Nieuwsbank

Schrijft, screent en verspreidt persberichten voor journalistiek, search en social media. Hét startpunt om uw nieuws wereldkundig te maken. Ook voor follow-ups, pitches en korte videoproducties.

Uitspraken Wim Kok in gesprek met NOS

Datum nieuwsfeit: 02-12-2000
Vindplaats van dit bericht
Bron: Ministerie van Algemene Zaken
Zoek soortgelijke berichten
Ministerie van Algemene Zaken


1red8814

1-12-2000, NOS, Gesprek met de minister-president, N.3, 22.57 uur

MINISTER-PRESIDENT KOK, NA AFLOOP VAN DE WEKELIJKSE

MINISTERRAAD, OVER EEN MOGELIJKE DERDE AMBTSTERMIJN EN DE

ECONOMISCHE- EN LOONONTWIKKELING

MOGELIJKE DERDE AMBTSTERMIJN

FRIESZO:
Ik schrok deze week een klein beetje, want ik zag u tegen een collega zeggen dat u een bepaalde werkzaamheid het liefst over twee jaar weer vanuit uw oude positie als premier zou willen doen. Toen dacht ik: hij heeft besloten dat hij doorgaat. Is dat zo?

KOK:
Het was eigenlijk: in een gesprek kwam dat zo min of meer terloops ter sprake, en de journalist wilde ook nog naar een andere vraag toe ­ die heeft hij later niet meer uitgezonden ­ maar ik heb toen keurig netjes in datzelfde programma gezegd dat er wat mij betreft nog niets veranderd is, namelijk dat ik in alle rust eens in de loop van volgend jaar natuurlijk een beslissing neem, want...

FRIESZO:
U zei het wel, dus we konden heel even toch misschien een privé-inkijkje krijgen, dat u het liefste toch minister-president blijft.

KOK:
Het ging over de betrokkenheid bij Bosnië, betrokkenheid bij de Balkan, en hoe zit dat nu met u? Hoe ziet u nu eigenlijk voor over een paar jaar die betrokkenheid? Toen zei ik: het mooiste is natuurlijk vanaf deze stoel. Dat is ook een bijzondere betrokkenheid, die je vanaf de stoel van minister-president ook met dat soort internationale ontwikkelingen hebt. Maar gelukkig hadden we in diezelfde uitzending ook de mogelijkheid om de kous nog even verder af te breien. Toen kwam alles ook weer op zijn pootjes terecht, en vervolgens heeft hij er toch een beetje een nieuwsitem van gemaakt. Ik geloof dat dat een beetje overtrokken was.

FRIESZO:
We gaan er niet heel lang op door, maar misschien nog deze. U neemt in de loop van komend jaar een besluit, samen met mensen in de partijtop, wat u gaat doen. Twee opties heeft u natuurlijk: ik doe het wel of ik doe het niet. Is er ook nog een optie, dat is mijn laatste vraag dan ook meteen, dat u zegt: ik doe het wel en ga daarna in de Kamer zitten, om op den duur, net zo als Bolkestein, te verdwijnen? Zou dat een optie zijn?

KOK:
Ik heb me nu ook plechtig voorgenomen, zeker weer na die ervaring van afgelopen maandag, om natuurlijk niet met deeluitspraakjes ook weer misschien allerlei verwarringen te creëren. Laten we maar gewoon zeggen dat ik rustig nadenk, dat men van mij hoort op een bepaald moment, en dan komen al die interessante andere dingen vanzelf wel naar boven.




FRIESZO:
Dat lijkt me een zware last.

KOK:
Nee, het is niet de grootste last. Als u denkt: waar ben je nu het meeste mee bezig, dan is echt het werk wat we doen en de taken waar we voor staan, de verantwoordelijkheden waar we voor staan, op basis van een vertrouwen wat je gekregen hebt, een aantal jaren geleden, dat is de hoofdzaak. Gelukkig is niet de hoofdzaak: hoe is het met mijn eigen toekomst.

ECONOMISCHE- EN LOONONTWIKKELING

FRIESZO:
Maandag is een belangrijke dag, dan is het traditionele Najaarsoverleg van werkgevers, werknemers en het kabinet. Dan gaat het bijvoorbeeld over hoeveel de lonen mogen stijgen volgend jaar, althans, daar kun je met elkaar over praten. Wat zou volgens u nu, heel kort gezegd, maandag de ideale uitkomst van dat Najaarsoverleg zijn?

KOK:
Het Najaarsoverleg gaat allang niet meer, vroeger was dat ook maar zelden zo, trouwens over de vraag: hoe hoog moeten de loonstijgingen zijn. Want daar praat men in de bedrijven, in de bedrijfstakken over. Je zit met centrale organisaties...

FRIESZO:
Dat is wel menselijkheid natuurlijk, bijvoorbeeld dat u vindt: het mag niet te veel, want dat is slecht voor de economie.

