Nieuwsbank

Schrijft, screent en verspreidt persberichten voor journalistiek, search en social media. Hét startpunt om uw nieuws wereldkundig te maken. Ook voor follow-ups, pitches en korte videoproducties.

Bijdrage Oudkerk (PvdA) debat begroting VWS

Datum nieuwsfeit: 29-11-2000
Bron: Razende Robot Reporter
Zoek soortgelijke berichten
Partij van de Arbeid

29 november 2000

BIJDRAGE VAN ROB OUDKERK (PVDA) AAN DE BEGROTING VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN EN SPORT 2001



De Minister verdient ons aller steun bij het vinden van duurzame oplossingen voor de problemen in de zorg. Haar actieplan "zorg verzekerd" belooft veel. En belofte maakt schuld: de PvdA zal dus zeer scherp opletten of die zorg echt wel verzekerd wordt. Bij de Zorgnota hebben wij met betrekking tot het opruimen van de wachtlijsten al onze twijfels geuit. Hebben wij het beleid van het kabinet m.b.t. de uitstroom en het ziekteverzuim en het stagebeleid van verzorgers en verplegers onvoldoende genoemd en daar een ruime Kamermeerderheid voor gevonden. Met betrekking tot de bestraling bij kanker hebben wij grote twijfels over de oplossingen. Het goede nieuws is er nu ook al: er zijn tav de huisartsenzorg en tandzorg belangrijke toezeggingen door de minister gedaan: de longtransplantatiewachttijden worden opgelost door erkenningsuitbreiding.

Op de ambulancehulpverlening en de onvoldoende orgaandonaties kom ik straks nog terug.

Bij een begrotingsbehandeling staat wat de PvdA betreft het beleid van de minister in meer brede zin centraal: wat heeft ze gedaan, hoe doet ze het en wat gaat ze nog doen.

Wat heeft ze gedaan? Haar interviews buiten de Tweede Kamer gaan tegenwoordig wel erg veel over wie de schuld zou moeten krijgen van de nu bestaande problemen in de zorgsector. De Minister zegt: "ik heb geen zin om alleen de zondebok te zijn" en wijst medeschuldigen aan. Vorige kabinetten; gister nog de ziekenhuisbesturen en ook de coalitiepartners krijgen recent meerdere vegen.

Natuurlijk, velen zijn medeverantwoordelijk. Maar er zijn toch een paar zienswijzen van de minister die ik echt niet kan plaatsen.

Recent in de Volkskrant zegt ze dat zij bij haar bijna dagelijkse werkbezoeken weinig merkt van een crisis in de zorg. Dat er toch ook veel verbeterd is. Hoe waar dat laatste ook is, incidentele verbeteringen maken dat gevoel van onbehagen en crisis niet minder.

Natuurlijk weet de Minister dit. Ik sluit echter niet uit dat geplande werkbezoeken soms een andere realiteit laten zien dan de enige echte. De vorige staatssecretaris van Justitie, mevrouw Schmitz, bezocht soms totaal onverwacht een asielzoekerscentrum. De minister zou ook eens bij verrassing een instelling of huisartsenpraktijk binnen moeten stappen en vragen: hoe gaat het hier eigenlijk?

Het is inmiddels bij te velen -en dus ook de minister- usance om vooral het goede te benoemen in plaats van de problemen, in de hoop of verwachting dat daarmee de zon de regen wel zal verjagen. Net zo min als het steeds maar weer uitmeten van de klaagzang evenwichtig of goed is, is ook die benadering verkeerd. Het werkt miskenning en vervreemding in de hand.

Men ervaart soms zelfs de taal van bezwerend beleidsesperanto, dat ook ik overigens steeds slechter versta.

Beleidsesperanto. "het onderzoeksbureau Twijnstra Gudde schrijft dat de rek volledig uit dat behandelaanbod is, zodat patiënten steeds vaker een suboptimale behandeling krijgen" schrijft de minister. Beleidsesperanto voor te lang wachten met een tumor in je lijf. Laten we de dingen bij de naam noemen.

De Minister zegt in hetzelfde ongetwijfeld geautoriseerde interview in de Volkskrant dat PvdA en VVD zelf ook niet met voorstellen zijn gekomen om iets aan wachtlijsten te doen. Dat verwijt klopt niet.

