Nieuwsbank

Schrijft, screent en verspreidt persberichten voor journalistiek, search en social media. Hét startpunt om uw nieuws wereldkundig te maken. Ook voor follow-ups, pitches en korte videoproducties.

Agenda promoties Rijksuniversiteit Groningen

Datum nieuwsfeit: 06-02-2001
Vindplaats van dit bericht
Bron: Rijksuniversiteit Groningen
Zoek soortgelijke berichten
Rijksuniversiteit Groningen

07 feb 2001

Persinformatie-logo

Nummer 14 6 februari 2001

Periode 15 t/m 21 februari
Grondeekhoorn op de poesta verheldert inzicht rond biologische klok
ONDERZOEK
Total Quality Management in China
Grondeekhoorn op de poesta verheldert inzicht rond biologische klok
Chemotherapie kan op lange duur schadelijk zijn voor het hart AGENDA
Wat is een atoom?
100 Jaar wetenschapsfilosofie: de Science Wars Globalisering en de onmacht van de intellectuelen Vertrouwen, het cement van de democratie?
Wat is ruimte en hoe ervaren wij ruimte?
PERSONALIA
Michèl Boesten hoogleraar Scheikundige technologie, in het bijzonder de Apparaatkunde en Procesontwerp
Van der Giessen hoogleraar Technische natuurkunde, in het bijzonder de micromechanica

Grondeekhoorn op de poesta verheldert inzicht rond biologische klok

"Wij bestudeerden de Europese grondeekhoorn omdat het een dagactief, holbewonend zoogdier is, eigenlijk net als de mens", stelt de bioloog Roelof Hut. Maar grondeekhoorns houden niet van de schemering; en dat is een belangrijk verschil. Deze eigenschap blijkt interessante onderzoeksgegevens op te leveren en gevestigde theorieën over het dagelijks bijstellen van onze biologische klok te ontzenuwen. Hut promoveert 16 februari 2001 op zijn onderzoek aan de Rijksuniversiteit Groningen.

De biologische klok van zoogdieren moet elke dag worden bijgesteld omdat de interne cyclus niet precies 24 uur is. Lang heeft men gedacht dat de avond- en ochtendschemering de momenten waren waarop de biologische klok wordt bijgesteld. Deze 'klok', een klein hersengebiedje vlak boven de kruising van de oogzenuwen, zou immers eenvoudig kunnen reageren op de licht-donker overgangen. Groningse onderzoekers ontdekten echter door observaties in het veld dat de grondeekhoorn nooit een zonsopkomst of -ondergang noch een schemerperiode meemaakt, omdat hij dan in zijn nesthol zit. Het beestje is strikt dagactief. Tijdens onderzoek op de Hongaarse poesta ontdekte Hut dat het zijn slaapplaats volledig verduistert door elke avond de toegang te blokkeren met zand. Synchroniseert de grondeekhoorn zijn klokje misschien met behulp van ultraviolet licht? Ultraviolet licht is namelijk juist dan in het zonnespectrum aanwezig wanneer de grondeekhoorns bovengronds zijn. Nee, ontdekte Hut, want UV-licht wordt juist weggefilterd door een oranje-geel gekleurde lens in het grondeekhoornoog: een soort ingebouwde zonnebril. Daarentegen bleek dat synchronisatie van de biologische klok al mogelijk was op basis van een hele kleine vermindering van de lichtintensiteit aan het eind van de dag, nog voordat de grondeekhoorn zijn hol opzoekt. Dit is mogelijk doordat synchronisatie niet alleen gebeurt door fase verschuivingen (verzetten van de wijzers) maar ook door periodeverandering (omloopsnelheid bijstellen, zoals je het schuifje achterop een mechanische wekker kan verschuiven naar de plus of de min). Deze periodeverandering maakt de 24-uurs synchronisatie stabieler, zodat het dier minder afhankelijk is van een dagelijkse fasebijstelling. Hierdoor veroorzaken allerlei fluctuaties in lichtintensiteit, door bijvoorbeeld bewolking, minder verstoring van het slaap-waak ritme. Daarnaast onderzocht Hut hoe de Europese grondeekhoorn zijn biologische klok weer op regel krijgt na de extreme winterslaap die het dier gewend is te houden. Na zeven maanden continu onder de grond te hebben doorgebracht, met een lichaamstemperatuur van rond het vriespunt, verandert de grondeekhoorn aan het eind van zijn winterslaap de eigenschappen van zijn biologische klok zodanig dat weinig lichtinformatie, net als aan het eind van de dag, al kan leiden tot synchronisatie met de dag-nachtcyclus. /FC

Hut (Winschoten, 1966) studeerde biologie aan de RUG. Hij verrichtte zijn onderzoek bij de vakgroep Diergedrag van de afdeling Biologie van de RUG en binnen de onderzoekschool BCN (Behavioural and Cognitive Neurosciences). Momenteel is Hut postdoc bij INSERM, biomedisch instituut voor hersenonderzoek van het visueel systeem te Lyon, Frankrijk.

