Nieuwsbank

Schrijft, screent en verspreidt persberichten voor journalistiek, search en social media. Hét startpunt om uw nieuws wereldkundig te maken. Ook voor follow-ups, pitches en korte videoproducties.

Bijdrage plenair debat over wet toezicht effectenverkeer

Datum nieuwsfeit: 07-02-2001
Vindplaats van dit bericht
Bron: Razende Robot Reporter
Zoek soortgelijke berichten
Partij van de Arbeid

charset="iso-8859-1"

Den Haag, 7 februari 2001

BIJDRAGE VAN TINEKE WITTEVEEN-HEVINGA (PVDA) AAN HET PLENAIR DEBAT OVER DE WET TOEZICHT EFFECTENVERKEER/ OPENBARE BIEDINGEN (27 172)

Algemeen

Goed functionerende overnamemarkten zijn van groot belang, in verband met de maatschappelijke en economische effecten die zij met zich meebrengen. Overnames en fusies worden met grote regelmaat onder onze aandacht gebracht door middel van de berichtgeving in de media. Zo nu en dan gaat het dan om overnames met waarmee astronomische bedragen gemoeid zijn. Zo nam Vodafone Mannesmann over voor het bedrag van 172 miljard dollar en werd Time Warner door America Online overgenomen voor het eveneens niet geringe bedrag van 166 miljard dollar, hoewel beide partijen liever spraken over een fusie op basis op basis van gelijkwaardigheid. Dit, ter illustratie van de grote belangen die gemoeid kunnen zijn met een overname.

Een overnamepoging in de vorm van een openbaar bod oftewel het aanbod om tegen een bepaalde prijs aandelen te verkopen aan een bieder, is dan ook gebonden aan bepaalde gedragsregels, die nu zijn vastgelegd in hoofdstuk 1 van de SER-fusiecode uit 1975. De SER adviseerde reeds in 1996 om de fusiecode een wettelijke basis te geven. De biedingregels krijgen nu dus inderdaad een wettelijke basis in de Wet toezicht effectenverkeer 1995, nader uitgewerkt in het Besluit effectenverkeer 1995. Ook is er behoefte aan meer controle en een betere handhaving en daarbij behorende sanctiemogelijkheden.

In deze zgn. fase 1 - die nu aan de orde is - worden de biedingregels van hoofdstuk 1 van de SER-fusiecode vrijwel integraal overgenomen. In de zgn. fase 2 - ik kom daar straks nog op - zal worden bezien of en hoe de biedingregels inhoudelijk gewijzigd moeten worden.

De huidige zelfregulering op basis van de SER-fusiecode voldoet niet meer in verband met een aantal ontwikkelingen. Het gaat dan met name om de verdere internationalisering van het kapitaalverkeer en de overnamemarkt, de samenwerking tussen beurzen in Europa, verdere verzakelijking en verharding van de overnamemarkt, de toename van onvriendelijke biedingen en de verdere ontwikkeling van het beurs- en effectenrecht.

Ook met deze aspecten is in het voorliggende voorstel voor een raamwet rekening gehouden. Juist ook daarom kan de PvdA-fractie van harte instemmen met dit wetsvoorstel zij het dat we nog een enkele vraag hebben en hier en daar een voorstel voor een technische aanpassing die kunnen strekken tot meer helderheid en duidelijkheid.

Samenhang mededinging

Het antwoord op de vraag naar de samenhang van de Mededingingswet en dit wetsvoorstel is niet geheel bevredigend. Gesteld wordt dat degene die een overnamepoging doet, eerst daarvoor toestemming zou moeten vragen aan de NMa. Indien de overnemende partij de zekerheid daarover mist, zou hij als voorwaarde aan het gestand doen van het bod kunnen stellen dat deze dat deze geen ontoelaatbare economische machtsconcentratie oplevert. Dit komt echter niet tegemoet aan het eerder door ons naar voren gebrachte bezwaar dat hiermee toch de goede werking van de overnamemarkt belemmerd kan worden. Het wordt riskanter en minder aantrekkelijk om een overnamepoging te doen. De termijn voor het uitbrengen van een openbaar bod kan verlengd worden. Dit lijkt echter weinig soelaas te bieden in het geval van een vijandige overname, waar het verrassingseffect een grote rol speelt. Vertraging geeft het zittende bestuur van de doelwitvennootschap de mogelijkheid om tegenmaatregelen te nemen. Indien toch geen toestemming wordt verleend door de NMa, moeten alle rechtshandelingen teruggedraaid worden. Hoe werkbaar is dit in de praktijk? En kan dit niet beter geregeld worden?

