landen kan worden gebruikt, zal verlichting geven. Harmonisatie van financiële verslaggeving van ondernemingen staat in verschillende internationale fora op de agenda. Zo heeft de Europese Commissie in juni dit jaar voorgesteld om beursgenoteerde ondernemingen en financiële instellingen vanaf 2005 te verplichten hun geconsolideerde jaarrekening op te stellen volgens de International Accounting Standards, de IAS.

Dit voorstel is van groot belang in de verdere ontwikkeling van internationale standaarden. Het grote voordeel bij de verplichte toepassing van de IAS is dat de bestaande royale keuzevrijheid in grondslagen van waardering en resultaatbepaling flink zal worden ingeperkt. In het juryrapport wordt er op gewezen dat volgens Nederlandse standaarden er maar liefst 2348 miljard alternatieven voor waardering en resultaatbepaling mogelijk zijn! Een grapje van de jury. Dit kun je flexibel noemen, of wellicht liberaal, de onderlinge vergelijkbaarheid van jaarverslagen laat hierdoor echter veel te wensen over. Ik verwacht dat door het verplichte voorschrijven van de IAS niet alleen de kwaliteit, maar ook de betrouwbaarheid van de verslaggeving van Nederlandse ondernemingen zal worden verbeterd.

2005 is nog een eind weg. Toch is de Mededeling van de Commissie nu al belangrijk. In overeenstemming met de kabinetsreactie Peters II en met de aanbeveling van de jury, zal het in Nederland toegestaan worden de IAS, binnen de daarvoor geldende Europese kaders, rechtstreeks toe te passen. Onder voorwaarden zal trouwens ook de rechtstreekse toepassing van de Amerikaanse standaarden mogelijk worden tot 2005. Het kabinet zal op korte termijn een voorstel tot aanpassing van het Burgerlijk Wetboek maken. Ondernemingen die voor de internationale standaarden kiezen, hoeven dan niet langer te voldoen aan de Nederlandse Richtlijnen voor de Jaarverslaggeving.

EURO

Nu nog een puntje over de verslaggeving dat mij enigszins heeft verbaasd. De kapitaalmarkten zijn al over op de euro. Toch heeft de jury geen aanbeveling opgenomen over de rapporteringsvaluta, die voor de vergelijkbaarheid van jaarverslagen een belangrijk element vormen. Zo zal dankzij de introductie van de euro de vergelijkbaarheid van de jaarverslagen binnen Europa op korte termijn verbeteren. En je kunt prestaties van ondernemingen als zodanig beter vergelijken. De invoering van de euro betekent het afscheid nemen van - voorlopig - 12 valuta waaronder onze gewaardeerde gulden.

Misschien mag ik alvast een tipje van de sluier oplichten voor wat betreft de prijswinnaars van vanmiddag. Bladerend door de jaarverslagen zag ik dat beide jaarrekeningen al van eurobedragen zijn voorzien. Een initiatief dat van harte valt toe te juichen. Toepassing van de euro zien we vooralsnog eigenlijk alleen bij de meer internationaal georiënteerde en beursgenoteerde ondernemingen. Wellicht begrijpelijk, omdat juist deze ondernemingen nu al van de euro profiteren. De Europese handel floreert als nooit tevoren, mede dankzij het wegvallen van valutarisicos. En door toegenomen transparantie in de prijzen zijn ook kostenbesparingen gerealiseerd. Volgend jaar verwacht ik al meer euro-informatie in de jaarrekeningen tegen te komen. Vanaf 2002 zal het wel moeten. Want dan hebben we geen gulden meer.

Presentatie van jaarrekeningen in uitsluitend guldens is toegestaan zolang een boekjaar vóór 1 januari 2002 wordt afgesloten. Het zou de duidelijkheid ten goede komen als jaarrekeningen over 2001 in ieder geval ook van euro-informatie zijn voorzien. U allen kunt dus uw bijdrage leveren aan de acceptatie van en gewenning aan de euro. Uiteraard draagt ook het ministerie van Financiën hieraan haar steentje bij, want de volgende rijksbegroting zal uitsluitend in euros luiden.

TOEZICHT OP VERSLAGGEVING

Nu kom ik tot mijn laatste punt, het toezicht op verslaggeving. Ik noemde al even dat in Nederland de toepassing van de IAS verplicht zal worden voorgeschreven. Maar hoe weet een verschaffer van kapitaal nu zeker dat de internationaal geaccepteerde standaarden ook door de rapporterende ondernemingen adequaat worden nageleefd? De accountant speelt in dit vertrouwen natuurlijk een grote rol. Daarnaast beveelt de jury aan om een orgaan op te zetten dat specifiek is belast met het toezicht op de financiële verslaggeving. Dat naar het voorbeeld van het Review Panel in het Verenigd Koninkrijk. Ik ben het met de jury eens dat je er met enkel harmonisatie nog niet bent. Gelet op het in accountants-kringen bekende adagium: geen vertrouwen zonder controle, biedt het creëren van vertrouwen een uitdaging voor u allen hier aanwezig en met name de opstellers, accountants en toezichthouders - wereldwijd. U speelt een belangrijke rol in het rechtvaardigen en afdwingen van dat vertrouwen.

Ook de Europese Commissie constateert dat de afwezigheid van systematische controle op de naleving van verslaggevingsstandaarden een zwak punt van het Europese jaarrekeningrecht is. Naar de mening van de Commissie dienen beurstoezichthouders betrokken te zijn bij het toezicht op de naleving van verslaggevingsvoorschriften. Voor Nederland zouden we dan moeten denken aan de Stichting Toezicht Effectenverkeer, de STE.