Meer informatie over deze promotie

Onderzoek

Promotie

Total Quality Management in China

Bij gebrek aan bruikbare richtlijnen is invoering van Total Quality Management (TQM) bij veel bedrijven in China tot nu toe geen groot succes geweest. Bedrijfskundige Zhihai Zhang probeerde daarom een TQM-invoeringsmodel te ontwikkelen dat meer houvast biedt. Voor zijn onderzoek nam hij interviews af bij tien Nederlandse en 212 Chinese bedrijven. Het resultaat is een verbeterd TQM-invoeringsmodel waarmee Chinese ondernemingen sneller kunnen bepalen welke aspecten van hun bedrijfvoering dringend aan vernieuwing toe zijn. Zo kunnen ze de beschikbare middelen effectiever aanwenden.

TQM is een managementfilosofie die gericht is op voortdurende verbetering van bedrijfsprestaties. Over TQM is veel gepraat, waarbij in de loop van de discussie de exacte betekenis van het TQM-concept verloren ging. Verschillende onderzoekers hanteren verschillende definities, TQM heeft niet meer voor iedereen dezelfde betekenis. Door de publicaties van kwaliteitsgoeroes en de criteria van kwaliteitsprijzen zoals de European Quality Award te bestuderen, lukte Zhang toch om een aantal relevante TQM-begrippen te verzamelen, waarmee hij zijn vragenlijst opstelde. Aan TQM ligt het idee ten grondslag dat het toepasbaar is voor elk type organisatie. Op basis van zijn onderzoek in China wijst Zhang er echter op dat TQM zeker niet als wondermiddel moet worden beschouwd. TQM-principes en
-werkwijzen kunnen alleen worden ingevoerd, als rekening wordt gehouden met specifieke omstandigheden en kenmerken. /JS

Zhihai Zhang (China, 1963) verrichtte zijn onderzoek bij de afdeling Productie Management van de faculteit Bedrijfskunde. Op het moment werkt hij bij KPMG Consulting.

Datum en tijd

dinsdag 15 februari 2001, 16.00 uur

Promovendus

Z. Zhang, tel. (050)363 39 14/70 20, fax (050)363 38 50/20 32, e-mail: (z.zhihai@bdk.rug.nl) (werk)

Proefschrift

Implementation of total quality management. An empirical study of Chinese manufacturing firms

Promotores

prof.ir. A.C. Waszink, prof.dr. J. Wijngaard

Faculteit

bedrijfskunde

Plaats

Aula Academiegebouw, Broerstraat 5, Groningen

Promotie

Grondeekhoorn op de poesta verheldert inzicht rond biologische klok

Zie voorpagina.

Datum en tijd

woensdag 16 februari 2001, 16.00 uur

Promovendus

R.A. Hut, , tel. +33 4 7291 3478, fax +33 4 7291 3461, e-mail (hut@lyon151.inserm.fr) (werk)

Proefschrift

Natural entrainment of circadian systems: a study in the diurnal ground squirrel Spermophilus citellus

Promotor

prof.dr. S. Daan

Faculteit

wiskunde en natuurwetenschappen

Plaats

Aula Academiegebouw, Broerstraat 5, Groningen

Promotie

Chemotherapie kan op lange duur schadelijk zijn voor het hart

Door het succes van chemotherapie bij diverse soorten kanker, hebben steeds meer kankerpatiënten na de behandeling een normale levensverwachting. Maar van een aantal soorten chemotherapie is al enige tijd bekend dat ze schade kunnen veroorzaken aan het hartspierweefsel. Hoewel het lang kan duren voordat de verschijnselen of klachten zich openbaren, kan die schade uiteindelijk leiden tot hartfalen. Drs. Martin Meinardi onderzocht bij patiënten met testiskanker en bij patiënten met borstkanker wat op de lange termijn het effect was van de chemotherapie die zij ondergingen. Hij concludeert dat een deel van deze patiënten een verhoogd risico hebben op hartproblemen. De promovendus beveelt aan om de hartfunctie van ex-kankerpatiënten die zijn behandeld met bepaalde soorten cytostatica (met name anthracyclines; cisplatinebevattende chemotherapie) te blijven controleren om hartproblemen in de toekomst te voorkomen.