Enkele technische aspecten van het wetsvoorstel


* De reactie op de door de PvdA voorgestelde wijzigingen op art 1, lid 2, sub o vinden wij niet afdoende. In dit bewuste onderdeel o wordt het begrip 'openbaar bod' voorzien van een definitie, waarbij geldt dat deze definitie uiteraard nauwgezet moet worden vastgesteld. In het antwoord gaat de regering uit van een situatie waarin een aanbod gedaan wordt aan banken, commissionairs en hoekmannen. Het gaat hier echter om het aanbod van banken, hoekmannen en commissionairs aan het brede publiek om aandelen van beleggers te kopen of door te verkopen. Voorkomen moet worden dat zij binnen de reikwijdte van de wet vallen. Anders gezegd: wanneer een bank of commissionair via een advertentie aan een breed publiek duidelijk maakt dat via deze bank of commissionair aandelen kunnen worden gekocht en met name ook kunnen worden vérkocht, dan kan het natuurlijk niet zo zijn dat deze situatie onder de reikwijdte van dit wetsvoorstel zal vallen. Kan de minister aangeven dat dit inderdaad niet het geval zal zijn, ook in het licht van de in de concept-AmvB gehanteerde definitie van het begrip 'openbare mededeling'?

Ook op een tweede punt heeft de PvdA-fractie vragen bij de definitie van het 'openbaar bod', zoals deze is neergelegd in onderdeel o van lid 2 van artikel 1. Waar het dan met name om gaat, is dat het begrip 'aanbod' in één zin in twee verschillende betekenissen wordt gebruikt. Ten eerste in de zin van een 'aanbod' dat de bieder doet aan derden teneinde meer aandelen in een vennootschap te verkrijgen. Ten tweede wordt het begrip 'aanbod' gebruikt in de zin van een aanbod dat derden aan de bieder zouden moeten doen teneinde deze bieder in de gelegenheid te stellen meer aandelen in de vennootschap te verkrijgen.

Kortom het begrip 'aanbod' wordt in twee verschillende betekenissen tegelijk gebruikt, in twee tegengestelde betekenissen zelfs. Dit verhoudt zich uiteraard slecht met aanwijzing 58 van de aanwijzingen voor de regelgeving waarin gesteld wordt dat dezelfde term niet voor verschillende begrippen gebruikt mag worden. Vandaar de indiening van het PvdA/VVD-amendement op stuk n. ... (WO4).

Ook de reactie op de vraag naar de verwijzing naar art. 6:217, eerste lid, BW, is niet afdoende. In de nota naar aanleiding van het verslag wordt slechts herhaald dat de definitie van het openbaar bod in de zin van dit wetsvoorstel gebaseerd is op genoemd artikel uit het BW. Het gaat echter zeer specifiek om een aanbod op effecten. In de wettekst moet dit duidelijk tot uitdrukking komen. Het begrip 'aanbod' in de zin van artikel 217 kan betrekking hebben op ieder aanbod, zoals bijvoorbeeld het aanbod van verkoop van een auto of een koelkast dat gedaan wordt via een advertentie. Vandaar het VVD/PvdA-amendement op stuk nr. ...(WO3).


* Een ander punt is het criterium 'buiten besloten kring', eveneens genoemd in art 1, lid 2, sub o. Dit criterium kan ertoe leiden dat een biedingsberichtplicht (en een prospectusplicht) ontstaat in allerlei gevallen waarin dit niet nodig is, en voor onnodige extra administratieve lastenverzwaring en vertragingen kan zorgen. Men moet daarbij denken aan uitonderhandelde verkoop van aandelen aan professionele partijen, zoals participatiemaatschappijen, pensioenfondsen of banken. Anderzijds kan het criterium 'buiten besloten kring' ertoe leiden dat juist geen biedingsberichtplicht en prospectusplicht ontstaat bij bijvoorbeeld verkoop van aandelen aan de eigen werknemers. Terwijl werknemers in veel gevallen niet goed op de hoogte zullen zijn van de factoren die een grote invloed hebben op de waarde van het bedrijf, en dus de waarde van het daarbijbehorende aandeel niet goed zullen kunnen inschatten. Daarom dient mijn fractie samen met de VVD het amendement in op stuk nr. ...

Het betekent in eerste instantie een aanscherping. In eerste instantie vallen alle vormen van koop en verkoop onder de prospectus- en biedingsberichtplicht. Vervolgens zal de regering de reeds bestaande vrijstellingsregeling moeten aanpassen. Dit zou op zo'n manier moeten gebeuren dat genoemde plichten alleen ontstaan als dit redelijkerwijs noodzakelijk en logisch is, zoals voor kleine beleggers al dan niet zijnde werknemer. Wij vinden dat de vrijstellingsregeling aan de Kamer voorgelegd zou moeten worden. Ik overweeg een motie in tweede termijn.

Fase 2

Mijn indruk is dat de voorbereidingen en desbetreffende voorstellen van de zijde van de regering over fase 2 van dit proces politiek minstens zo interessant zullen als deze fase 1. Enkele vragen hierover.

1. Wat is de stand van zaken van het verkennend onderzoek dat de Rijksuniversiteit Groningen uitvoert over vraagstukken van vennootschapsrecht en effectenrecht en de raakvlakken tussen beide juridische domeinen centraal staan (nota naar aanleiding van het verslag, pag. 4)? Het lijkt mij een zeer nuttig onderzoek want ook vanuit de Kamer is niet alles even eenvoudig. Zo vindt b.v. de beleidsmatige voorbereiding met betrekking tot het Wetsvoorstel beschermingsconstructies plaats vanuit het ministerie van Financiën in overleg met de Kamer, maar de wetgeving komt plotseling van de zijde van het ministerie van Justitie.