In maart 2000 presenteerde de PvdA samen met VNO-NCW het aanbestedingsplan voor ziekenhuizen "Wachtlijsten de wacht aangezegd". Het is inmiddels november en er is de facto nog niks mee gebeurd. Dat verwijt geldt dan eerder de Minister. In oktober 2000 presenteerde de PvdA weer een aanbestedingsplan "Stoppen met Wachten" om de wachtlijsten in de verpleging, verzorging en thuiszorg terug te dringen.

En dan de opmerkingen van de minister dat de PvdA het accent legt op investeringen en de VVD altijd de nadruk heeft gelegd op verbetering van de organisatie en de efficiency.

De Minister wekt hier de indruk dat de PvdA altijd Sinterklaas-kip-zonder-kop wil spelen en de problemen in de zorg wil oplossen door geld rond te strooien. Dat is onjuist.

Realiteit is dat juist de PvdA ( en niet de VVD) de afgelopen jaren bijna continue voorstellen heeft gedaan om de efficiency in de zorg te verbeteren, zonder dat patiënten daar de dupe van worden. In 1995 verscheen al een nota die er uiteindelijk toe geleid heeft 425 miljoen per jaar aan bonussen voor apothekers terug te sluizen naar de zorg zelf. De distributie van de griepvaccinatie 30 miljoen goedkoper te maken. De grote financiële reserves van instellingen te beperken. In 1996 deden wij voorstellen voor een meer doelmatige distributie en inkoop in ziekenhuizen, uiteindelijk ook door het kabinet overgenomen. Via een Initiatiefwet van de PvdA is de markt voor geneesmiddelendistributie opengebroken: patiënten kunnen voortaan hun geneesmiddelen in de apotheek van het ziekenhuis halen. In 1996 deden wij al voorstellen de zorg voor mensen met een beroerte beter te stroomlijnen: nu pas beginnen -met groot succes- de eerste initiatieven. Hoezo geen aandacht voor verbetering van de organisatie en efficiency in de zorg? Graag een reactie van de Minister.

Op het congres van haar partij zegt de minister dat PvdA en VVD nog wel eens voor hun verantwoordelijkheid wegsluipen.

Ik vind het hier vandaag gewenst dat de minister eens aangeeft wat háár verantwoordelijkheid geweest is in de afgelopen jaren en hoe zij deze heeft ingevuld.

De Minister heeft en krijgt onze maximale steun bij haar pogingen de problemen in de zorg op te lossen. Die verplichting is keihard, want wij zijn als coalitiepartner mede verantwoordelijk en ook aanspreekbaar op de problemen. Maar het kan niet zo zijn, dat in vraaggesprekken of betogen door de minister niet op zijn minst genuanceerder wordt omgegaan met die medeverantwoordelijkheid.

Die verantwoordelijkheid geldt zeker voor de richting van een nieuw stelsel van zorg. Met name in de Volkskrant wordt die diskussie echter zo verengd dat

ik er geen kabinetstouw meer aan kan vastknopen.

Het kabinet praat inmiddels met minimaal zeven monden. De Minister zegt: het meest elegant is zo veel mogelijk inkomensafhankelijke premie. Vrijdag zegt de Volkskrant dat vijf ministers aankoersen op een volledige nominalisering. De staatssecretaris zegt dat dat bericht onjuist is en zegt zaterdag : doe maar een verstandig mixje. Burgers snappen dat niet. Terwijl ze heel goed snappen waar het om draait. Want als 80 tot 85 % van de achterban van PvdA, Groen Links -en let op- ook van D66 en CDA zich uitspreekt voor een inkomensafhankelijke premie is dat een niet te miskennen signaal. Misschien is het maar goed dat in Nederland in ieder geval straks iedere stem van die burger telt! En ook geteld wordt mag ik aannemen.

Ik begrijp heel goed dat de Minister nog geen kabinetsstandpunt naar buiten kan brengen als dat er niet is. Ik zal daar ook niet om vragen. Maar ik kan de Minister wel gewoon vragen om vanuit haar verantwoordelijkheid voor goede zorg -nu en in de toekomst- te reageren op enkele zaken.

