Nieuwsbank

Schrijft, screent en verspreidt persberichten voor journalistiek, search en social media. Hét startpunt om uw nieuws wereldkundig te maken. Ook voor follow-ups, pitches en korte videoproducties.

Toespraak bij eerste Juridisch Woordenboek Nederlands-Fries

Datum nieuwsfeit: 11-12-2000
Vindplaats van dit bericht
Bron: Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
Zoek soortgelijke berichten
Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties

Toespraak van Staatssecretaris G.M. de Vries bij gelegenheid van de aanbieding van het eerste exemplaar van het Juridisch Woordenboek Nederlands-Fries

Een toespraak bij het onderwerp BZK en de bilaterale internationale samenwerking

11 december 2000
Allereerst wil ik u hartelijk danken voor de aanbieding van dit eerste exemplaar van het Nederlands-Fries juridisch woordenboek. U heeft terecht opgemerkt dat de Friese dichter, journalist en politicus Fedde Schurer verbaasd zou zijn om te zien dat bijna 50 jaar na Kneppelfreed het eerste exemplaar van dit woordenboek wordt aangeboden aan een lid van het kabinet die - en dat was destijds ook niet direct voorstelbaar - belast is met de coördinatie van het Friese taalbeleid op rijksniveau. Fedde Schurer zou met verbazing en ironie naar deze gebeurtenis van vandaag kijken, zeker omdat die plaatsvindt in het gebouw waar op 16 november 1951 de eerste bescheiden stap op weg naar de emancipatie van het Fries als rechts- en bestuurstaal werd gezet. Ik ben dan ook verheugd, mevrouw Eradus, dat u vandaag een ruimte in dit gebouw ter beschikking heeft gesteld voor deze bijeenkomst.

Troonrede 1953
Behalve Fedde Schurer zou ook zijn advocaat - tevens vermaard literator - Abel Herzberg aangenaam verrast zijn over dat wat hier in dit Gerechtsgebouw - en vandaag eerder tijdens het symposium - gebeurt. Overigens voeg ik daaraan toe dat het kabinet in de wederopbouwjaren na de oorlog met niet minder verbazing gekeken heeft naar wat al snel werd aangeduid als de "Friese kwestie". De regering was zonder meer door de ontwikkelingen in Fryslân verrast. Kneppelfreed heeft ervoor gezorgd dat de Friese taal twee jaar later onderwerp was van de troonrede, namelijk toen het erom ging te komen tot een wet voor het gebruik van het Fries in het rechtsverkeer. Dat was de eerste, en bij mijn weten enige, keer dat de "Friese kwestie" de troonrede heeft gehaald. Ik denk ook dat dat goed is. Het toont aan dat over het gebruik van het Fries niet langer in termen van een "kwestie" wordt gesproken, maar in termen van een dialoog. Een dialoog, waarbij Rijk en provincie gezamenlijk inhoud geven aan het Friese taalbeleid. Het is mij een genoegen dat ik, als coördinator voor het Friese taalbeleid in het kabinet, daaraan een steentje mag bijdragen.

Fries als rechtstaal
Met dit woordenboek wordt het Fries als rechtstaal weer bij de tijd gebracht. Rond 1500, eerdere sprekers hebben dit vandaag al gememoreerd, is het Fries uit het openbare leven teruggedrongen. Daardoor werd een natuurlijke ontwikkeling van het Fries als rechts- en bestuurstaal onderbroken. Tegen die achtergrond is het aardig om te kunnen vaststellen dat voor de moderne Friese rechtstaal op onderdelen kon worden voortgebouwd op de Oudfriese rechtstaal, terwijl op andere momenten gekozen moest worden voor begrippen die nu in de volkstaal worden gebruikt. De rijksoverheid heeft, samen met de provincie Fryslân en het notariaat in Fryslân, de totstandkoming van dit woordenboek in financiële zin mogelijk gemaakt. Dat illustreert de rol van de rijksoverheid: initiatieven faciliteren, in nauwe samenspraak met de provincie Frysl-ân, om het Fries zijn plaats in het openbare leven terug te geven. En dat alles op uitdrukkelijk verzoek van de Tweede Kamer bij monde van de heer Hoekema.