Ik zal samen met mijn collegas van Justitie en Economische Zaken op korte termijn onderzoeken hoe in Nederland het toezicht op de naleving van verslaggevingsstandaarden zou kunnen worden versterkt. Bij dit toezicht zullen we ons primair moeten richten op het effectief functioneren van de financiële markten. Tegen die achtergrond doen we er goed aan om in Nederland te streven naar een toezichtsmodel dat internationaal geaccepteerd wordt en als voorbeeld kan dienen bij het streven naar harmonisatie en uniformering van het toezicht binnen Europa.

Hoe dat toezichtsmodel eruit komt te zien en op welke ondernemingen het toezicht van toepassing zal zijn, is voorlopig nog een open vraag. Ik verwacht niet dat het toezicht een duplicering van de reguliere accountantscontrole gaat betekenen. Met mijn collegas zal ik spoedig een consultatie over het toezicht op verslaggeving opstarten. De consultatie zal zo breed mogelijk zijn, zodat iedereen die dat wenst kan bijdragen aan de gedachtenvorming over een goed functionerend systeem van toezicht op verslaggeving in Nederland.

PRIJSUITREIKING

Dan nu richting het hoogtepunt van deze middag. Er zijn verbeteringen noodzakelijk in de kwaliteit van de verslaggeving van ondernemingen, dat heeft de jury ook duidelijk geconstateerd. Eigenlijk heeft de jury, onder leiding van professor Hoogendoorn en professor Mertens, al een soort van toezicht gehouden op verslaggeving en het nut van meer permanent toezicht ondersteund. Ik denk dat ze goed werk hebben geleverd.

De jury wijst er op dat er nog veel ruimte is voor verbetering in de kwaliteit van de verslaggeving, bijvoorbeeld door op basis van de IAS te rapporteren. Tot nog toe zijn er maar zeer weinig beursfondsen die de IAS toepassen. Ik ben dan ook blij dat we vandaag een prijswinnaar in ons midden hebben die als voorbeeld kan dienen voor die andere beursfondsen. De winnaar past niet alleen de IAS toe, maar is zelfs al vooruitgelopen op standaarden die nog niet van kracht waren! Dat rechtvaardigt de toppositie in de categorie minder complexe verslaggeving.

De jury is van oordeel dat de prijs voor het beste financiële jaarverslag in de categorie minder complexe verslaggeving toekomt aan Libertel.

De verslaggeving van Libertel blinkt volgens de jury uit op belangrijke onderdelen van de jaarrekening. Ze scoort goed op die criteria die analisten als belangrijk hebben aangemerkt. Ook is het verslag volgens de jury van goed niveau. Overigens ziet de jury nog wel een aantal verbeterpunten, zoals bij de meerjarenoverzichten en de kwantificering van elementen uit het jaarverslag. En Libertel mist nog de uitsplitsing van zowel de beloning als het optiebezit per individuele bestuurder. Maar het is een feestje, ik beperk mij tot de lofzang en verwijs u voor de kritische kanttekeningen naar de brochure die het Limperg Instituut straks zal uitreiken. Het doet me deugd dat Libertel wel een uitgebreide toelichting op de personeelsopties geeft. Zo wordt onder meer ingegaan op het dekkingsbeleid door middel van inkoop van eigen aandelen.

Namens de jury wil ik Libertel van harte gelukwensen met deze prijs. Gaarne zou ik de heer Schuit, belast met de financiële portefeuille in de Raad van Bestuur, willen uitnodigen om de prijs voor het beste financiële jaarverslag 1999 in ontvangst te nemen.

Dan komen we nu bij de winnaar in de categorie Meer complexe verslaggeving, de grote jongens van vandaag. Helaas past de winnaar in deze categorie de IAS nog niet toe, ook hier dus ruimte voor verbetering. Een belangrijke afwijking vormt de verwerking van de goodwill die nog direct ten laste van het eigen vermogen wordt gebracht. Overigens heeft de winnaar aangekondigd om vanaf volgend jaar de goodwill te activeren en af te schrijven. Een positief signaal. Ook hier uitgebreide informatie over optierechten, deze keer ook mooi uitgesplitst naar de individuele leden van de raad van bestuur. Maar hierbij ook een puntje van kritiek: voor de meer reguliere beloning, de beloning in guldens, wordt deze uitsplitsing nog niet gemaakt. Maar goed, laat ik u niet verder in spanning houden.

We blijven in Limburg, kan ik u verklappen. We gaan van Maastricht naar Heerlen.

Het moge duidelijk zijn. De winnaar in de categorie meer complexe verslaggeving is geworden - de eerste volledig geprivatiseerde onderneming van formaat in Nederland - DSM.

De jury typeert de kwaliteit van de jaarrekening van DSM met afstand als beste. Ook de kwaliteit van het jaarverslag van DSM is goed te noemen. En de jury heeft bijzondere waardering voor de informatie die wordt verstrekt over de verschillende segmenten waarin DSM zich begeeft. Zowel de activiteiten, de gang van zaken, als de financiële prestaties van de segmenten worden goed beschreven. DSM besteedt verder relatief veel aandacht aan corporate governance, en dat kan ik natuurlijk zeer waarderen. En ik niet alleen. Ook de kapitaalverschaffers worden daar blij van. Transparantie haalt de onzekerheid en asymmetrische informatie uit de markt. Dit leidt tot betere prijsvorming en meer vertrouwen.

Namens de jury wil ik DSM van harte gelukwensen. Ik nodig de heer Ligthart, in de Raad van Bestuur verantwoordelijk voor de financiële gang van zaken bij DSM uit om naar voren te komen om de prijs voor het beste financiële jaarverslag in ontvangst te nemen."

reageer via disqus

Nieuwsbank op Twitter

Gratis persberichten ontvangen?

Registreer nu

Profiteer van het gratis Nieuwsbank persberichtenfilter

advertentie