Ten eerste

Als de zorginhoudelijke kant van de gewenste stelselveranderingen niet beter wordt belicht in de zin dat de zorg voor zieke mensen en de zorg van hulpverleners werkelijk verbetert door stelselveranderingen zal het draagvlak voor die veranderingen er niet zijn.

Hoe wil de Minister met name die kar gaan trekken? En met welke bewijsvoering vooraf?

Ten tweede

Waarom wil de PvdA dat iedereen recht heeft op een breed pakket aan zorg, maar dan wel onder de voorwaarden "gepaste zorg"? Waarom is dat beter?

a. Omdat wij denken dat de kwaliteit van de zorgverlening beter wordt. Geen onnodige zorg, geen röntgenfoto die niks zegt, geen extra bloedonderzoek zonder consequenties. Er bestaat daar een prachtig rapport uit 1992 over: "medisch handelen op een tweesprong". Auteur van de gezondheidsraad: Els Borst. Maar wat heeft ze nou concreet gedaan om dat als minister te faciliteren?

b. Als minder onnodige dingen gedaan worden, is er meer capaciteit en zijn er meer arbeidskrachten beschikbaar voor de echt noodzakelijke zorg, blijft er ook meer geld over voor noodzakelijke zorg en wordt inkomenssolidariteit niet verder onnodig op de proef gesteld.

c. Voor de verzekerde geldt: lagere premiekosten; voor de verzekeraar geldt: kan keuzen aanbieden (gedifferentieerde polissen, nominaal op extra's buiten gepaste zorg) voor aanbieders: krijgen hogere vergoeding wanneer gepaste zorg wordt geleverd.

Kort en goed: Wij willen dat op dit punt gewoon het regeeraccoord wordt uitgevoerd. Daarin staat: binnen de bestaande ziekenfondsverzekering wordt geexperimenteerd met een gepaste zorgpolis. Het onderscheid tussen de reguliere ziekenfondsverzekering en de gepaste zorgpolis betreft hier niet een verschil in verstrekkingenpakket, maar in de toepassing van de verstrekking en in het gedrag van verzekerden, verzekeraars en aanbieders.

Dat willen wij omdat dan ook de "gepaste zorgpolis" als bouwsteen kan dienen voor de invulling van een nieuw stelsel. Met de experimenten met cholesterolverlagers en maagzuurremmers is het Regeeraccoord niet uitgevoerd. Wat kan en wil de minister nog concreet doen deze regeerperiode?

Saillant detail is dat -naar verluid- zowel de SER als de Raad voor Volksgezondheid in hun aanstaande adviezen pleiten voor die gepaste zorgpolis.

Ten derde

Het ongebreidelde geloof in nominalisering van de premies. Dat dat beter is om concurrentie te bevorderen. Ik geloof er niks van.

Maar ik begrijp ook iets niet. Verzekeraars moeten gaan concurreren op zorg: dat wil de minister. Minder wachttijd, betere service, meer keuzemogelijkheden. Daar zijn zieke burgers in geïnteresseerd. Maar als ze concurreren op nominale premies zullen ze eerder op lage schadelast dan op betere zorg concurreren: dat dekt dan niet hun nieuwe toegemeten verantwoordelijkheid voor de regie.

Hoe zit dat, minister?

En hebben particuliere verzekeraars met hun grote nominale verschillen in premie veel mensen van verzekeraar kunnen laten wisselen? Welnee, alleen Monique van de Ven lukt dat, maar die blijkt zelf een andere zorgverzekering te hebben dan waar ze op tv voor adverteert. Drie maal raden waarom! Dat heeft dus niks met de hoogte van de premie te maken!

En de huidige ziekenfondsen dan? Als ze echt hadden willen concurreren op nominale premies hadden ze dat wel gedaan: ze verkozen juist het opbouwen van torenhoge reserves , dus die concurrentiebehoefte bestaat niet. Minister, moet de nominaliseringballon niet eens worden doorgeprikt op basis van feiten, feiten en nog eens feiten?

U heeft -terecht- al jaren ingezet op een regionale regierol. Goede zorg contracteren, om de hoek. Hoe verhoudt zich dat nou weer met landelijk concurreren op nominale premie-verschillen?

En hoe valt wettelijk te verankeren dat zorgverzekeraars nonprofit instanties blijven of worden die hun winsten in de zorg investeren? Hoe voorkom je monopolies of kartelvorming? Is de Nma voldoende bij machte?