Betrokkenheid / verplichtingen
Het Rijk is op een aantal gebieden betrokken bij de bevordering van het gebruik van de Friese taal in overheidsstukken. Deze betrokkenheid komt voort uit verplichtingen die zijn aangegaan op grond van:


1. de Bestuursafspraak van 1993 tussen Rijk en provincie Fryslân waarin inspanning- en resultaatsverplichtingen voor de verschillende ministeries zijn opgenomen;

2. het Europees Handvest voor regionale talen of talen van minderheden, dat in 1996 door Nederland is geratificeerd;
3. de in november 1999 Kamerbreed gestelde vragen over inschrijving in de Friese taal van oprichtingsakten van verenigingen en stichtingen in de openbare registers.

Stand van zaken
De onderwerpen in de Bestuursafspraak en het Europees Handvest overlappen ten dele. De belangrijkste initiatieven die betrekking hebben op het Fries als rechts- en bestuurstaal zijn:

A. De inschrijving in de Friese taal van akten in de openbare registers
Dit onderwerp maakt deel uit van de Bestuursafspraak en het Handvest. Justitie bereidt een wetsvoorstel voor, dat zowel tegemoet zal komen aan de wens van een aantal Friese stichtingen en verenigingen om de akten in het Fries in te schrijven, als aan de bescherming van derden die de registers willen raadplegen en de Friese taal niet machtig zijn. Onlangs heeft het kabinet een wetsvoorstel goedgekeurd, dat stichtingen en verenigingen met statutaire zetel in de provincie Fryslân de mogelijkheid biedt om hun oprichtingsakten in de Friese taal te mogen inschrijven. Daarbij wordt ook recht gedaan aan de bescherming van derden. De Raad van State is gevraagd over dit wetsvoorstel advies uit te brengen.

B. Naamswijziging
In het Handvest wordt aandacht gevraagd voor de toelating van het gebruik van Friese achternamen. Hierbij moet allereerst worden gedacht aan Friese namen, waarvan de spelling is vernederlandst, zoals bijvoorbeeld Sijbesma / Sybesma. Momenteel bekijkt het kabinet hoe aan deze Handvestverplichting tegemoet kan worden gekomen.

C. Op dit moment ligt bij het kabinet een verzoek van de Fryske Akademy voor het inzetten van een deskundige die een aantal modellen van notariële akten gaat vertalen in het Fries. Ook hierover is in principe een toezegging gedaan aan de Raad van Europa. We zullen nagaan hoe de vertaling van modellen van akten geregeld kan worden, en zullen daarvoor - net als bij het woordenboek - ook aankloppen bij de provincie Fryslân en het notariaat.

D. In 1987 heeft het Berie foar it Frysk een overzicht gepubliceerd van wat er in de Nederlandse wet- en regelgeving en de rechtspraak is gedaan aan de integratie van de Friese taal. Dat overzicht moet uiteraard van tijd tot tijd worden geactualiseerd. Ook hier hebben we de toezegging gedaan aan de Raad van Europa om te bekijken of wij op enige manier kunnen bijdragen om het overzicht aan te vullen. Het ministerie van Justitie zal in overleg treden met de Fryske Akademy en het Berie foar it Frysk over hoe deze actualisering kan worden uitgevoerd.

E. In overleg met de Friese gerechten en het ministerie van Justitie zal een signalering worden opgezet van het aantal en het soort zaken waarvan de behandeling in de Friese taal plaatsvindt.

F. Het gebruik van de Friese taal door de gemeenten in Fryslân. In 1995 is in de Algemene Wet Bestuursrecht de mogelijkheid geopend dat overheden in de provincie Fryslân gebruik maken van de Friese taal. Daartoe is nodig, dat gemeenten een eigen verordening opstellen. Tot nog toe is van de bevoegdheid om zon eigen verordening op te stellen weinig gebruik gemaakt. Wel bedienen tal van gemeenten in Frieslân zich van de Friese taal. Mijn ministerie zal samen met de provincie Fryslân bevorderen dat, via goede voorlichting, de gemeenten dit juridisch gat opvullen.