Van de patiënten met een uitgezaaide vorm van testiskanker overleeft inmiddels circa negentig procent de ziekte door chemotherapie. Meinardi constateert bij deze groep patiënten een verhoogd risico op hartproblemen, tien tot twintig jaar na de behandeling. De belangrijkste risicofactoren voor hartproblemen, zoals hoge bloeddruk en een verhoogd cholesterolgehalte, blijken bij deze groep meer voor te komen dan bij testiskankerpatiënten die geen chemotherapie hebben gehad. De promovendus wist met een zeer gevoelige techniek aan te tonen dat er tot twintig jaar na de chemotherapie nog restanten van de cisplatinebevattende chemotherapeutica in het bloed van de patiënten aanwezig is. Deze platinadeeltjes zouden een rol kunnen spelen bij het ontwikkelen van schadelijke langetermijneffecten van chemotherapie. Maar verder onderzoek moet uitwijzen wat het precieze mechanisme achter het schadelijke effect is.

Bij borstkankerpatiënten met uitzaaiingen naar de oksellymfeklieren, worden de tumor en de lymfeklieren operatief verwijderd, waarna de patiënten vaak aanvullende chemotherapie krijgen om eventuele kleine uitzaaiingen te doden. Ook deze patiënten hebben momenteel een grote kans op langdurig herstel. Meinardi constateert bij de onderzochte patiëntengroep wel een negatief effect van de chemotherapie op de hartfunctie, maar dit leidde bij geen van de patiënten tot ernstige hartproblemen. /ImK

Meinardi (Groningen, 1970) studeerde geneeskunde aan de RUG. Hij verrichtte zijn promotieonderzoek bij de afdelingen Medische oncologie en Cardiologie van het Academisch Ziekenhuis Groningen (AZG). Het is gefinancierd met een subsidie van het AZG (ontwikkelingsgeneeskunde). Momenteel is Meinardi werkzaam in het Deventer Ziekenhuis op de afdeling Interne geneeskunde, waar hij de opleiding tot cardioloog volgt.

Datum en tijd

maandag 21 februari 2001, 16.00 uur

Promovendus

M.T. Meinardi, tel. (0570)63 07 63 (werk)

Proefschrift

Long-term chemotherapy-related cardiovascular morbidity

Promotor

prof.dr. D.Th. Sleijfer en prof.dr. D.J. van Veldhuisen

Faculteit

medische wetenschappen

Plaats

Aula Academiegebouw, Broerstraat 5, Groningen

Agenda

Lezingenserie

Wat is een atoom?

Rutherford vond dat een atoom bestaat uit een zeer kleine positief geladen kern waaromheen elektronen draaien. Een dergelijk systeem is echter volgens de klassieke elektrodynamica niet stabiel. Dit leidde tot het atoommodel van Bohr, een voorloper van de quantummechanica. Planck vond dat de energie van elektromagnetische straling niet in willekeurig kleine hoeveelheden kan worden uitgewisseld maar slechts in quanta, en de suggestie van Einstein dat deze quanta zich in bepaalde opzichten gedragen als deeltjes werd in 1923 experimenteel bevestigd. Omgekeerd bleken deeltjes zoals elektronen zich onder geschikte omstandigheden te gedragen als golven. De paradox was totaal: er zijn geen twee begrippen waartussen een grotere tegenstelling bestaat dan tussen golf en deeltje.

Prof.dr. Jan Hilgevoord studeerde theoretische natuurkunde aan de Universiteit van Amsterdam. Hij promoveerde op een proefschrift over causaliteit in de relativistische quantumveldentheorie.

Datum en tijd

donderdag 15 februari 2001, 20.00 uur

Spreker

prof.dr. Jan Hilgevoord

Titel

Het atoom en het quantum

Serie

Quantummechanica - Van Aristoteles tot de schildpad

Plaats

Academiegebouw, Broerstraat 5, Groningen

Informatie

Studium Generale Groningen, tel. (050)363 54 63, www.rug.nl/studium

Forumdiscussie

100 jaar wetenschapsfilosofie: de Science Wars

De vier sprekers uit de Studium Generale lezingenserie '100 jaar wetenschapsfilosofie' nemen zitting in het afsluitende discussieforum onder leiding van Lolle Nauta. Ze proberen daarbij ook in de huid te kruipen van de door hen in de serie geportretteerde kopstukken. (Baukje Prins beet het spits af met Latour en Haraway, gevolgd door Hans Harbers met Kuhn en Feyerabend, Theo Kuipers met Popper en Lakatos en Jeanne Peijnenburg met de Wiener Kreis).