Voor de lagere en middeninkomens moet er gecompenseerd worden, wordt er bezwerend gezegd door de nominaal-gelovigen. Dat kost miljarden.

Een compensatie met miljarden lastenverlichting zorgt er zeker voor dat groepen er niet op achteruit gaan, maar tegelijkertijd gaan andere groepen er fors op vooruit! En al die miljarden, die dan dus niet kunnen worden gestoken in meer zorgpersoneel of het bestrijden van wachten. Dat snappen burgers echt wel.

Graag zou ik op al deze punten een standpunt van de Minister horen.

Veel buitenlands onderzoek bewijst overigens voldoende dat de effecten van hoge nominale premies, eigen bijdragen, eigen risico, no claim allemaal kunnen leiden tot ontoegankelijker zorg.

Ten vierde

De verantwoordelijkheidsverdeling en de sturing. De Minister zei eerder dat de PvdA even moest slikken dat de verzekeraars meer verantwoordelijkheid en regie krijgen en de PvdA liever een overheid heeft met twee handen aan het stuur. Een onzinnige karikatuur. Niks slikken, wel de voorwaarde dat patiënten niet de dupe worden van te royaal uitgedeelde verantwoordelijkheden zonder dat die goed doorgedacht zijn.

Laten we hier leren van de ontwikkelingen in de sociale zekerheid. De Minister kiest altijd en overal met veel enthousiasme voor een regierol voor de verzekeraars. Wij zijn iets terughoudender in dat enthousiasme.

Iets voorzichtiger. Ik zou graag toch nog eens haar argumenten voor deze keuze horen: waarom is de verzekeraar als regisseur in de zorg de beste keuze? Waarom bijvoorbeeld niet de aanbieders? Of nog beter: versterkte patiëntenorganisaties?

Kennisachterstand bij patiënten en hun organisaties is een bottleneck om tot echt vraaggestuurde zorg te komen. Want als je niet weet wat je kan of moet vragen, valt er zeker niks te sturen. Ik hoor over de mogelijkheden die kennis via een internetportaal te verbeteren merkwaardige berichten, nl. dat consumentenbond en NPCF en veld met elkaar overeenstemming hebben hoe dat op te zetten, maar dat VWS dat allemaal anders wil. Graag tekst en uitleg.

Onze twijfels en voorwaarden voor de regierol bij verzekeraars hebben we al geformuleerd bij het geneesmiddelendebat. Die verzekeraar heeft daar de handen wel erg los van het stuur. Hij krijgt zelfs op dit moment rijles (alleen theorie) in een heuse masterclass. Hoe moeten we de rol van die nieuwe bestuurder nou zien als deze in haar plan van aanpak zegt: ons eerste doel is het voorschrijven bij dokters nog doelmatiger te maken. En dan geeft de zorgbaas van de verzekeraars een interview en zegt dat dit land uniek is omdat het voorschrijven van dokters al jaren zuiniger en zinniger is dan waar dan ook? Merkwaardig om daar dan je eerste doel op te richten. Moet ik dan echt geloven dat die verzekeraar als regisseur kaas van de zorg heeft gegeten?

Hoe leggen we de verantwoordelijkheid voor het leveren van de benodigde zorg nadrukkelijker vast in de verzekeringsvoorwaarden? Hoe voorkomen we gedwongen winkelnering voor patiënten? Hoe voorkomen we zorgmonopolies in een regio? Kartelvorming? De Minister moet e.e.a. maar eens beargumenteren.

Waarom niet in dit licht de raden van Toezicht van verzekeraars en instellingen wettelijk versterken met vertegenwoordigers van consumenten/patiëntenorganisaties? Wanneer mogen we die wetsvoorstellen verwachten?

Verantwoordelijkheden verplaatsen betekent ook: transparantie en de mogelijkheid om te kunnen controleren. Raden en Colleges van Toezicht, prima. Maar met betrekking tot de rol en organisatie van die andere toezichthouder, de inspectie: moet die dan echt wel op die afstand blijven die er nu is? Het gaat niet goed daar, er is van alles aan de hand, de onafhankelijkheid van de adviescommissie die over doelen en taken en werkwijze van die inspectie gaat is niet gewaarborgd, twee hoofdinspecteurs zijn plotseling weg of uit hun functie ontheven. De Minister moet hier echt tekst en uitleg geven.