KOK:
Daar gaat het Najaarsoverleg niet over. Natuurlijk heb je allemaal je uitgangspunten, maar we moeten echt ruimte laten aan mensen die decentraal zelf verantwoordelijkheid dragen. En het is natuurlijk wel van belang, ook voor het kabinet van belang, ik denk ook voor de sociale partners zelf, om niet te geïsoleerd alleen naar bijvoorbeeld lonen te kijken, maar ook de agenda te verbreden naar wat we nodig hebben om bijvoorbeeld in de komende tijd die schaarstes op de arbeidsmarkt te verminderen. Zorgen dat er meer mensen goed geschoold zijn, zorgen dat mensen arbeid en zorgtaken beter kunnen combineren, zorgen dat er ook vormen van, ja, het mag weer gezegd worden, langer werken mogelijk worden gemaakt. Er gaan in Nederland natuurlijk toch vrij veel mensen op een relatief lage leeftijd al met pensioen of met de vut. Het percentage actieve werknemers tussen de vijfenvijftig en de vijfenzestig jaar is lager dan bijna waar ook in Europa. Ook de werktijd per week is natuurlijk door de jaren heen steeds verder teruggebracht. Veel adv-dagen. En ik denk dat vormen van weer wat langer werken, met natuurlijk een bijpassende beloning daar tegenover, ook heel belangrijk zijn om te zorgen dat er nu en in de komende jaren meer mensen beschikbaar komen om het werk te doen waar zoveel mensen voor nodig zijn.

FRIESZO:
Toch even naar die lonen. De bonden zeggen, de FNV zegt: we willen vier procent erbij. De werkgevers vinden dat aan de hoge kant. Uw eigen minister Jorritsma heeft




zelfs gezegd: dat is veel te veel. Bent u dat met haar eens, vier procent is te veel, is geen matige loonontwikkeling?

KOK:
Nou, het is in ieder geval meer dan waar het kabinet ook tot voor kort vanuit ging. We gingen in onze verwachtingen uit van drie en een half procent. Je ziet zelf al: daar zit natuurlijk een marge.

FRIESZO:
Een half procentje is niet zo veel.

KOK:
Ik wil niet zeggen dat drie en een half procent, en dan naar vier, dat je dan ineens onaanvaardbare grenzen over gaat. Collega Jorritsma heeft op het gevaar gewezen, denk ik, van een spiraalbeweging die al snel inflatie kan oproepen en ..(onverstaanbaar). Wat bovendien ook nog heel belangrijk is, is dat misschien in de CAO's nog beter wordt gepraat over de vraag of je bepaalde loonsverhogingen niet kunt binden aan de resultaten van het bedrijf. Dus dat je het een beetje resultaatafhankelijk maakt. Dan adem je eigenlijk met je loonontwikkeling, wat flexibele beloningsvormen erbij, je ademt wat mee met het bedrijf als het goed gaat en je bent tegelijkertijd ook realistisch als het bedrijf het weer eens wat slechter heeft.

FRIESZO:
Hoe zorgelijk is nu zo'n dreigende loongolf, zal ik het maar even heel zwaar noemen, als je kijkt naar de andere signalen in de economie? De Amerikaanse economie groeit opeens heel traag, de inflatie in Nederland loopt behoorlijk op, de productiviteit blijft achter, de koersen dalen, met name in Amerika. Als je het in dat raamwerk ziet, hoe zorgelijk is het dan dat de bonden zoveel vragen?

KOK:
U zegt `een loongolf'. Daar zou ik niet van willen spreken.

FRIESZO:
Uw minister deed dat overigens wel, mevrouw Jorritsma.

KOK:
Ik denk dat zij bijvoorbeeld vooral wees op cijfers die je hier en daar ook ziet, van zes procent of daaromtrent. Dan kan je natuurlijk echt een golfbeweging krijgen.

FRIESZO:
Maar hoe gevaarlijk is het in het kader van wat ik net schets?

KOK:
Je komt natuurlijk wat meer in een gevarenzone te verkeren, geleidelijk aan. En gek genoeg zitten we nu al enigszins in die spiraalbeweging. We hebben volgend jaar een zeer omvangrijke lastenverlichting, waar dus ook doorsnee werknemers flink van profiteren.

FRIESZO:
Waardoor ook de inflatie wordt aangewakkerd...




KOK:
Nee, niet echt, maar wat ik eigenlijk vooral wil zeggen: dus volgend jaar toch al heel veel koopkrachtverbetering. Vakbonden zeggen natuurlijk: ja, sorry, dat mag zo zijn, maar intussen is er ook schaarste op de arbeidsmarkt, werkgevers zijn bereid om een behoorlijke verhoging te betalen, dus we moeten daar nu ook gebruik van maken. Inflatie loopt wat op, ook door de factoren die u net noemde. De dollar is natuurlijk aan de dure kant ten opzichte van de euro, de olieprijzen zijn hoog, dus Nederland importeert ook inflatie. De eerste natuurlijke reactie van mensen daarop is: als de inflatie omhoog gaat, de kosten van levensonderhoud omhoog, dan moet ik daar ook in de lonen dus een compensatie voor krijgen.