De deelnemers reageren op de 'Science Wars' in het algemeen en de 'Sokal-affaire' in het bijzonder. Sinds het werk van Kuhn rond 1970 populair werd, is er een debat ontstaan waarin met name natuurwetenschappers zich afzetten tegen vermeende relativistische en anti-wetenschappelijke tendensen onder wetenschapsonderzoekers. De Sokal-affaire is daarbij het voorlopig meest geruchtmakende treffen in deze Science Wars. Het lukte de Amerikaanse fysicus Alan Sokal in 1996 om een fake artikel, getiteld Transgressing the boundaries: towards a transformative hermeneutics of quantum gravity, geplaatst te krijgen in het Amerikaanse toonaangevende postmoderne wetenschappelijke tijdschrift Social Text.

Het artikel van Henk de Regt in Wijsgerig Perspectief, (nr. 2, 1999/2000) over de 'Science Wars' vormt het startpunt voor de forumdiscussie.

Datum en tijd

maandag 19 februari 2001, 20.00 uur

Discussieleider

Lolle Nauta

Titel

De 'Science Wars'

Serie

100 jaar wetenschapsfilosofie - in hoofdlijnen en kopstukken

Plaats

Academiegebouw, Broerstraat 5, Groningen

Informatie

Studium Generale Groningen, tel. (050)363 54 63, www.rug.nl/studium

Oratie

Globalisering en de onmacht van de intellectuelen

De tekst van de oratie is onder embargo verkrijgbaar via de afdeling Interne en Externe Betrekkingen, tel. (050)363 54 46.

Datum en tijd

dinsdag 20 februari 2001, 16.30 uur

Spreker

prof.dr. R.W. Boomkens, hoogleraar Wijsbegeerte, in het bijzonder sociale filosofie en cultuurfilosofie

Titel

Angst en walging in Timboektoe. Globalisering en de onmacht van de intellectuelen.

Plaats

Academiegebouw, Broerstraat 5, Groningen

Discussieavond

Begin pagina

Vertrouwen, het cement van de democratie?

Aan de vooravond van een internationaal congres in Groningen over het thema 'Trust: cement of democracy', zal een handvol invloedrijke Nederlandse politici de degens kruisen over hetzelfde thema: Hans van Mierlo - voormalig politiek leider D66, Femke Halsema - kamerlid Groen Links, Bart Tromp - kandidaat voorzitter PvdA, Joop Wijn - kamerlid CDA en minister van Sociale Zaken Klaas de Vries (onder voorbehoud).

Democratie is het beste - of volgens sommigen het minst slechte - politieke systeem. En in Westerse landen als Nederland staat de democratie dan ook nauwelijks ter discussie. Maar een democratische staatsvorm functioneert niet onder alle omstandigheden. Ten oosten van het voormalige IJzeren Gordijn blijkt dat maar weer eens. De vraag werpt zich op aan welke voorwaarden een samenleving moet voldoen, wil democratie mogelijk zijn. De geschiedenis leert ons op dit punt een heleboel. Het verleden is een goudmijn waarin voorbeelden van samenlevingen waarin de democratie niet tot bloei kwam voor het oprapen liggen. Het vermoeden bestaat dat burgers een beredeneerd vertrouwen in elkaar en de overheid moeten hebben wil de democratische regeringsvorm tot volle wasdom komen. Als burgers elkaar en de staat redelijkerwijs niet kunnen vertrouwen, dan ligt de despotie op de loer.

Het is dan ook niet voor niets dat invloedrijke denkers als Fukuyama, Offe en Warren de laatste jaren aandacht besteden aan het begrip Vertrouwen.

De politici die op de discussieavond met elkaar van gedachten zullen wisselen, hebben op verschillende manieren met de praktijk van de vertrouwens-thematiek te maken gehad: het vertrouwen van politici onder elkaar (in de Kamer of tijdens kabinetsformaties), het vertrouwen dat coalitiepartners in elkaar hebben, het vertrouwen dat men al of niet kan of moet hebben in het ambtelijk apparaat (het 'yes, minister' probleem, alias het vraagstuk van de vierde macht), de vraag hoe het vertrouwen van de kiezers te winnen en te behouden etc. Kern van de discussie zal vooral zijn hoe de vraag naar de werking van vertrouwen in de democratie het beste beantwoord kan worden.

Datum en tijd

woensdag 21 februari 2001, 20.00 uur

Discussieleider

prof.dr. W.K.B. Hofstee

Titel

Vertrouwen, het cement van de democratie?