Van het stelsel toch weer naar de zorg zelve.

Over ziektes als ME en RSI bestaat veel onduidelijkheid. ME zou de samenleving tussen 500 miljoen tot 1 miljard per jaar kosten, zegt gedegen onderzoek. De effecten van de behandeling van RSI zijn onduidelijk, zegt de gezondheidsraad gisteren. Verder onderzoek naar oorzaak, gevolgen maar vooral preventie en behandeling van deze ziektes acht ik zeer zinvol. En dat hoeft niet veel te kosten. Wellicht kunnen hier interdepartementaal de handen in een worden geslagen.

Zoiets -onduidelijkheid- geldt ook de effecten van alternatieve geneeswijzen, waar in Nederland veel mensen gebruik van maken. We weten er zo weinig van. Is ook hier niet veel meer gedegen onderzoek naar effectiviteit op z'n plek?

Dan tenslotte iets waar ik de minister echt op wil aanspreken. Moet aanspreken.

Omdat ik denk dat het haar raakt. Her en der is het veld veel verder in het beter maken van de zorg dan wij denken. En met niet aflaten enthousiasme. Her en der.

En de overheid kan hier helpen. Op korte termijn zelfs. Dat kan meer bijdragen om het elan in de sektor terug te brengen en het vertrouwen in de overheid en politiek te helpen herstellen dan welke stelselwijziging op termijn ook..

Als dat "her en der" wordt uitgebreid naar landelijk zal de kwaliteit van de patiëntenzorg zeer aanzienlijk verbeteren en kunnen een groot aantal problemen in de curatieve zorg worden opgelost. Het nut van een stelselwijziging is hierbij slechts marginaal; maar dan moet dit nu door de Minister worden gestimuleerd. Waar gaat het over? Over het verbeteren van de planning en organisatie van de zorg rondom een patiënt, wat ook het werk aantrekkelijker maakt en de aantrekkingskracht van de gezondheidszorg op de arbeidsmarkt verbetert.

Ik heb de afgelopen weken met vele initiatiefnemers dwars door het land op dit punt gepraat. Wat imponeert is een indrukwekkende reeks aan verbeteringen in de zorg, wetenschappelijk getoetst en wel en klaar om overal te worden ingezet.

Hier wordt de patiënt echt beter van!


*Suikerziekte: met goede controle van bloed en bloeddruk vermindert het aantal amputaties in 10 jaar met 50% en het aantal ernstig invaliderende oogafwijkingen met 40%. In Nederland gebeurt dit nu op een paar plaatsen. In de rest van Nederland doen zorgverleners nog wat ze zelf het beste vinden.


*Patiënten met een Beroerte: al in 1996 door de PvdA geagendeerd en aan de minister gevraagd betere zorg te stimuleren.
Gemiddelde verpleegduur in ziekenhuizen nu: 20-30 dagen (spreiding 5-195). Onvoldoende afstemming en doorstroming tussen ziekenhuis, verpleeghuis, thuiszorg. Speciale "beroerte" plekken in ziekenhuis en verpleeghuis brengt her en der de gemiddelde verpleegduur in ziekenhuis terug tot 12 dagen met 40 dagen in een verpleeghuis; patiënten hebben overal een beter en sneller herstel.

*chronische hartpatiënten: geprotocolleerde behandeling met afspraken tussen cardioloog en huisarts kan het aantal opnames bij deze patiënten met 80% (!!) verminderen en de kwaliteit van leven sterk verbeteren.


*Patiëntenveiligheid in ziekenhuizen: onderzoek in de VS, Canada, Australië Engeland: 3% van alle opgenomen patiënten lijdt lichamelijke schade door de behandeling. 10% hiervan is zelfs dodelijk. In de VS leidt dit tot een jaarlijkse sterfte van 40.000-95.000 patiënten per jaar. Minstens tweederde deel hiervan is te voorkómen. Er is geen enkele reden waarom het in Nederland beter zou zijn.

*Doorliggen is op sommige plekken vrijwel geheel te voorkómen middels protocollen (nu: 20% van alle patiënten in ziekenhuizen)
*wondinfecties na operaties: grote spreiding tussen de ziekenhuizen: van minder dan 3 % tot meer dan 8 %.