Kortom, mag ik ervan uitgaan dat het onderzoek ook aanknopingspunten zal bieden voor een wat meer geïntegreerde aanpak inzake het totale ondernemingsrecht?

2. Een tweede vraag: is reeds een standpunt ingenomen inzake de wettelijke verankering van hoofdstuk 2 van de SER-fusiecode dat gericht is op de positie van werknemers? Zo ja, hoe luidt dit standpunt? Zo nee, wanneer kan dit standpunt verwacht worden?

3. Wat is de stand van zaken met betrekking tot de 13de Richtlijn inzake overname en biedingen? Kan de minister ingaan op de aard van de wijzigingen die het Europees Parlement heeft aangebracht?

Mag ik ervan uitgaan dat deze aspecten een rol zullen spelen bij de invulling van fase 2?

In dit verband wil ik ook nog het volgende onder de aandacht brengen. Hoewel van dit wetsvoorstel geen grote veranderingen uitgaan, acht mijn fractie het onderwerp waarop dit wetsvoorstel betrekking heeft van groot belang. Met enige regelmaat wordt immers in de media bericht over de ene fusie of overname na de andere. Het lijkt soms om een onstuitbare trend te gaan, waarbij ook de bedragen die ermee gemoeid zijn steeds groter lijken te worden. Zo betaalde het Britse Vodafone 172 miljard dollar voor het Duitse Mannesmann. Dit is dus bijvoorbeeld ruim 50 keer de waarde van de luchthaven Schiphol. Een andere markante overname was die van Time Warner door America Online (AOL) ter waarde van 166 miljard dollar. Wat opvalt bij overnames en fusies is de vaak hoge overnamepremie die betaald wordt bovenop de marktwaarde of de beurskoers, en die niet zelden 30 of 40% bedraagt. Snoepfabrikant Perfetti betaalde voor Van Melle zelfs een premie van 75%. Dat suggereert dat met fusies of overnames waarde gecreëerd kan worden. Echter, een opvallende uitspraak die Cees van Lede, topman bij Akzo, op 8 maart 2000 in het Financieele Dagblad deed, was dat 70% van alle fusies eindigt in een flop. Maar de strekking van deze uitspraak zien we zolangzamerhand ook weerspiegelt in de wetenschappelijke wereld. Ik wijs op o.a. op een wetenschappelijk onderzoek van professor Schenk van Erasmus Universiteit waarin zelfs suggereert wordt dat er sprake zou zijn van het tegenovergestelde van het creëren van waarde. De gecombineerde winstontwikkeling zou na overname of fusie zelfs slechter zijn dan voor overname of fusie, waarmee dus juist waarde zou worden vernietigd. Maar behalve het creëren van bedrijfswaarde zijn er meer aspecten aan het fenomeen fusie en overname. De vraag is of een deel van het kapitaal dat in fusies en overnames wordt geïnvesteerd niet op een meer productieve c.q. sociaal- economisch effectiever besteed kan worden. Er zijn grote twijfels of overnames, fusies tot gunstige economische resultaten leidt. Kortom, wat zijn bijvoorbeeld de macro-economische effecten van deze trend? Leiden fusies en overnames tot extra economische groei, en zo ja, hoeveel dan wel niet?

Dit is eigenlijk mijn vierde punt dat ik van belang vind. lk zal dat nog toelichten.

Vaak zien we dat een wetsvoorstel naar de Kamer gezonden wordt zonder dat met elkaar van gedachten is gewisseld is over de beleidsmatige, politieke visie die ten grondslag ligt aan een wetsontwerp. Het zou mijn fractie een lief ding waard zijn indien we, voordat we kant en klare stuken krijgen voor fase 2, een korte notitie zouden ontvangen waarin die beleidsmatige visie wordt verwoord. Dat voorkomt veel discussie in het traject van wetgeving. Daaraan toegevoegd is dan het verzoek van de PvdA-fractie of in ieder geval dan ook aandacht kan worden gegeven aan de vier door mij genoemde aspecten, waarbij er wellicht nog meer aan de orde kunnen zijn. Is de minister bereid om een dergelijke notitie aan de Kamer te zenden?

Het thema zeggenschap en structuurregime staat vandaag niet expliciet op de agenda, maar toch zijn ook die thema's aan de orde bij het onderhavige onderwerp met betrekking tot belangrijke strategische beslissingen zoals openbare biedingen. We hebben allen kennis kunnen nemen van het SER-advies over het structuurregime zoals dat op initiatief van de Kamer, gedeeltelijk via de regering en gedeeltelijk via de Kamer zelf, onlangs is uitgebracht. De vraag van de PvdA-fractie is of de regering bereid is op korte termijn een reactie aan de Kamer voor te leggen en voorstellen voor wetgeving te formuleren. Samen met de VVD overwegen wij daarover een motie in te dienen.

reageer via disqus

Nieuwsbank op Twitter

Gratis persberichten ontvangen?

Registreer nu

Profiteer van het gratis Nieuwsbank persberichtenfilter

advertentie