Plaats

Academiegebouw, Broerstraat 5, Groningen

Informatie

Studium Generale Groningen, tel. (050)363 54 63, www.rug.nl/studium

Tentoonstelling

Begin pagina

Wat is ruimte en hoe ervaren wij ruimte?

De tentoonstelling 'Grensgangers' is georganiseerd door een groep doctoraalstudenten kunstgeschiedenis van de RUG. De tentoonstellingsruimte is het uitgangspunt van de tentoonstelling, waarin de vragen 'wat is ruimte' en 'hoe ervaren wij ruimte' centraal staan. Er zijn 'ruimte-experimenten' van hedendaagse kunstenaars te zien. Sommige kunstwerken transformeren delen van de ruimte zelf; anderzijds worden kunstwerken getoond die op verschillende manieren spelen met het thema 'ruimte'.

Data

5 februari t/m 2 maart 2001

Titel

Grensgangers

Plaats Openingstijden

Tentoonstellingszaal Harmoniegebouw, Oude Kijk in 't Jatstraat 26, Groningen

ma t/m vr 12.00 - 17.00 uur

Informatie

Marijke Albers, tel. (050)571 63 98 of Frederiek Bennema, tel. (050)571 58 93, 06 543 96298, e.mail (grensgangers@hotmail.com)

personalia

Benoeming

Begin pagina

Michèl Boesten hoogleraar Scheikundige technologie, in het bijzonder de Apparaatkunde en Procesontwerp

Ir. M.W.M. Boesten (Heerlen, 1956) is benoemd tot (deeltijd) hoogleraar Scheikundige technologie, in het bijzonder de Apparaatkunde en Procesontwerp in de Faculteit der Wiskunde en Natuurwetenschappen. Hij volgt hiermee prof.dr.ir. R.M. Voncken op. Michèl Boesten gaat zich voornamelijk richten op het onderwijs in de scheikundige technologie en het ontwerpen en verbeteren van procesinstallaties ten behoeve van de chemische industrie.

Boesten studeerde van 1980 tot 1986 aan de Technische Hogeschool Eindhoven. Na zijn afstuderen begon hij als procestechnoloog bij DSM, waar hij ook part- time zal blijven werken. Zijn huidig werkgebied aldaar bestaat uit het, gezamenlijk met DSM Research, ontwerpen van nieuwe processen en het optimaliseren en 'debottlenecken' van bestaande plants. /ImK

Informatie

Michèl W.M. Boesten, tel. (050)363 44 84, e-mail (sects@chem.rug.nl) (werk RUG), tel. (046)476 31 68, e-mail michel.boesten@dsm-group.com (werk DSM)

Benoeming

Begin pagina

Van der Giessen hoogleraar Technische natuurkunde, in het bijzonder de micromechanica

Dr.ir. E. van der Giessen is benoemd tot hoogleraar Technische natuurkunde, in het bijzonder de micromechanica, bij de Faculteit der Wiskunde en Natuurwetenschappen. Hij volgt prof. Klapwijk op. Van der Giessen is een internationaal erkend expert op zijn vakgebied, dat vorig jaar werd onderstreept door zijn benoeming tot lid van de Koninklijke Nederlandse Academie van Wetenschappen (KNAW). Zijn komst naar de Rijksuniversiteit Groningen betekent een versterking van de technische natuurkunde in het algemeen en van het Materials Science Centre (MSCplus). Met zijn komst wordt het MSCplus uitgebreid met onderzoek aan de relatie tussen de structuren van materialen en hun eigenschappen, dat aansluit bij het onderzoek in de materiaalkunde, de polymeerchemie en de biomedische technologie. Daarnaast zal hij ook een bijdrage leveren aan de overige ingenieursopleidingen, waaronder de technische mechanica. Van der Giessen is per 1 januari 2001 aan de RUG begonnen. /ML

Erik van der Giessen (Rotterdam, 1959) studeerde werktuigbouwkunde in Delft en promoveerde in 1987 op het proefschrift Models in nonlinear thermomechanics: finite element models and constitutive models for large deformation elastoplasticity. Van 1988-1991 was hij Academie-onderzoeker (van de KNAW) bij de Technische Universiteit Delft. Van 1992-2001 was hij hoogleraar Continue media/nieuwe materialen aan de Technische Universiteit Delft.

Informatie

prof.dr.ir. E. van der Giessen, telefoon (050)363 80 47, e-mail (e.van.der.giessen@phys.rug.nl)

Begin pagina

reageer via disqus

Nieuwsbank op Twitter

Gratis persberichten ontvangen?

Registreer nu

Profiteer van het gratis Nieuwsbank persberichtenfilter

advertentie