G. Het gebruik van de officieel in de Friese taal vastgestelde plaatsnamen in adressenbestanden van de PTT is in de afgelopen jaren een grote bron van zorg geweest. Daardoor konden brieven van het Centraal Justitieel Incasso Bureau - en even zovele andere rijksdiensten - niet met een juiste adressering worden bezorgd, tot ergernis van tal van burgers. Ik heb begrepen dat de gezamenlijke inspanningen van Rijk, provincie en betrokken gemeenten ertoe hebben bijgedragen dat dit probleem is opgelost.

Tenslotte hoort natuurlijk de aanleiding voor onze bijeenkomst in dit rijtje thuis: de totstandkoming van het Nederlands-Fries juridisch woordenboek. Dit project maakt deel uit van de Bestuursafspraak Friese Taal en Cultuur. De minister van Justitie heeft een Ten Geleide bij dit woordenboek geschreven, terwijl ik het eerste exemplaar in ontvangst mocht nemen. Dat illustreert ons beider betrokkenheid bij dit werk.

Europees Handvest
Ik stel verheugd vast dat ons land met het Friese taalbeleid op de juiste koers ligt. De koers van het Rijk is er allereerst op gericht de belemmeringen rond het gebruik van de Friese taal, waar mogelijk, weg te nemen. Die inspanning heeft Nederland zichzelf in 1996 opgelegd met ratificatie van het Europees Handvest voor de minderheidstalen. Maar het Handvest gaat verder. Het verlangt dat een land als Nederland de uitvoering van het Friese taalbeleid ter hand neemt en op de voet volgt. Ik kan u verzekeren dat die verplichting bepaald geen sinecure is. Iedere drie jaar inspecteert de Raad van Europa of Nederland zijn Handvestverplichtingen nakomt, ook waar het gaat om de praktijk van het beleid. Ook andere landen die het Handvest hebben geratificeerd, waaronder Hongarije, Kroatië, Zwitserland, Duitsland en Finland, hebben met dergelijke inspecties te maken.

Europees Jaar van de Talen
Het jaar 2001 is door de Raad van Europa en de Europese Commissie uitgeroepen tot het Europees Jaar van de Talen. Daarin past het Nederlandse plan om, samen met de Raad van Europa, een Europese conferentie over het Handvest te organiseren, en wel in september 2001. We zouden die conferentie graag een aantal concrete resultaten van het Friese taalbeleid laten zien. Het Europees Jaar van de Talen 2001 biedt de rechterlijke macht, de advocatuur, het notariaat en de bestuurders in Fryslân een uitgelezen kans om een aantal experimenten rond het gebruik van de Friese taal in de rechtspraktijk en in de praktijk van het openbaar bestuur te realiseren. Ik doe hierbij een oproep aan betrokkenen om daar invulling aan te geven. Een suggestie is dat rechterlijke macht en advocatuur komend jaar één of twee Friese dagen organiseren, daarbij gebruikmakend van de ervaringen die hiermee een aantal jaren geleden zijn opgedaan. Verder wijs ik erop dat Rijk en provincie begin volgend jaar de Bestuursafspraak Friese taal en Cultuur zullen ondertekenen.

Afsluiting
Er zit schot zit in het Friese taalbeleid; het woordenboek dat u mij zojuist heeft overhandigd is daar een tastbaar bewijs van. Ik hoop en verwacht dat ik in het jaar 2001, het Europees Jaar van de Talen, op uw medewerking mag blijven rekenen.

Omdat staatssecretaris De Vries wegens persoonlijke omstandigheden verhinderd was op 11 december in Leeuwarden aanwezig te zijn, heeft de Friese gedeputeerde voor cultuur, de heer A.J. Mulder, namens de staatssecretaris bovenstaande toespraak gehouden.

Alleen de gesproken tekst geldt.

reageer via disqus

Nieuwsbank op Twitter

Gratis persberichten ontvangen?

Registreer nu

Profiteer van het gratis Nieuwsbank persberichtenfilter

advertentie