*patiënten met borstkanker:: doorstroomtijd om te komen tot de diagnose varieert nog steeds tussen 3 en 14 dagen. Wat kan ook: vandaag onderzoek en morgen om 12.30 uur de uitslag: de bekende "mammapoli's. In Nederland zijn er nu zo'n 15 ipv de nodige 100. Er zijn ook grote verschillen in effectiviteit van de behandeling: in het ene ziekenhuis krijgt 4% kanker terug binnen 5 jaar, in een ander Ziekenhuis meer dan 30%!


*Patiënten met lage rugpijn: in veel ziekenhuizen behandeling door achtereenvolgens neuroloog, orthopeed. reumatoloog en revalidatiearts met doorstroomtijden van 6-9 maanden alleen voor diagnostiek. Er zijn nu een paar rugpoli's waar deze patiënten binnen een maand geprotocolleerd worden geholpen. Waarom nog niet overal?(voor iedereen toegankelijk)


*Doorstroomtijden voor diagnostiek en behandeling: Kan met 60-90% worden verkort zonder extra geld, zonder capaciteitsuitbreiding.

(In ziekenhuis A: aantal onterecht liguren met 50% gedaald. In ziekenhuis B: onterechte ligdagen van 16,5% naar 5% In ziekenhuis C: 40% reductie aantal onterechte ligdagen
In ziekenhuis D: eerste halfjaar 2000 door betere planning en organisatie 20% meer staaroperaties, 48% meer knieoperaties, 37% meer heupoperaties dan begroot.) zo veel cijfers leest moeilijk voor... Door betere afstemming 625 opnames minder, 3500 verpleegdagen minder, 3400 herhalingsbezoeken op de poli minder.


*het geven van dieetpreparaten bij COPD (Astma, CARA) wordt nu door de Wereld Gezondheidsorganisatie gezien als essentieel voor verbetering van de gezondheid bij deze patiënten. Ze hebben dan aanmerkelijk minder pillen nodig. In Nederland treuzelt en draalt het College voor Zorgverzekeringen met haar adviezen omtrent de vergoeding: nu al drie jaar ligt de aanvraag van de minister in de la en niemand bij VWS zet er vaart achter om dat advies binnen te krijgen, terwijl het hier gaat om een investering in de vergoeding van nog geen 4 miljoen die vele tientallen miljoenen aan besparing op pillen kan opleveren. Waar wachten we toch op? Op technocraten, bureaucraten, regelneven en beleidsesperantoinstructeurs! De PvdA is dat wachten echt beu.

Conclusie:

Daadwerkelijk en aansprekende verbeteringen zijn mogelijk. De zorg kan en moet dus ook veel beter. Waarom doen we niet overal wat op sommige plaatsen mogelijk is gebleken? Waarom doen we niet veel meer aan health-economics?

Wat is er nodig om deze resultaten te bereiken? Natuurlijk: een collectieve ambitie van patiëntenorganisaties, zorgaanbieders, zorgverzekeraars, inspectie en overheid. Wat kan/moet de rol van de minister hier zijn? Management by speech is onvoldoende.

Vraag dus aan de Minister om voor 1/3/01 te komen met een stimuleringsplan om deze best-practice verder in kaart te brengen en uit te breiden. Overleg met het veld wat nodig is daarvoor. Kernelementen m.i : benchmark, publicaties best practice, maar ook bonus-regelingen mogelijk maken. Waarom geen prijsdifferentiatie? Als een instelling betere zorg verleent mogen ze een hogere prijs berekenen (ook meer normuitkering uit centrale kas voor verzekeraars ter plekke). Prijsdifferentiatie kan hier echt een doorbraak betekenen: geeft de Minister (via CTG) die ruimte? Hoe kan met andere middelen (stimuleringsregelingen) dit ondernemerschap worden gestimuleerd?

Tenslotte: met iets meer de houding om er nog anderhalf jaar als een enthousiasmerende trekker tegen aan te gaan, valt er voor de Minister echt nog een halve wereld te winnen. En voor patiënten nog veel meer: beter worden.

reageer via disqus

Nieuwsbank op Twitter

Gratis persberichten ontvangen?

Registreer nu

Profiteer van het gratis Nieuwsbank persberichtenfilter

advertentie