Nieuwsbank

Schrijft, screent en verspreidt persberichten voor journalistiek, search en social media. Hét startpunt om uw nieuws wereldkundig te maken. Ook voor follow-ups, pitches en korte videoproducties.

Afscheidsrede W. K. B. Hofstee over misbruik gendiagnostiek

Datum nieuwsfeit: 20-12-2000
Vindplaats van dit bericht
Bron: Rijksuniversiteit Groningen
Zoek soortgelijke berichten
Rijksuniversiteit Groningen

20 dec 2000

Nummer 163 14 december 2000

Hoogleraar niet bang voor misbruik gendiagnostiek

"Snakkers zijn niet in trek"

Genetisch persoonlijkheidsonderzoek zou niet gebruikt moeten worden voor selectie op de arbeidsmarkt, betoogt W.K.B. Hofstee op 19 december 2000 in zijn afscheidsrede als hoogleraar psychologie aan de RUG. Hij maakt daar meteen twee kanttekeningen bij: wettelijk zal er weinig tegen te doen zijn, en: in de praktijk zal het zo'n vaart niet lopen, want 'snakkers' -Gronings voor opscheppers- zijn niet in trek.
Predictor-kit
Heidens karwei
Printje
'Snakkerig'
Curriculum vitae
Noot voor de pers

Hofstee gaat in zijn rede uitgebreid in op zijn voorkeur voor terughoudendheid bij beoordeling van personen.

Predictor-kit

Vooral bij het vervullen van een vacature zou dit in de beoordeling van een kandidaat op zijn plaats zijn. "Keuren doe je bij slachtvee, maar niet met toekomstige collega's", aldus Hofstee. "Maar het is de vraag wat er van die terughoudendheid overblijft als we met een soort predictor-kit, te bestellen via internet, iemands persoonlijkheid in een handomdraai kunnen aflezen aan zijn of haar DNA." De hoogleraar beantwoordt die vraag op verschillende manieren, elk vanuit een andere invalshoek: "Ten eerste kán genetisch testen nog niet, ten tweede mág het niet, ten derde houd je het niet tegen, en ten vierde vermoed ik dat het bij nader inzien wel zal loslopen."

Heidens karwei

Hofstee betwijfelt of het verband tussen genetica en persoonlijkheid ooit helder te krijgen is. Het is nu al erg ingewikkeld om iemands persoonlijkheid nauwkeurig vast te stellen. Vragenlijsten die de persoon zelf voor dat doel moet invullen, voldoen niet. "Vanuit mijn eigen ervaring kan ik stellen dat persoonlijkheidsdiagnostiek niet op een koopje kan. En het leggen van verband tussen psychologische eigenschappen en ontdekte genen lijkt mij al helemaal een heidens karwei. Bij elke eigenschap kunnen meerdere genen een rol spelen. Voor verantwoorde conclusies is dan ook een enorm aantal waarnemingen nodig. Niemand zal een dergelijk uitgebreid onderzoek willen bekostigen."

Printje

Toch speelt Hofstee met de mogelijkheid dat een sterk versimpelde omschrijving van sommige eigenschappen, zoals creativiteit of stressbestendigheid, ooit aan een gen gekoppeld kan worden. Die koppeling kan vervolgens een rol spelen bij gendiagnostiek. Sollicitanten zouden voor bepaalde banen geselecteerd kunnen worden op basis van de aan- of afwezigheid van zo'n gen. Hofstee pleit dan voor een verbod op zulke selectiecriteria. Het lijkt hem discriminatie, vergelijkbaar met die op huidskleur of geslacht. Tegelijk betoogt hij, dat de wet in de praktijk weinig kan doen. Werkgevers kan verboden worden om sollicitanten te vragen aan een genetisch onderzoek mee te doen. "Maar iedereen die vrijwillig zo'n onderzoek ondergaat en een positief resultaat boekt, bijvoorbeeld als 'behorend tot de drie procent meest stressbestendige individuen', kan dat een toekomstige werkgever laten weten door hem spontaan dat printje toe te sturen. De werkgever kan die informatie gebruiken bij zijn beoordeling, zonder de wet te overtreden."

'Snakkerig'

Aan zo'n vorm van selectie in de toekomst lijkt dus weinig te doen. Hofstee: "Maar nu ontstaat er het soort paradox waaraan de psychologie veel van haar charme ontleent. Een normale sollicitant zal niet gauw ongevraagd zijn psychogenetisch rapport opsturen. Zichzelf ergens op laten voorstaan ten koste van anderen is op zijn minst 'snakkerig' te noemen. En dat is geen eigenschap waar een werkgever op zit te wachten." In het algemeen kunnen we vertrouwen hebben in toekomstige ontwikkelingen, denkt Hofstee. De verdeling van menslievende eigenschappen in de bevolking is extreem scheef. Veruit de meeste mensen gedragen zich sociaal wenselijk. "De onsolidaire homo economicus neemt maar een klein percentage van de bevolking in. Iedere technologische revolutie gaat gepaard met misbruik, maar over het algemeen houden de mensen elkaar goed bij de les."

Curriculum vitae

Willem K.B. Hofstee (1936) studeerde in 1961 af als psycholoog aan de RUG, waar hij in 1967 promoveerde onder leiding van B.J. Kouwer en J.Th. Snijders. Van 1969 tot 2001 was hij hoogleraar Psychologie aan de RUG. Hofstee is lid van de Koninklijke Nederlandse Academie van Wetenschappen (KNAW). Zijn werkterrein beslaat methoden van beoordeling en persoonlijkheidspsychologie. De hoogleraar spreekt zijn afscheidsrede uit op 19 december 2000, om 16.00 uur in de aula van het Academiegebouw, Broerstraat 5, Groningen. Titel van de rede: De toekomst van het individu. Daaraan voorafgaand wordt een afscheidssymposium gehouden, tussen 14.00 en 15.00 uur in de Offerhauszaal van het Academiegebouw. Sprekers zijn: prof.dr. W.H.F.W. Wijnen, dr. A.D. Wolff-Albers en prof.dr. P. Schnabel.

Noot voor de pers


* Voor meer informatie: prof.dr. W.K.B. Hofstee, telefoon (050)363 63 47

* Voor meer informatie over het afscheidssymposium: secretariaat Psychologie, telefoon (050)363 63 40

reageer via disqus

Nieuwsbank op Twitter

Gratis persberichten ontvangen?

Registreer nu

Profiteer van het gratis Nieuwsbank persberichtenfilter

advertentie