FRIESZO:
Dan krijg je die spiraal.

KOK:
Ja. Dus ik zou zeggen: in geval van twijfel niet inhalen. Proberen inderdaad zelfbeheersing te tonen, en dat geldt dan natuurlijk ook voor hogere echelons in de salarisschalen, niet alleen voor mensen met middelhoge of lagere inkomens. En nu alle hens aan dek om een aantal structurele vragen op te lossen. Dus niet alleen concentreren, dat is zo makkelijk vaak, op een looncijfer in enig jaar, hoe belangrijk dat op zichzelf ook is, ik heb daar wat van gezegd, maar vooral ook concentreren op hoofdzaken, structureel, gericht op scholing, participatie, ook van ouderen, niet op hoge leeftijd uiteraard, maar binnen de grenzen waarin dat kan, arbeid en zorgtaken goed combineren, dat soort zaken. Zodat in een zich verder ontwikkelende economie er ook voldoende aanbod is van gemotiveerd personeel, dat voldoende geschoold is. En daar zouden werkgevers en werknemers ook een stukje van hun loonsom, denk ik, voor kunnen besteden.

FRIESZO:
Maar ik heb het met u over dit relatief taaie onderwerp omdat het natuurlijk een gevaar in zich houdt dat die welvaart niet stabiel is. Mijn vraag is eigenlijk echt aan u: hoe stabiel beoordeelt u de huidige welvaart, de huidige groeicijfers, de huidige situatie, de rijkdom waar Nederland zich in bevindt.

KOK:
De groei gaat nog steeds heel goed. Het zou mij niet verbazen als volgend jaar de groeiprognose vanuit het Planbureau ietsje naar beneden wordt bijgesteld ten opzichte van de verwachting. Maar die was ook briljant, de verwachting was vier procent groei.

FRIESZO:
Echt een klapper naar beneden verwacht u niet? Ik citeer u. In een ander verband zei u ooit: "we leven aan de rand van een vulkaan". Misschien weet u dat nog.

KOK:
Ja, maar dat ging over iets anders. Dat ging niet over de groei, dat ging over het feit dat vooral in de Verenigde Staten, maar wat wij in Europa meemaken is daarvan in zekere zin ook een afgeleide, we wel eens de neiging hebben om ons heel erg te baseren op verwachtingen. Daardoor zijn de prijzen die worden gevraagd en betaald, dat geldt ook voor ondernemingen, maar dat geldt ook hier en daar voor onroerend goed, niet altijd in




verhouding tot de waarde. Zolang we er allemaal in blijven geloven gaat het dus goed. Als daar een beetje de klad in komt, dan gaat het minder goed. Ik ben geen pessimist, ik denk dat de Verenigde Staten geleidelijk aan de kant op gaan van een soft landing, dus een wat lagere economische groei, maar geen crisis, geen recessie. Ik denk dat we in Europa geleidelijk aan ook zullen zien dat de groeitempi van vandaag ietsje kunnen matigen, en we moeten oppassen, als we die bocht een beetje nemen, dus naar een iets minder spectaculaire groei dan we dachten tot voor kort, dat we dan door die loon- en prijsspiraal niet net dat zetje de verkeerde kant op geven. Maar dat is allemaal niet dramatisch. Als we ons verstand erbij houden, dan hoeven we absoluut niet bang te zijn voor dramatische ontwikkelingen, maar we moeten wel koers houden, want je bent gauw een stukje van je opgebouwde welvaart weer kwijt.

FRIESZO:
Als ik u zo hoor praten, en u bent over drie jaar weer opnieuw minister-president, dan bent u minister-president in een nog steeds wel rijk Nederland. Dus zo ernstig zijn de gevaren niet.

KOK:
Net zozeer als dat het nodig is om stapje voor stapje je welvaart en je voorspoed op te bouwen. Zo moet je ook heel behoedzaam zijn daar waar het gaat om het risico dat dat stap voor stap ook weer wordt afgebroken. En daar zijn we allemaal op een bepaalde manier ook wel medeverantwoordelijk voor. Dus ik vind niet dat je tegen beter weten in kunt zeggen, bij een gespannen arbeidsmarkt en een prachtige economie, met hoge winsten: mensen, je moet je als engelen gedragen. Ik bedoel, iedereen past zich aan, ook aan die economische mogelijkheden. Maar: koers houden en maat houden daarbinnen, en vooral ook de goede prioriteiten kiezen daarbinnen, namelijk de structureel belangrijke keuzes maken, dat blijft van cruciaal belang. (Letterlijke tekst, ongecorrigeerd, EV)




reageer via disqus

Nieuwsbank op Twitter

Gratis persberichten ontvangen?

Registreer nu

Profiteer van het gratis Nieuwsbank persberichtenfilter

advertentie